Wat werkt er nu echt | handreikingen

Wil je alles weten over differentiatie? Ben je benieuwd hoe je samen een goede onderzoeksvraag formuleert? Welk effect heeft AR op leerresultaten? Om leraren en onderzoekers onderbouwde handvatten te geven, maakt de Kennisrotonde praktijkgerichte overzichtspublicaties.

Differentiatie in de klas: wat werkt?

Wie onderwijs geeft en rekening wil houden met de verschillen tussen leerlingen, moet differentiëren. Elke school en elke leraar staat voor deze opgave. Er is in het onderwijs veel ervaring opgedaan met differentiatie. Tegelijkertijd is differentiëren een complexe vaardigheid waar veel leraren graag meer over willen weten. Dat blijkt onder andere uit de vragen die leraren stellen over dit onderwerp in de Kennisrotonde.

Van praktijkvraag naar onderzoeksvraag

Stel, je hebt als onderwijsprofessional een onderwijsvraagstuk, waarvoor mogelijk onderzoek nodig is om het te helpen oplossen. Of je signaleert als onderzoeker een vraagstuk en vraagt je af of er meer scholen zijn waar hetzelfde speelt. Voordat onderzoek start is het belangrijk eerst boven tafel te krijgen, wat het vraagstuk nu precies is. Oftewel, de vraag moet eerst goed worden gearticuleerd.
Maar hoe gaat zo’n vraagarticulatieproces nu in zijn werk? Wat weten we over het vraagarticulatieproces? Wat gaan praktijk- en onderzoekpartners doen? Hoe krijgt de samenwerking vorm? En wat werkt hierbij goed?

Leeropbrengsten van augmented reality

Augmented reality is een technologie waarmee je de fysieke wereld kunt uitbreiden met virtuele elementen. Denk aan apps om sterren en planeten in het hemelruim te herkennen of aan QR-codes. Zoals alle technologie heeft augmented reality op zichzelf geen effect op het leren. Het gaat erom hoe deze als hulpmiddel ontworpen, geïmplementeerd en geïntegreerd is in leersituaties. Als de technologie technisch, didactisch en inhoudelijk goed wordt ingepast in het leerproces, kan augmented reality het leren bevorderen en vergemakkelijken. Leerlingen onthouden en begrijpen kennis eenvoudiger, eerder en beter dan wanneer ze met een gewoon boek werken. Ook kunnen ze met augmented reality-toepassingen handelingen onder de knie krijgen.

Digitale leermiddelen en gelijke kansen

De inzet van digitale leermiddelen heeft een bescheiden positief effect op leerprestaties. Dat geldt in zowel het primair als voortgezet onderwijs. Digitale leermiddelen zorgen voor extra effectieve leertijd en maken het de leraar makkelijker om individuele feedback aan leerlingen te geven. Of digitale leermiddelen daarmee bijdragen aan gelijke kansen is minder duidelijk. Onderzoeksresultaten zijn niet eenduidig: soms leidt de inzet van digitale leermiddelen tot een toename van verschillen in leerprestaties tussen hoog- en laagpresteerders, soms tot een afname. En er blijken nauwelijks tot geen verschillen in het effect op de leerprestaties van leerlingen met verschillende sociaal-economische achtergronden.

Duurzame kwaliteitscultuur in het onderwijs

Met kwaliteitscultuur bedoelen we het streven van de school om voortdurend de onderwijskwaliteit te verbeteren. Wat kwaliteit precies is, daarover verschillen de meningen. Die verschillen zien we weerspiegeld in de kwaliteitscultuur. Veel onderwijsinstellingen hebben een teamgerichte of vernieuwingsgerichte kwaliteitscultuur. Het personeel van deze scholen hecht vooral aan flexibiliteit. Prestatiegerichte scholen daarentegen hechten meer aan controle en aan onderwijsrendement.

Overbelaste scholen

Een overbelaste school heeft ‘een populatie leerlingen met een grote sociaal-economische achterstand en problematisch gedrag, zodat er geen veilige schoolcultuur is en een kloof ontstaat tussen leerlingen en leraren’. Het begrip is nieuw en veel onderzoek naar overbelaste scholen is nog niet gedaan. Wel zijn enkele gevolgen duidelijk: het ziekteverzuim onder leraren neemt toe, de veiligheid voor leerlingen en leraren neemt af, en onderwijsresultaten lopen terug.

Een stevige schoolorganisatie vormt de basis voor een effectieve aanpak. Eigenlijk zoals dat geldt voor elke school bestaat die uit een goede schoolleider, een duidelijke onderwijsvisie en veel aandacht voor pedagogische maatregelen en het schoolklimaat. Projecten met een integrale aanpak leggen de focus op: luisteren naar leerlingen, hoge verwachtingen uitspreken en intensieve ondersteuning bieden.