Verbeteren van rekenonderwijs in breuken

NWO-projectnummer:411-10-703
Titel onderzoeksproject:De rol van de docent bij het verbeteren van het onderwijs in breuken: docentcognities, docentgedrag en leerlingopbrengsten
Looptijd:01/09/2011 tot 30/04/2016
Status:Afgerond
Laatste bewerking:19/05/2017

Veel variatie in kennis en gedrag van leerkrachten bij breukenlessen

Leerkrachten uit groep 7 van het primair onderwijs pakken breukenlessen op uiteenlopende wijze aan, zo blijkt uit een grootschalig wetenschappelijk onderzoek van de Eindhoven School of Education (Technische Universiteit Eindhoven). Verschillende aanpakken leiden echter tot verschillende leerresultaten bij leerlingen. Om de breukenvaardigheid van leerlingen te vergroten is het van belang om leerlingen actief te betrekken bij de les. Ook de kennis van de leerkracht is belangrijk.

Veel leerlingen in het primair onderwijs vinden breuken een moeilijk onderwerp. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat leerlingen moeite hebben met het verbinden van verschillende oplossingswijzen. Ook hebben ze vaak niet genoeg basiskennis over breuken voor het leren van algebra in het voortgezet onderwijs. Er is helaas nog niet veel bekend over hoe leerkrachten leerlingen het best kunnen ondersteunen bij het leren van breuken.

Stand van zaken

In de eerste fase van het onderzoek keken de onderzoekers daarom naar de stand van zaken omtrent breukenlessen. Welke kennis hebben leerkrachten over breuken en breukenonderwijs? Hoe pakken ze het geven van breukenlessen aan? Om hier een goed beeld van te krijgen maakten 25 leerkrachten zelf een breukentoets. De onderzoekers observeerden drie breukenlessen van ieder van deze leerkrachten. Bovendien onderzochten ze de breukenvaardigheid van de leerlingen van deze leerkrachten.

Vakdidactische kennis is essentieel

De meeste leerkrachten kunnen zelf gelukkig behoorlijk goed breukensommen maken, zo blijkt. Er zijn wel veel verschillen tussen leerkrachten als het gaat om vakdidactische kennis. Sommige leerkrachten weten bijvoorbeeld goed wat handige strategieën zijn om breuken uit te leggen, wat leerlingen vaak moeilijk vinden en hoe de leerlijn breuken precies in elkaar zit. Anderen hebben daar meer moeite mee. Uit het onderzoek blijkt dat deze vakdidactische kennis erg belangrijk is om leerlingen goed te begeleiden.

Zes typen breukenlessen

De onderzoekers hebben, na analyse van de lesobservaties, zes groepen leerkrachten ontdekt. Iedere groep pakt het geven van breukenlessen op zijn eigen manier aan. Een voorbeeld: de eerste twee groepen (a en b) hebben veel aandacht voor begripsvorming. Groep a doet dat vooral door zelf lesmateriaal te ontwikkelen en veel aandacht te besteden aan het leerproces van leerlingen. Groep b gebruikt om begripsvorming te stimuleren juist het materiaal uit de lesmethode en heeft een voorkeur voor het directe instructiemodel. In beide groepen is de kwaliteit van de breukenles zowel vakdidactisch als onderwijskundig hoog.

Activeren van leerlingen

Uit het onderzoek blijkt dat het, met name in klassen met meer zwakke rekenaars, belangrijk is om leerlingen actief te betrekken bij de les: leerlingen moeten bijvoorbeeld zelf redeneren over breuken en uitleggen waarom een oplossingswijze juist is. Daarvan worden zij meer vaardig. De leerkrachten uit groep a en b ondersteunen dit heel goed.

Nascholing

In de tweede fase van het onderzoek deden zes leerkrachten mee aan een nascholing. In de nascholingsbijeenkomsten bespraken zij onder meer eigen lesfragmenten en gaven ze elkaar feedback. Het bleek dat de leerkrachten nieuwe kennis over breuken(didactiek) opdeden en verrijkten zij hun breukenlessen. Bovendien zijn de deelnemers bewuster gaan nadenken over breuken en gaan in hun lessen meer doelgericht te werk.

Over het onderzoek

Het onderzoek “De rol van de docent bij het verbeteren van het onderwijs in breuken, docentcognities, docentgedrag en leerling-opbrengsten” maakt onderdeel uit van het onderzoeksprogramma naar “Rekenen in het primair onderwijs” van de Programmaraad voor Onderwijsonderzoek (PROO). Samen met dit wetenschappelijke onderzoek werden nog vier andere onderzoeken gefinancierd.

Meer informatie

  • In Didactief (september 2013 en december 2015) en Volgens Bartjens (eind 2015) zijn artikelen over dit onderzoek verschenen.
  • In het magazine van het NRO Congres verscheen een interview met Maaike Koopman: http://www.magazine-on-the-spot.nl/nro/pag4.html
  • Meer informatie via Maaike

Projectleider(s)

NaamInstellingE-mail
Prof. dr. P.J. den BrokTechnische Universiteit Eindhovenp.j.d.brok@tue.nl

Projectuitvoerder(s)

NaamInstellingE-mail
Mw. dr. ir. G. (Geeke) Bruin-MuurlingTechnische Universiteit Eindhoveng.bruin@tue.nl
Mw. dr. M. (Maaike) KoopmanTechnische Universiteit Eindhovenm.koopman@tue.nl
Mw. dr. M.C.G. (Marieke) ThurlingsTechnische Universiteit Eindhovenm.c.g.thurlings@tue.nl

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten