20 nieuwe Comenius Senior Fellows in het hoger onderwijs

Twintig onderwijsprofessionals krijgen een Comenius Senior Fellows-beurs van 100.000 euro waarmee zij hun visie en plannen voor een innovatie of verbetering binnen hun eigen opleiding kunnen waarmaken. De projecten hebben een looptijd van minimaal 24 maanden en de projectleiders zijn ervaren onderwijsprofessionals met minimaal 5 jaar onderwijservaring. Het NRO kent hen de beurs namens het ministerie van OCW toe. De nieuwe Senior Fellows treden toe tot het ComeniusNetwerk.

Comeniusprogramma

Het Comeniusprogramma stelt docenten in staat om, in de geest van de naamgever van het programma, hun visie op onderwijs in de praktijk te brengen. De komende jaren zal het Comeniusprogramma uitgroeien tot een programma dat jaarlijks een breed scala aan onderwijsinnovaties mogelijk maakt. Door excellent en bevlogen docentschap zichtbaar te waarderen, wil de overheid nadrukkelijk ook een bijdrage leveren aan meer gevarieerde carrières van docenten en onderzoekers op hogescholen en universiteiten. Door toe te treden tot het ComeniusNetwerk kunnen zij bovendien hun kennis en ervaring delen. Het hele hoger onderwijs kan zo profiteren van de vernieuwingen die dankzij het Comeniusprogramma tot stand komen.

Binnen het Comeniusprogramma zijn er drie soorten beurzen. Per beurs gelden verschillende eisen aan het dienstverband, de positie en de ervaring van de hoofdaanvrager.

  • Teaching Fellows, voor een innovatie binnen éen cursus of onderwijsonderdeel (50.000 euro).
  • Senior Fellows, voor innovatie binnen een faculteit of grote opleiding (100.000 euro).
  • Leadership Fellows, voor een innovatie gericht op éen of meerdere faculteiten, of een hele instelling (500.000 euro).

Thema’s
Er kon in deze ronde ingediend worden voor de volgende thema’s:

  • Inclusief onderwijs
  • Bildung en identiteitsvorming
  • Verbinding met de samenleving
  • Vrije thema – de gehele breedte van De Waarde(n) van weten

De minister heeft de thema’s voor 2021 bekend gemaakt. Begin juni staan de calls for proposals online. De deadlines voor het indienen van intentieverklaringen zijn begin september.

Beschrijving van de toegekende Comenius Senior Fellow beurzen

Thema 1: Inclusief onderwijs – wo

Janssen, J.J.H.M. (UU)
Hier hoor ik thuis. Ondersteuning van eerste-generatiestudenten voor de start van hun opleiding
Aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen vallen eerste-generatiestudenten (studenten waarvan de ouders geen universitair onderwijs gevolgd hebben) significant vaker uit dan tweede-generatiestudenten. Reden: ze voelen zich minder thuis op de universiteit. Een te ontwikkelen evidence-informed interventie moet hen helpen zich snel thuis te voelen op de universiteit. Het project start eerder dan andere programma’s en richt zich op de mindset van studenten. Mogelijk kunnen andere opleidingen de interventie ook inzetten.

Mol, S.E. (UL)
Effectief onderwijs voor alle studenten

Doel van dit project is om instructie inclusiever en toegankelijker te maken, zodat het onderwijs ook aansluit op de leer- en ondersteuningsbehoeften van studenten met functiebeperkingen en niet-westerse achtergrond, en eerste-generatiestudenten. Het model Universal Design of Instruction (UDI) lijkt hiervoor veelbelovend. Met twee faculteitsbrede experimenten onderzoekt de Universiteit Leiden de impact van UDI op leerprestaties en studentbetrokkenheid. De resultaten kunnen de basis vormen voor grootschalige implementatie van UDI in het hoger onderwijs.

Thema 2: Bildung en identiteitsvorming – hbo

Assem, M.J.C. van den (HAN)
Personal Impact LAB
Het zwaartepunt in het economische onderwijs op de HAN ligt op kennisoverdracht en beroepscompetenties. Om meer ruimte te creëren voor persoons- en identiteitsvorming van studenten wordt responsief onderwijs aangeboden in een leergemeenschap met specifieke aandacht voor Bildung: het Personal Impact Lab. Studenten, docenten, onderzoekers en de beroepspraktijk werken hierin samen. Dit innovatieproject levert een op theorie en onderzoek gebaseerde onderwijsvorm op voor het economische domein, met Bildung en identiteitsvorming als fundamenteel ontwerpprincipe.

