Hulp voor leraren in het realiseren van afstandsonderwijs

Je vindt hier een overzicht van kennis en kennisbronnen om bewuste, onderbouwde keuzes te kunnen blijven maken in het onderwijs. Ook in deze bijzondere tijd, waarin je genoodzaakt bent om snel beslissingen te nemen met mogelijk veel impact op leerlingen. Over onder meer digitale onderwijsvormen, afstandsleren en zelfregulering van leerlingen verwijzen we je hier naar betrouwbare kennis. Zo helpt het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) je met onderwijsontwikkeling in de tijd dat de scholen noodgedwongen dicht zijn. Nu de scholen weer (deels) open zijn, doen we ons best deze pagina uit te breiden met relevante kennis rondom het oppakken van onderwijs en de nieuwe situaties op scholen.

Hulp voor leraren in het realiseren van afstandsonderwijs

Je vindt hier een overzicht van kennis en kennisbronnen om bewuste, onderbouwde keuzes te kunnen blijven maken in het onderwijs. Ook in deze bijzondere tijd, waarin je genoodzaakt bent om snel beslissingen te nemen met mogelijk veel impact op leerlingen. Over onder meer digitale onderwijsvormen, afstandsleren en zelfregulering van leerlingen verwijzen we je hier naar betrouwbare kennis. Zo helpt het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) je met onderwijsontwikkeling in de tijd dat de scholen noodgedwongen dicht zijn. Nu de scholen weer (deels) open zijn, doen we ons best deze pagina uit te breiden met relevante kennis rondom het oppakken van onderwijs en de nieuwe situaties op scholen.

Kennis uit onderzoek over afstandsleren, ouderbetrokkenheid en motivatie

De Kennisrotonde is het online loket voor de snelle beantwoording van vragen uit het onderwijs met kennis uit onderzoek. Bekijk hieronder vier overzichten die toegankelijk geformuleerde inzichten uit onderzoek bevatten over afstandsonderwijs, ouderbetrokkenheid, motivatie, zomerscholen en verlengde schooltijd. Aanvullend vind je op de Kennisrotonde themapagina een twintigtal beantwoorde vragen die raken aan afstandsleren en leren met ICT.

» Bekijk hier de themapagina van de Kennisrotonde

Nieuw: Kennisrotonde Spoedprocedure

NRO Kennisrotonde

Krijg nu extra snel kosteloos een wetenschappelijk gefundeerd antwoord op jouw onderwijsvraag.

Scholen zijn hard aan de slag gegaan onderwijs op afstand te organiseren voor hun leerlingen. Op dit moment zijn ze druk met de (gedeeltelijke) heropening van de scholen en de start van het anderhalvemeteronderwijs. De Kennisrotonde zet zich in om de onderwijspraktijk zo goed mogelijk te ondersteunen. Heb jij een vraag over wat werkt in het onderwijs? Stel ‘m nu!

NRO Kennisrotonde

Andere initiatieven

Praktische informatiebronnen worden al volop aangeboden voor leraren en ouders. Het NRO voegt daar graag kennis uit onderwijsonderzoek aan toe. Hieronder bieden we een aantal bronnen waar je meer betrouwbare informatie kunt vinden.

Sinds de uitbraak van het coronavirus in Nederland hebben onder meer universiteiten en expertisecentra speciale themapagina’s ingericht met informatie over bijvoorbeeld thuisonderwijs, digitale leermiddelen, inspiratie voor leraren enzovoort.

Weer aanwezig op school
Partnerorganisaties van de thuiszitterstafel in samenwerking met Kennisnet en het ministerie van OCW
Betrouwbare informatie en antwoord op vragen die je kunnen helpen om ook de leerlingen die niet uit zichzelf komen, weer terug op school te krijgen.

Corona en het onderwijs
Onderzoeksinstituut LEARN!, Vrije Universiteit Amsterdam

  • Themapagina met wetenschappelijke inzichten en antwoorden over de gevolgen van het coronavirus voor het onderwijs.

Digitale Didactiek
Open Universiteit

  • Richtlijnen, handreikingen, tips en aanwijzingen voor het ontwikkelen, inrichten en begeleiden van online onderwijs.
  • Bekijk ook de infographic. 

Les op afstand
Kennisnet, het ministerie van OCW en de sectorraden

  • Bundelt informatie voor leraren (PO, VO, MBO) en ouders over o.a. het organiseren van online lessen, het geven van instructies, toegang tot (digitaal) lesmateriaal en opdrachten, toetsen en online samenwerken met leerlingen.
  • Bekijk nu ook de pagina weer op school.
  • In dit Kennisnet-artikel staan aanvullende tips. 

Omgaan met de gevolgen van het coronavirus
Nederlands Jeugd Instituut (NJi)

Begeleiding van leerlingen op afstand
SLO, het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

  • Biedt handvatten voor leraren om leerlingen ook op afstand goed te begeleiden. Aandacht o.a. voor doelen, leerlijnen en evaluatie.

Faciliteren en ondersteunen van docenten
SURF, coöperatieve vereniging van Nederlandse onderwijs- en onderzoeksinstellingen
SURF Communities publiceerde diverse nuttige artikelen, zoals:

  • Een overzicht van themapagina’s over afstandsonderwijs van hogescholen en universiteiten
  • Een artikel met tips om studenten betrokken te houden door middel van goede interactie en feedback.

Afstandsonderwijs en het stimuleren van taalontwikkeling
Vlaams Centrum voor Taal en Onderwijs (CTO), Katholieke Universiteit Leuven
Het Vlaamse CTO lanceerde een themapagina specifiek gericht op taalonderwijs, zie o.a:

Praktijkgericht onderzoek en coronacrisis
Vereniging Hogescholen
De Vereniging Hogescholen zet op deze pagina concrete onderzoeksvoorbeelden op een rij. Bekijk de huidige onderzoeken en lever je eigen voorbeeld aan.

Tips en advies voor kinderen en hun ouders in Nederland
Unicef
Unicef deelt haar ervaring en expertise in tijden van thuisonderwijs om kinderen en hun ouders te ondersteunen. Bekijk de website voor tips en ideeën voor thuisactiviteiten.

Kinder- en jeugdpsychiatrie in tijden van corona
Kenniscentrum kinder- en Jeugdpsychiatrie
Op deze pagina staan adviezen en informatie van verschillende experts en organisaties op een rij, gericht op de specialistische jeugdhulp.

Diverse websites en platforms publiceren artikelen om onderwijsprofessionals bij te staan in deze bijzondere periode. Van algemene tips tot rekening houden met studenten met een beperking of het afnemen van online toetsen.

Leraar24
NRO, Kennisnet en CAOP

  • Biedt direct toepasbare, praktische informatie voor leraren in het PO, VO en MBO.
  • Veel onderzoeksresultaten op dit platform worden ondersteund met korte video’s.

Tips voor lesgeven op afstand
Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationalisering in onderwijs

  • Nuffic maakte zowel voor het PO als voor het VO twee overzichtspagina’s met betrekking tot lesgeven op afstand in tijden van corona.
  • Met algemene tips en specifiek lesmateriaal voor talenonderwijs, wereldburgerschap en meertaligheid.

Wiki over afstandsleren
Vernieuwenderwijs, platform voor onderwijsinnovatie

  • Algemene tips, tools en bronnen m.b.t. informatie overdragen, didactiek, toetsen, overleggen.
  • Aanvullend dit overzichtsartikel met informatie rondom online toetsen.

Didactische handleiding over THUIS leren
Schoolleiders voor de Toekomst en Picasso Lyceum
In de didactische handleiding over THUIS leren staat informatie over het opzetten en uitvoeren van thuisonderwijs.

Gelijke Kansen: kennisdeling onderwijs op afstand
Gelijke Kansen Alliantie
Brengt diverse informatiebronnen samen, o.a. op het gebied van voorzieningen, ondersteuning en begeleiding, lesmateriaal en lesmethodes en het inrichten van digitale leeromgevingen en tools. 

Inclusief afstandsonderwijs
Expertisecentrum inclusief onderwijs (ECIO)
Biedt diverse tips voor afstandsonderwijs, met een speciaal oog voor behoud van inclusiviteit voor alle leerlingen en studenten.  

