Verhaalbegrip van kleuters met ICT en digitale boeken

NWO-projectnummer:411-07-216
Titel onderzoeksproject:On the Efficacy of Digitized Storybooks for young learners with Attention Problems
Looptijd:01/11/2009 tot 01/03/2015
Status:Afgerond
Laatste bewerking:11/05/2017

Centraal in deelonderzoek 1 staat de potentie van ICT om het verhaalbegrip van kleuters te bevorderen.

Traditioneel prentenboek legt het af tegen voorleesapp

Op 22 april 2015 promoveerde Zsofia Takacs bij de faculteit Pedagogiek van de Universiteit Leiden op haar proefschrift ‘On-Screen children’s stories: the Good, the bad and the Ugly’. Op grond van haar onderzoek concludeert zij dat kinderen meer leren van digitale prentenboeken dan van traditionele statische boeken. Vooral taalzwakke kinderen begrijpen een verhaal beter dankzij bewegende beelden. Maar interactieve spelletjes werken juist verstorend.

Digitaal prentenboek vergroot woordenschat

Dankzij bewegende illustraties, muziek en geluidseffecten begrijpen kinderen een verhalende tekst beter en leren ze meer nieuwe woorden. Ze deed een literatuuronderzoek en maakte een kwantitatieve samenvatting van 43 afzonderlijke studies. In deze onderzoeken werden verhalen aangeboden via zowel een traditioneel prentenboek als in digitale vorm. Daarnaast deed ze een experiment om te verklaren waarom bewegende illustraties effectiever zijn. Takacs: ‘We ontdekten dat bewegende onderdelen de aandacht trekken naar delen van de afbeelding die belangrijk zijn om het verhaal goed te begrijpen.’

Leren van non-verbale informatie

Uit de onderzoeken bleek dat normaal ontwikkelende kinderen digitale prentenboeken iets beter begrijpen en dat deze hun woordenschat verrijken. Bij kinderen die zwak zijn in taal, zoals veel migrantenkinderen, is het voordeel zelfs aanzienlijk. Takacs: ‘Dankzij de multimedia-elementen kunnen deze kinderen verhalende tekst beter begrijpen. Op basis van taal alleen begrijpen zij het verhaal vaak niet, maar met alle extra non-verbale informatie slagen ze daar wel in. Begrijpen wat ‘een gebroken hart’ is, gaat gemakkelijker als er een treurig muziekje bij klinkt.’

Interactie vermindert verhaalbegrip

Maar niet alle digitale extra’s werken stimulerend. Takacs waarschuwt voor interactieve verhalen, waarbij een kind door het aanraken of verschuiven van dingen een effect oproept dat soms wel, maar vaak geen of slechts zijdelings verband houdt met het verhaal. ‘Dat leidt af en zorgt ervoor dat kinderen niet geconcentreerd kunnen luisteren.’

Voorleesapp zorgvuldig selecteren

Daarom stelt ze dat interactieve onderdelen niet wenselijk zijn bij voorleesapps. ‘App-designers en ontwikkelaars moeten er rekening mee houden dat multitasken – spelen terwijl ze naar een verhaal luisteren -voor jonge kinderen erg lastig is. Leraren en ouders dienen bij aanschaf zorgvuldig te kijken welke functies de voorleesapp heeft.’

Projectleider(s)

NaamInstellingE-mail
Prof. dr. A.G. BusUniversiteit Leidenbus@fsw.leidenuniv.nl

Projectuitvoerder(s)

NaamInstellingE-mail
Dr. Z.K. Takacs MScUniversiteit Leidenz.k.takacs@fsw.leidenuniv.nl

Publicatie(s)

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten