Gevolgen Passend onderwijs voor leerlingen met een visuele, auditieve of communicatieve beperking

Passend onderwijs heeft voor de ondersteuning van leerlingen met een visuele beperking geen grote veranderingen gebracht. Voor leerlingen met een auditieve beperking of taalontwikkelingsstoornis lijken die er wel te zijn. Vóór de invoering van passend onderwijs hadden scholen en ouders meer invloed op de invulling van de ondersteuning. Bij leerlingen met een ‘rugzakje’ kon destijds ook extra ondersteuning worden verkregen bij problematiek die niet direct met de auditieve of communicatieve beperking verband hield.

Dat blijkt uit onderzoek naar de gevolgen van passend onderwijs voor het onderwijs aan en de ondersteuning van leerlingen met een visuele of auditieve beperking of een taalontwikkelingsstoornis in het (regulier) primair en voortgezet onderwijs. Het onderzoek maakt deel uit van de meerjarige Evaluatie Passend Onderwijs.

Leerlingen met een visuele beperking

Voor de leerlingen met een visuele beperking zijn de gevolgen van de invoering van passend onderwijs niet groot. Qua systematiek is er niet veel veranderd. De meeste leraren en intern begeleiders in het regulier onderwijs zijn goed te spreken over de ambulante onderwijskundige begeleiding van leerlingen. Ook de ambulant onderwijskundig begeleiders zelf zijn positief over de mogelijkheden van reguliere scholen om leerlingen met een visuele beperking onderwijs te geven. De overgrote meerderheid vindt dat deze leerlingen leerprestaties halen die bij hun leerpotentieel passen en dat het welbevinden van de leerlingen voldoende is.

Leerlingen met een auditieve beperking of TOS

Voor de leerlingen met een auditieve beperking of taalontwikkelingsstoornis (TOS) lijken de gevolgen van passend onderwijs groter. De systematiek is veranderd en het ‘rugzakje’ is afgeschaft. Voor leerlingen in het regulier onderwijs bestaat nu een licht en een medium arrangement. Ambulant onderwijskundig begeleiders geven aan dat zij maatwerk kunnen bieden, maar de overgang van een medium naar een licht arrangement kan voor leerlingen en hun ouders een grote stap zijn. Sommigen missen de flexibiliteit die het rugzakje bood.

Bijna een derde van de geënquêteerde ambulant onderwijskundig begeleiders vindt wel dat scholen nu beter in staat zijn om onderwijs te geven aan leerlingen met een auditieve beperking of een taalontwikkelingsstoornis dan voor de invoering van passend onderwijs. Dat komt onder meer door de toegenomen expertise in het regulier onderwijs, door meer gevoelde verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van deze leerlingen en door beter geformuleerde hulpvragen aan de ambulant onderwijskundig begeleider.
Deze begeleiders zijn overigens wel kritischer dan hun collega’s die ondersteuning geven aan visueel beperkte leerlingen, over de vraag of de leerlingen in overeenstemming met hun leerpotentieel presteren en of hun welbevinden voldoende is.

Ontwikkelingsperspectiefplannen

Uit het onderzoek komt verder naar voren dat er nogal wat onduidelijkheid bestaat over de zogeheten ontwikkelingsperspectiefplannen. Niet voor alle leerlingen is zo’n plan opgesteld en voor ouders is het niet altijd duidelijk wie voor het ontwikkelingsperspectiefplan verantwoordelijk is en wat ermee gedaan wordt. Een ander aandachtspunt is dat er sprake kan zijn van bijkomende problematiek die niet tot het terrein van de ambulante begeleiding wordt gerekend. Dan moet de school aanvullende ondersteuning leveren of een aanvraag indienen bij het samenwerkingsverband. Hoe de beslissing over de toekenning van een arrangement tot stand komt is niet voor alle ouders voldoende inzichtelijk.

Het onderzoek is op 25 juni 2018 door de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media aangeboden aan de Tweede Kamer bij de Kamerbrief en twaalfde voortgangsrapportage.

Smeets, E., De Boer, A., Onderwijs aan leerlingen met visuele, auditieve of communicatieve problematiek. Nijmegen: KBA Nijmegen / Groningen: Rijksuniversiteit Groningen, afdeling Orthopedagogiek.
Dit is publicatie nr. 38 in de reeks Evaluatie Passend Onderwijs.

Meer informatie