Thuis leren; waar moet je aan denken?
TechYourFuture, Universiteit Twente, Hogeschool Windesheim, Saxion Hogeschool, ROC van Twente
TechYourFuture, een initiatief van diverse onderwijsinstellingen in de regio Twente, geeft tips over waar je aan moet denken bij thuis leren. 

Publicaties over onderwijs ten tijde van corona
Stichting Nivoz
In het archief van Stichting Nivoz vind je diverse artikelen en opiniestukken die leraren kunnen ondersteunen gedurende deze corona-periode, opgesteld door onderzoekers en leraren. 

Dossier Afstandsonderwijs
Onderwijsdatabank van EDventure en VOS/ABB
De Onderwijsdatabank van de branchevereniging voor onderwijsadviesbureaus EDventure bevat een apart dossier met publicaties over afstandsonderwijs.
Lees ook de handreiking Als de school weer start… van VOS/ABB over het opzetten van anderhalvemeteronderwijs

Onderwijs in coronatijd
Klasse, onafhankelijke redactie binnen de Vlaamse overheid
Het Vlaamse platform Klasse.be publiceerde een artikel met 8 tips voor zelfsturing op afstand als onderdeel van hun reeks over onderwijs in coronatijd.

Online leren – ins en outs
Profiel, vaktijdschrift voor het MBO
Profielactueel publiceerde een pagina over de ins en outs van online leren voor het MBO. Hier vind je links naar diverse artikelen met betrekking tot dit onderwerp.

Verzameling adviezen voor digitale didactiek afstandsonderwijs
Diverse onderwijsexperts, Avans Hogeschool
LinkedIn post waarin actuele didactische adviezen zijn samengebracht en zijn vertaald in een stappenplan. 

Weer naar school
Stichting LOWAN
Stichting LOWAN biedt een overzicht met nieuws, plannen, online-lessen en andere initiatieven om bijvoorbeeld het groepsgevoel weer op te bouwen. Speciale focus op ondersteuning voor nieuwkomers.

Vijf animaties met handreikingen voor didactische innovaties
Hogeschool InHolland
Het lectoraat Teaching, Learning & Technology van Hogeschool InHolland maakte vijf animaties met handreikingen voor didactische innovatie, onder andere over de effectieve inzet van video in het onderwijs en de didactische inzet van video-ontwerpen.

Tien tips voor online studeren
Hogeschool InHolland
Van de hand van het Lectoraat Studiesucces komt een infographic met tien tips voor online studeren en een workingpaper met 10 tips voor meer focus, minder afleiding en betere studieprestaties.

Tien tips voor succesvol thuis studeren
Hanze Hogeschool
Projectteam Go aHead! van het Lectoraat Rehabilitatie heeft tien tips voor succesvol thuis studeren samengevat in een handig overzicht.

Gratis online onderwijs over wetenschappelijke onderwerpen
VSNU
De Vereniging voor Nederlandse Universiteiten maakte een overzicht met gratis online onderwijs over wetenschappelijke onderwerpen, voor scholieren vo en leerlingen po.

Inzichten uit onderzoek over motivatie
Leerling2020
Een overzicht in FAQ-vorm met gangbare wetenschappelijke theorieën over motivatie.

Onderwijsconcepten gepersonaliseerd digitaal leren
Leerling2020
Overzicht van onderwijsconcepten voor gepersonaliseerd digitaal leren gebaseerd op het ‘vier in balans-model’.

Succesfactoren voor effectief afstandsonderwijs uit onderzoek en praktijk
Voortgezet Leren
Na anderhalve maand afstandsonderwijs maakt Voortgezet Leren de balans op: Wat leert deze periode ons over afstandsonderwijs? Welke inzichten uit onderzoek zijn bruikbaar? En wat zijn succesvolle elementen uit de praktijk?

Naast artikelen en digitale overzichtspagina’s zijn er ook verdiepende handleidingen, boeken en tijdschriften beschikbaar die je op weg kunnen helpen in het vormgeven van afstandsonderwijs.

Editie april 2020 over corona en onderwijs (gratis uitgave)
Didactief, vaktijdschrift voor leraren en leidinggevenden, onderzoekers en beleidsmedewerkers
Het april 2020-nummer van Didactief gaat speciaal over de corona-crisis. Dit nummer is gratis te lezen via de website. 