Woudt-Mittendorff, K.M. (Saxion Hogeschool)
Samen leren over jou en de ander. Professionele identiteitsontwikkeling binnen thuisgroepen door betekenisvolle reflectie

Saxion ziet studenten graag aan de ontwikkeling van hun professionele identiteit werken en als zelfbewuste professionals de arbeidsmarkt opgaan. Gerichte begeleiding hiervoor ontbreekt veelal. Op basis van inzichten uit literatuur en onderzoek wordt een ontwerp gemaakt voor de inzet van ‘thuisgroepen’: een kleine groep studenten die vanaf de start van de studie tot aan het afstuderen bij elkaar zullen blijven. De thuisgroepen werken met concrete instrumenten voor betekenisvolle reflectie. Een persoonlijk coach begeleidt de thuisgroepen.

Thema 2: Bildung en identiteitsvorming – wo

Kole, J.J. (Radboudumc)
Artsen met karakter. Naar een master Geneeskunde die deugd doet
Het mastercurriculum Geneeskunde bereidt studenten onvoldoende voor op de uitdagingen waar ze als arts mee te maken krijgen. Studenten, patiënten en opleiders werkten daarom een innovatieve leerlijn uit: Artsen met karakter. Om zich kritisch-constructief te ontwikkelen gaan studenten in dialoog met patiënten over ‘dat wat deugd doet’, wisselen ze ervaringen uit en reflecteren ze op de betekenis daarvan. Met behulp van diverse werkvormen en bronnenmateriaal uit beeldende kunst, literatuur en film, werken studenten Bildungsgewijs aan hun persoonlijke en professionele identiteit.

Vyrastekova, J. (RUN)
Reflect for self-regulated learning
Zelfregulerend gedrag is een belangrijk element voor succes in de studie. Zelfreflectie ondersteunt de groei van zelfregulerend gedrag. Om bachelorstudenten Economie en Bedrijfseconomie in zelfreflectietechnieken te ondersteunen, ontwikkelt de Radboud Universiteit een online-instrument binnen het bestaande cursusbeheersysteem. Het instrument, REFLECT, zal naar verwachting het welzijn en de tevredenheid van studenten vergroten, de ontwikkeling van zelfgestuurd leren ondersteunen en leiden tot een betere afstemming van leerresultaten op de verwachtingen van studenten.

Thema 3: Verbinding met de samenleving – hbo

Dam-Breurken, M. van (Fontys Hogeschool)
PITCH: een verbinding van onderwijs, bedrijfsleven en zorgaanbieders
Studenten van de Fontys Paramedische Hogeschool (FPH) komen te weinig in aanraking met nieuwe zorgtechnologieën. Het Platform to Innovate, Test & Connect in Health (PITCH) biedt een kans om onderwijs op dit punt te verbeteren. Innoverende zorgbedrijven en zorgaanbieders werken hier samen met studenten en docenten om nieuwe zorgtechnologieën te onderzoeken. Door PITCH worden studenten toekomstbestendig opgeleid en ontwikkelen ze een onderzoekende houding. Daarmee kunnen ze een bijdrage leveren aan betekenisvolle inzet van zorgtechnologieën.

Kloppenburg, M.L. (Hogeschool Utrecht)
Auditpedia: een content-platform en digitale leeromgeving voor en door accountancystudenten en -docenten
Door verschillende schandalen leed het vak van accountants grote schade en brokkelde de status af. In het voorstel van de HU gaan studenten als onderdeel van hun opleiding mede invulling geven aan wat de maatschappelijke rol van de accountant kan inhouden. Dat doen ze in een platform die bestaat uit dertien hbo-opleiders van accountants, het universitair onderwijs, het beroepenveld en de beroepsorganisatie. Het platform biedt gelegenheid te bouwen aan een rechtvaardige en duurzame samenleving.

Thema 3: Verbinding met de samenleving – wo

Mulder-Nijkamp, M. (UT)
Duurzaam verpakken als synthese tussen onderwijs en maatschappij
Om studenten klaar te stomen voor de echte wereld is het belangrijk dat ze tijdens hun studie kennismaken met maatschappelijke vraagstukken; bijvoorbeeld duurzaamheid van verpakkingen. In samenwerking met het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) en drie hogescholen brengt de Universiteit Twente alle kennis rondom het ontwerpen van duurzame verpakkingen samen in een onderwijsmodule. Studenten leren vanuit verschillende invalshoeken wetenschappelijke kennis rondom duurzaamheid direct in de praktijk toe te passen op real-life casestudies.

