Drie toekenningen voor onderzoek derde subsidieronde Lerarenagenda 2013-2020

In het kader van de Lerarenagenda 2013-2020 heeft het NRO voor de derde keer sinds 2015 aan drie onderzoeksprojecten subsidie toegekend. Het gaat om onderzoek naar de rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverbetering, om onderzoek naar validering en waardering van Lesson Study, en om onderzoek naar de kracht van leerKRACHT.

Het ministerie van OCW heeft in 2013 de ‘Lerarenagenda 2013-2020: de leraar maakt het verschil’ uitgebracht om zo de uitdagingen voor leraren en lerarenopleidingen in de toekomst in beeld te brengen. Met de Lerarenagenda heeft de Nederlandse overheid een duidelijke richting aangegeven voor de wijze waarop leraren verder ondersteund kunnen worden. Het ministerie van OCW stelt voor onderzoek in het kader van de Lerarenagenda budget beschikbaar en heeft het NRO verzocht om dit onderzoek uit te zetten.

Er kon op drie thema’s worden ingediend voor deze derde ronde. Voor elk van deze thema’s is een budget beschikbaar van maximaal 400.000 euro, voor onderzoek met een looptijd van maximaal 4 jaar.

U vindt hieronder een beschrijving van de toegekende onderzoeksprojecten, alfabetisch gerangschikt op achternaam van de hoofdaanvrager.

De rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverbetering
Dr. K. Schildkamp (Universiteit Twente)
Een veelbelovende manier om onderwijsverbetering tot stand te brengen is door middel van het werken in professionele leergemeenschappen. Echter, het blijkt een uitdaging te zijn voor professionele leergemeenschappen om duurzame onderwijsverbetering te realiseren, waarbij dit een organisatieroutine wordt. Leiderschap speelt hierbij een belangrijke rol. Dit onderzoek richt zich op de rol van schoolleiderschap in het realiseren van duurzame onderwijsverbetering via professionele leergemeenschappen en welke competenties hiervoor nodig zijn in de school. De onderzoekers voeren eerst een systematische reviewstudie uit voor een overzicht over de rol van leiderschap bij duurzame onderwijsverbetering door professionele leergemeenschappen. Vervolgens selecteren ze, op basis van eerder onderzoek, acht cases variërend in duurzaamheid, waar ze leiderschap diepgaand zullen onderzoeken.
(thema: schoolleiderscompetenties en het ontwikkelen ervan)

Validering en waardering van Lesson Study als mengvorm van formeel en informeel leren in de Nederlandse context
Prof. dr. K. van Veen (Rijksuniversiteit Groningen)
Met Lesson Study ontwerpt een team docenten een ‘onderzoeksles’ op basis van een onderwijs- /leerprobleem, observeert deze les ‘live’, en verzamelt gegevens die gezamenlijk geanalyseerd worden om het leren van leerlingen te verbeteren. Lesson Study is te typeren als een mengvorm van formeel en informeel leren. Formeel, omdat het als professionaliseringsactiviteit doelbewust gepland en georganiseerd wordt. Informeel, omdat onder andere vragen uit de eigen onderwijspraktijk van de docenten inhoud en doelen van een Lesson Study bepalen. In dit onderzoek staat de vraag centraal of en hoe Lesson Study als mengvorm van formeel en informeel leren gevalideerd en gewaardeerd kan worden. Dit wordt onderzocht aan de hand van drie deelvragen, op basis van zowel kwantitatieve als kwalitatieve data. Hoe draagt Lesson Study bij aan de kwaliteit van het werk van docenten? Hoe leren docenten via deze methode? En hoe draagt begeleiding bij aan het Lesson Study-proces?
(thema: valideren en waarderen van formeel en informeel leren van leraren)

De kracht van LeerKRACHT! Op zoek naar effecten
Prof. dr. J. van Tartwijk (Universiteit Utrecht)
In dit onderzoek staat centraal wat de bijdrage is van de leerKRACHT-aanpak op de langetermijnontwikkeling van de schoolcultuur en wat de achterliggende mechanismen zijn die bijdragen aan de verbetering van de onderwijskwaliteit. Het onderzoek wordt uitgevoerd onder drie cohorten leerKRACHT-scholen, waar mogelijk worden ook eerdere cohorten meegenomen. De onderzoekers kijken naar waardering van de aanpak bij leraren en schoolleiders, cultuurverandering, handelen van leraren en effecten op leerlingen. Ook kijken ze naar het proces en de effecten in scholen tijdens het leerKRACHT-traject en in de jaren erna. De onderzoekers maken gebruik van de reeds bestaande, mede in het kader van eerder evaluatieonderzoek van de leerKRACHT-aanpak door Oberon en de Universiteit Utrecht ontwikkelde, instrumenten (Sol & Stokking, 2014). Om de effecten te kunnen verklaren, wordt ook de implementatie van de aanpak in kaart gebracht op verschillende niveaus binnen de school. In casestudie-onderzoek volgen de onderzoekers 30 scholen (van po, vo en mbo) gedurende de gehele onderzoeksperiode. Binnen deze scholen observeren getrainde onderzoekers de implementatie van het leerKRACHT-programma.
(thema: de effecten van de aanpak van Stichting leerKRACHT)

» meer over het onderzoeksprogramma Lerarenagenda