Wijze lessen: twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek (2019)
Diverse auteurs verbonden aan de Open Universiteit
Wijze lessen is een gratis verkrijgbaar boek voor het onderwijs. Ook beschikbaar in handzaam posteroverzicht. Scienceguide.nl en te-learning.nl hebben beiden een digitale verrijking van dit boek gepubliceerd:

E-learning trends en ontwikkelingen (2016)
Wilfred Rubens
Toelichting op de hoofdstukindeling (o.a. digitale didactiek) in dit artikel van Wij-leren.nl

Digitaal magazine: Onderwijs op afstand
Hogeschool Rotterdam
In dit digitale magazine geven experts van de Hogeschool Rotterdam uitleg over hoe je (een aantal van je) lesactiviteiten online kunt aanbieden aan je studenten.

Infographics

Een infographic is een overzichtelijke, visuele weergave van een stuk informatie. Ook rondom het thema afstandsonderwijs zijn er diverse infographics gemaakt, onder andere over online onderwijs en thuis studeren.

tips en tricks online onderwijs
Klik voor een grotere weergave

Tien tips voor online studeren
Hogeschool InHolland

Wijze lessen: twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek
Open Universiteit (diverse auteurs)

Experts

Experts uit onderzoek en onderwijs namen in opdracht van het Lerarencollectief, ResearchED en de PO-Raad korte video’s op om leraren en ouders te ondersteunen in het onderwijs op afstand. De reeks wordt steeds verder uitgebreid. Bekijk de video’s hieronder en raadpleeg de website Slimmerlerenmetict.nl voor aanvullend verrijkend materiaal.

Experts uit onderzoek en onderwijs namen in opdracht van het Lerarencollectief, ResearchED en de PO-Raad korte video’s op om leraren en ouders te ondersteunen in het onderwijs op afstand. De reeks wordt steeds verder uitgebreid. Bekijk kijk de video’s over afstandsonderwijs en raadpleeg de website Slimmerlerenmetict.nl voor aanvullend verrijkend materiaal.

Digitale didactiek

EDI online

Technisch lezen

Rekenen

Digitaal kleuteronderwijs

Risico’s en kansen van online leren

Afstandsonderwijs aan kleuters

Bewegingsonderwijs via video

Sociaal-emotioneel leren op afstand

Begrijpend lezen via afstandsonderwijs

Als Nederlands geen vanzelfsprekendheid is

Wereldoriëntatie op afstand

Afstandsonderwijs als leraar behapbaar houden

Muziekonderwijs op afstand

Blended Learning; online en fysiek onderwijs

Praktijkonderwijs op afstand

Groepsvorming bij afstandsonderwijs

Terug naar onderwijs in nabijheid

Opbouw draaiboek voor de heropstart van scholen

Welkom terug! Een veilige sfeer in de klas

Het maximale halen uit je onderwijstijd

Het kiezen van de juiste taaldoelen

Kleuteronderwijs nu de scholen weer opengaan

Cruciale doelen rekenonderwijs

En wanneer je tijd en zin hebt…

Ga je graag zelf op zoek naar onderbouwing? Dan kun je zoeken in wetenschappelijke literatuur over onderwijsonderzoek.

» Maak gebruik van de wetenschappelijke database EBSCO Education Source, aangeboden via voordeleraar.nl door het NRO, PO-Raad, VO-raad, MBO Raad en de Koninklijke Bibliotheek
» Raadpleeg de toolkit Toegang tot wetenschappelijke literatuur voor hulp bij het zoeken naar en raadplegen van wetenschappelijke publicaties.
» Op deze pagina van de American Educational Research Association (AERA) staan verzamelde wetenschappelijke (artikelen) uit AERA tijdschriften met betrekking tot thuisonderwijs, digitaal leren, online pesten en digitaal lesgeven.
» Het Amerikaanse Institute of Education Sciences stelt gratis wetenschappelijke artikelen beschikbaar over afstandsonderwijs. Let op: zorg dat je bij Full text available in ERIC (all) en bij Peer reviewed (all) de optie ‘yes’ selecteert.
» Deans for Impact is een Amerikaans initiatief dat als doel heeft Amerikaanse docenten verder te professionaliseren. In het document The Science of Learning staan de cognitieve processen van leren beschreven en uitgelegd.