Suurmond, J.L. (UvA)
Social accountability in de geneeskundeopleiding. Sociaal verantwoordelijk opleiden door duurzaam verbinden van de opleiding aan de samenleving
Geneeskundeopleidingen hebben de maatschappelijke plicht om onderwijs te laten aansluiten bij zorgbehoeften van de samenleving. Geneeskundestudenten worden echter onvoldoende toegerust om patiënten in hun omgeving te behandelen. Het concept social accountability kan daarin verandering brengen. Er komt een aanvullend accent in de opleiding, waarbij het onderwijs gedeeltelijk verschuift van leren in de kliniek naar leren in de samenleving. Zo worden onder meer stages en coschappen in de wijken georganiseerd, zodat de opleiding ook iets terug doet voor de samenleving.

Thema 4: De waarde(n) van weten – hbo

Boendermaker, L. (Hogeschool van Amsterdam)
Leren werken in leefgroepen
Een belangrijk werkveld binnen het sociaal werk is het begeleiden van mensen met een lichamelijke en/of verstandelijk beperking of ggz-problematiek, die verblijven in open of gesloten voorzieningen. Om studenten daarop goed voor te bereiden werkt de HvA aan stage-ondersteunend onderwijs. Die is nieuw in vorm, inhoud, toetsing en begeleiding, en er is een betere samenwerking met het werkveld. Er worden drie leerwerkplaatsen in de 24-uurs zorg ingericht, die studenten een hybride leeromgeving bieden en docenten de mogelijkheid tot professionalisering.

Koops, M.C. (Hogeschool Utrecht)
Gamificator: een interactieve online-coach voor het realiseren van motiverende, gegamificeerde leerroutes
Gegamificeerde cursussen ondersteunen inhoud met spelmechanismen, zoals just-in-time information, frequente formatieve feedback en een levelstructuur. Gamification helpt studenten bij het uitvoeren van vrije opdrachten en om gestructureerd te werken. Veel docenten hebben er echter weinig ervaring mee. Daarom ontwikkelt de HU een interactieve online-coach, de Gamificator, die docenten helpt om hun cursus aan de hand van een stappenplan te gamificeren. Met de Gamificator kunnen ook andere docenten en studenten van de lerarenopleiding zelfstandig hun lessen gamificeren.

Moser, A. (Zuyd Hogeschool)
Van monodisciplinaire naar interprofessionele bachelorscripties in het hbo
Studenten van de academies Verpleegkunde, Fysiotherapie, Ergotherapie en Logopedie voeren in monodisciplinaire groepjes hun praktijkgerichte bachelorscripties uit. Daardoor kunnen ze geen interprofessionele competenties op het hoogste niveau ontwikkelen. Een onderwijsinnovatie moet studenten collaboration-ready maken voor de dagelijkse praktijk. Deze innovatie zorgt bij studenten voor meer kennis en vaardigheden op het gebied van samenwerking met en een positiever beeld van andere professionals. Docenten zullen beter in staat zijn bachelorscripties te begeleiden en te beoordelen.

Renden, P.G. (De Haagse Hogeschool)
Met buitengewone onderwijsmethoden naar buitengewone zorgprofessionals
De bachelorstudenten Verpleegkunde en Huidtherapie voelen zich onvoldoende vaardig in het uitvoeren van handelingen. Het vaardigheidsonderwijs maakt te vaak gebruik van expliciete, bewuste instructies. Een onbewust leerproces is geschikter voor het aanleren van handelingen. Het doet een kleiner beroep op het werkgeheugen, handelingen gaan geautomatiseerd en er blijft ruimte voor zaken als communicatie met de patiënt. Daarom brengt De Haagse Hogeschool onderwijskundige, bewegingswetenschappelijke en vakinhoudelijke specialismen samen in een didactische toolbox met diverse impliciete oefenvormen.

