Bestaande kennis als opmaat voor vragen van morgen

Wat zijn kansrijke toepassingen in het onderwijs van nieuwe technologie als augmented reality? Dat is een van de vragen die voortkomen uit de Strategische Kennisagenda OCW 2019-2024. Met de antwoorden beoogt het ministerie van OCW een snelle kennisopbouw over verschillende onderwerpen voor de langere termijn. Het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) heeft op verzoek van OCW daartoe vier beknopte literatuuronderzoeken laten uitvoeren. Naast augmented reality, gaat het om digitale leermiddelen en gelijke kansen, duurzame kwaliteitscultuur en overbelaste scholen.

Leeropbrengsten van augmented reality in het onderwijs

Augmented reality is een technologie waarmee je de fysieke wereld kunt uitbreiden met virtuele elementen. Denk aan apps om sterren en planeten in het hemelruim te herkennen of aan QR-codes. Zoals alle technologie heeft augmented reality op zichzelf geen effect op het leren. Het gaat erom hoe deze als hulpmiddel ontworpen, geïmplementeerd en geïntegreerd is in leersituaties. Als de technologie technisch, didactisch en inhoudelijk goed wordt ingepast in het leerproces, kan augmented reality het leren bevorderen en vergemakkelijken. Leerlingen onthouden en begrijpen kennis eenvoudiger, eerder en beter dan wanneer ze met een gewoon boek werken. Ook kunnen ze met augmented reality-toepassingen handelingen onder de knie krijgen.

» Bekijk de minireview Augmented Reality en leren (online PDF)
» Bekijk de samenvatting van de minireview Augmented Reality en leren (online PDF)

Digitale leermiddelen en gelijke kansen

De inzet van digitale leermiddelen heeft een bescheiden positief effect op leerprestaties. Dat geldt in zowel het primair als voortgezet onderwijs. Digitale leermiddelen zorgen voor extra effectieve leertijd en maken het de leraar makkelijker om individuele feedback aan leerlingen te geven. Of digitale leermiddelen daarmee bijdragen aan gelijke kansen is minder duidelijk. Onderzoeksresultaten zijn niet eenduidig: soms leidt de inzet van digitale leermiddelen tot een toename van verschillen in leerprestaties tussen hoog- en laagpresteerders, soms tot een afname. En er blijken nauwelijks tot geen verschillen in het effect op de leerprestaties van leerlingen met verschillende sociaal-economische achtergronden.

» Bekijk de minireview Digitale leermiddelen en gelijke kansen (online PDF)
» Bekijk de samenvatting van de minireview Digitale leermiddelen en gelijke kansen (online PDF)

Duurzame kwaliteitscultuur in het onderwijs

Met kwaliteitscultuur bedoelen we het streven van de school om voortdurend de onderwijskwaliteit te verbeteren. Wat kwaliteit precies is, daarover verschillen de meningen. Die verschillen zien we weerspiegeld in de kwaliteitscultuur. Veel onderwijsinstellingen hebben een teamgerichte of vernieuwingsgerichte kwaliteitscultuur. Het personeel van deze scholen hecht vooral aan flexibiliteit. Prestatiegerichte scholen daarentegen hechten meer aan controle en aan onderwijsrendement.

» Bekijk de minireview Kwaliteitscultuur in het onderwijs (online PDF)
» Bekijk de samenvatting van de minireview Kwaliteitscultuur in het onderwijs (online PDF)

Overbelaste scholen

Een overbelaste school heeft ‘een populatie leerlingen met een grote sociaal-economische achterstand en problematisch gedrag, zodat er geen veilige schoolcultuur is en een kloof ontstaat tussen leerlingen en leraren’. Het begrip is nieuw en veel onderzoek naar overbelaste scholen is nog niet gedaan. Wel zijn enkele gevolgen duidelijk: het ziekteverzuim onder leraren neemt toe, de veiligheid voor leerlingen en leraren neemt af, en onderwijsresultaten lopen terug.

Een stevige schoolorganisatie vormt de basis voor een effectieve aanpak. Eigenlijk zoals dat geldt voor elke school bestaat die uit een goede schoolleider, een duidelijke onderwijsvisie en veel aandacht voor pedagogische maatregelen en het schoolklimaat. Projecten met een integrale aanpak leggen de focus op: luisteren naar leerlingen, hoge verwachtingen uitspreken en intensieve ondersteuning bieden.

» Bekijk de minireview Overbelaste scholen (online PDF)
» Bekijk de samenvatting van de minireview Overbelaste scholen (online PDF)