Associate degrees in Nederland: onbekend maakt vooralsnog onbemind

Associate degree-opleidingen werden in 2006 in Nederland ingevoerd: tweejarige hbo-opleidingen die zich situeren tussen mbo 4 en hbo-bachelor, en die ervoor moeten zorgen dat het grote gat tussen deze beide opleidingsniveaus wordt gedicht. Onderzoek van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht toont aan dat dit in zekere mate is gelukt, want afgestudeerden met een Associate degree verdienen een salaris dat tussen het gemiddelde van mbo 4 en hbo-bachelor ligt.

Toch is de missie van Associate degree (Ad)-opleidingen nog niet geheel geslaagd. Afgestudeerden uit voltijdse Ad-opleidingen hebben namelijk 15 procentpunten meer kans op een baan onder hun niveau dan gediplomeerden met een overeenkomstige hbo-bachelor. Waarschijnlijk komt dit doordat Ad-opleidingen alsnog weinig bekend zijn bij werkgevers.

Overstap mbo naar hbo

Aanleiding voor de invoering van de Ad in 2006 was de wens van de overheid om meer hoger opgeleiden te krijgen. De overstap van afgestudeerde mbo’ers naar het hbo bleek vaak te groot. Aansluitend op een vierjarige opleiding opnieuw vier jaar tijd en geld investeren in een vervolgopleiding bleek voor velen een stap te ver. De Ad zou een tussenoplossing bieden, en dat blijkt inderdaad het geval. Twee jaar vervolgopleiding naar een hoger niveau is te overbruggen. Nog eens twee jaar verder studeren levert een hbo-bachelordiploma op. In 2018 kregen Ad-opleidingen een wettelijke positie als volwaardige hbo-opleiding. Ad-opleidingen blijken vooral geclusterd te zijn in enkele hogescholen en in de sectoren Economie, Zorg en Welzijn, en Maatschappij, Taal en Kunst.

Werk en loon

Ad-afgestudeerden uit voltijdopleidingen hebben twee of vier jaar na diplomering bijna net zo vaak een baan als hbo-bachelorgediplomeerden, en maken evenveel kans op een vaste aanstelling. Hun bruto uurloon ligt precies tussen dat van mbo 4 en hbo-gediplomeerden. Wel is de kans 15 procentpunten groter dat ze in een functie onder hun opleidingsniveau terechtkomen. De reden daarvoor is mogelijk de onbekendheid van de Ad bij werkgevers. Toenemende bekendheid zou dit verschil tussen hbo’ers en Ad’ers mogelijk kunnen wegnemen.

Leven lang leren

De Ad is niet alleen gericht op mbo 4-studenten en havoleerlingen die de stap naar een vierjarige hbo-bachelor te groot vinden, maar ook op werkenden die zich in het kader van een Leven Lang Leren willen om- of bijscholen. Deze laatste categorie studenten volgt vooral de duale en deeltijdse Ad-varianten. Daarmee heeft de Ad potentieel om een belangrijke bijdrage te leveren aan Leven Lang Leren-trajecten voor werkenden.

Dit onderzoek is tot stand gekomen als onderdeel van de HBO-Monitor (gefinancierd door de Vereniging Hogescholen) en het Project Onderwijs-Arbeidsmarkt (gefinancierd door NRO, UWV, S-BB en Randstad). 

Meer informatie