Warwas, B.A. (De Haagse Hogeschool)
Trust MEdiators. Developing a student-centred mediation lab to learn and practice how to be trustworthy mediators
De meeste geschillen worden niet beslecht door rechtbanken, maar op informele wijze zoals mediation. Veel mediationcursussen gaan voorbij aan een essentieel onderdeel van bemiddeling: vertrouwen. Dat vereist empathische en communicatieve vaardigheden, eerlijkheid en interculturele gevoeligheid. Trust MEdiators ontwikkelt daarom een trainingsmodel in soft mediation skills. Rollenspellen en simulaties maken daar nog steeds deel van uit, maar nu voornamelijk studentgestuurd. Tijdens de training leren studenten proactief alle fasen van professionele bemiddeling in hun eigen onderwijsomgeving.

Thema 4: De waarde(n) van weten – wo

Bentum, M.J. (TUE)
Automated Prognostic Student Progress Monitoring System
De technische universiteiten in Eindhoven en Delft gaan een te ontwikkelen monitoringsysteem uitproberen: Automated Prognostic Student Progress Monitoring System (APSPMS). Deze vorm van kunstmatige intelligentie kan de studieontwikkeling van een student continu volgen, beoordelen en bewaken. Een belangrijke innovatie is het gebruik van zowel zachte als harde indicatoren. Daarmee kan het systeem de prestaties van studenten voorspellen, bijsturen door alternatieve leerstrategieën aan te geven en acties voorstellen die tot een beter eindresultaat leiden.

Dorst, A.G. (UL)
The value of machine translation in the multilingual academic community
Vanwege de toenemende technologisering en globalisering van het Nederlandse hoger onderwijs, wil de Faculteit der Geesteswetenschappen extra aandacht besteden aan nieuwe digitale vaardigheden van studenten. Een van die vaardigheden betreft machinevertaling. De Universiteit Leiden gaat daartoe een leertraject en een online-toolkit voor het vertalen en onderzoeken van machinevertalingen ontwikkelen, implementeren en evalueren. Het leertraject stelt bachelorstudenten in staat om bronnen te vinden, te begrijpen en te gebruiken voor opdrachten en papers. De toolkit biedt training in het gebruik van online-systemen, en modules over theorie en onderzoek, en het corrigeren en herzien van output.

Ellis, J.L. (RUN)
Coaching app for statistical writing
Een applicatie gaat studenten sociale wetenschappen coachen bij het schrijven van statistische conclusies. Ze kunnen schrijfopdrachten op hun eigen niveau oefenen, in zowel Engels als Nederlands, en krijgen gepersonaliseerd commentaar op hun werk. De applicatie kan ook cijfers geven, voor formatieve en summatieve toetsing. Indien haalbaar zullen docenten voor scriptiebegeleiding zelfs de resultatensectie van een student-researchpaper kunnen invoeren voor commentaar. De applicatie wordt initieel ontwikkeld voor de bachelor Psychologie, en is ook te gebruiken bij andere opleidingen.

Hoogendoorn, B. (EUR)
Learning Menu
Het tutorialonderwijs van het bachelorprogramma Economie & Bedrijfseconomie is toe aan een kwaliteitsimpuls. Een impuls die recht doet aan verschillen tussen studenten in interesses, motivatie, leertempo en aanleg. Het project Learning Menu biedt gedifferentieerde face-to-face- en online-leeractiviteiten. Door het oefenen met de stof in toenemende mate via online leeractiviteiten aan te bieden aan studenten, is er tijdens de face-to-face contactmomenten meer ruimte voor interactie en het kritisch bespreken van de stof. Learning Menu geeft meer flexibiliteit in leertempo, timing van leren en leerstijl.

Hordijk, M. (UvA)
Koersen op een onzekere toekomst. Het Pedagogisch Kompas
Het hoger onderwijs richt zich sterk op kennisoverdracht en kwalificatie, en bereidt studenten onvoldoende voor op grote maatschappelijke vraagstukken. Daarom kunnen studenten van de interdisciplinaire bacheloropleidingen Algemene Sociale Wetenschappen en Future Planet Studies vaardigheden en kwaliteiten oefenen, die ze nodig hebben om toekomstige uitdagingen aan te gaan. De leerlijnen worden herzien, en nieuwe leeractiviteiten, werk-, toets- en feedbackvormen ontworpen. In leergemeenschappen komen studenten, docenten, tutoren en studieadviseurs tot Pedagogische Kompassen. De ervaringen hiermee leiden tot een toolbox en een cursus Toekomstbestendig opleiden.