Leidt huiswerk maken door leerlingen op de basisschool tot grotere vaardigheden in plannen en verantwoordelijkheid nemen voor het eigen leerproces?

 PO

Het brein van een kind is nog onvoldoende gerijpt om zelfstandig huiswerk te kunnen maken. Vaardigheden om die zelfstandigheid te leren, zoals plannen, prioriteren en overzicht houden, ontwikkelen zich aanzienlijk sneller wanneer naast de leerkracht ook de ouders die vaardigheden stimuleren.

Huiswerk is werk dat leerkrachten opgeven aan leerlingen om buiten schooltijd te maken of te leren. Er is voor het basisonderwijs geen enkel effect gevonden van huiswerk op het leerrendement en op prestaties van leerlingen. Wel kan huiswerk, met de juiste begeleiding, bijdragen aan de ontwikkeling van zogeheten executieve functies. Het gaat dan om cognitieve en niet-cognitieve processen die zorgen voor efficiënt, sociaal en doelgericht functioneren. Schoolprestaties en leermotivatie hebben direct baat bij sterk ontwikkelde executieve functies.

Begeleiding bij huiswerk

Het brein, en daarmee de executieve functies, ontwikkelt zich tot een leeftijd van ongeveer vijfentwintig jaar. De hersenen van kinderen op de basisschool zijn dus nog volop in ontwikkeling. Zelfstandig en effectief huiswerk maken, een proactieve leerhouding aannemen en planmatig handelen zijn voor hen erg lastig. Leerlingen zijn snel afgeleid en kunnen doelen op lange termijn niet overzien. Toch luidt het advies om wel huiswerk op te geven, en dat goed te begeleiden. Met de juiste begeleiding van leerkrachten en ouders kan huiswerk bijdragen aan de ontwikkeling van executieve functies bij leerlingen.

Die begeleiding is gericht op leren zelfstandig te leren. Leerlingen hebben behoefte aan feedback, tips en uitleg. Idealiter leidt een huiswerkopdracht ertoe dat de ouder het kind de vaardigheden helpt ontwikkelen die nodig zijn om dat huiswerk op tijd af te krijgen. Het gaat erom dat het kind leert om naar het eigen gedrag en aanpak te kijken. Daarnaast zorgt de ouder voor de randvoorwaarden, zodat het kind zijn huiswerk kan doen. Samen maken ze bijvoorbeeld een planning van huis- en leerwerk, en stellen ze prioriteiten. De ouder controleert of het huiswerk goed is gedaan en helpt het kind herinneren het huiswerk mee naar school te nemen.

Kansenongelijkheid als aandachtspunt

Hoogopgeleide ouders zijn beter in staat hun kinderen te begeleiden. Ze bieden een rijkere leeromgeving aan, met een duidelijke structuur. Daarin gebruiken ze complexere taal, leggen extra educatief materiaal voor en dagen hun kind meer uit tot autonomie. De invloed van de sociale omgeving op de ontwikkeling van executieve functies is zelfs dermate groot, dat deze bijdraagt aan kansenongelijkheid in het onderwijs. De executieve functies van kinderen van laagopgeleide ouders ontwikkelen zich langzamer. De leerkracht kan hierop inspelen door risicoleerlingen in de klas extra aandacht te geven en ze te stimuleren en inspireren.

Tips voor zinvol huiswerk

Geef korte en krachtige huiswerktaken op die qua niveau en hoeveelheid zijn afgestemd op de individuele leerling. De leerling moet het huiswerk zelfstandig en zonder verdere instructie kunnen maken.

Kijk het huiswerk na en geef de leerling gerichte feedback. Om het leerproces dat bij huiswerk hoort te benadrukken, ligt de focus in de evaluatie op de ontwikkeling van executieve functies.

Breng ouders op de hoogte van het belang van executieve functies en benadruk hun rol in de begeleiding. 

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante Kennisrotonde-vragen:

Wat is het effect van huiswerk op het leerrendement en de schoolprestaties van de leerling?

Is het waar dat het werken met een weektaak in de midden- en bovenbouw van de basisschool de meta-cognitieve vaardigheden van leerlingen versterkt?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Marietje Beemsterboer (antwoordspecialist) en Georgia Vasilaras (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben daartoe Jelle Jolles (neuropsycholoog) geraadpleegd.

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - schoolleider

Gerelateerde vragen:

Versterkt het werken met een weektaak de metacognitieve vaardigheden van leerlingen in het basisonderwijs?
 PO | Zelfregulerend leren
Met de juiste begeleiding kan werken met een weektaak de metacognitieve vaardigheden van leerlingen versterken. Wanneer leerlingen in staat zijn hun leerproces te sturen en de beschikbare tijd zo nuttig mogelijk te besteden, komt dit hun prestaties ten goede. Met een weektaak kunnen leerlingen zelfstandig en systematisch werken, en hun taken zelf plannen, prioriteren, controleren en evalueren. Ondersteuning van de leerkracht is hierbij cruciaal.
Lees verder
Wat is het effect van huiswerk op het leerrendement en de schoolprestaties van de leerling?
 PO | VO | Professionalisering | Ook interessant
Huiswerk maken zorgt ervoor dat leerlingen in het voortgezet onderwijs betere cijfers halen. Hoe meer tijd leerlingen besteden aan huiswerk, des te hoger de leerprestaties. Oudere leerlingen profiteren meer van het maken van huiswerk dan jongere leerlingen. Daarnaast beïnvloedt de feedback van de docent op het huiswerk ook het effect van huiswerk op de leerprestaties.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag