Draagt gebruik van virtual reality in het onderwijs bij aan het ontwikkelen van communicatievaardigheden van leerlingen?

 VO | MBO | Toetsen & feedback
Flickr commons: TheVexit
Flickr commons: TheVexit

Virtuele omgevingen die speciaal zijn ingericht om communicatie en sociale interactie in te oefenen, lijken te kunnen bijdragen aan het trainen van communicatievaardigheden. Virtual reality wordt dan ingezet als oefenomgeving. Er is onvoldoende bewijs dat gebruik van virtual reality als hulpmiddel in het onderwijs de communicatievaardigheden van leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs stimuleert.

Virtual reality (VR) is een door een computer voortgebrachte representatie van de werkelijkheid die je via ogen, gehoor en/of tast kunt ervaren. Kenmerken zijn dat je met schijnbaar bestaande objecten en personen kunt omgaan en dat die wereld levensecht aanvoelt. Over de meerwaarde van VR in het onderwijs – zowel in het basis- en voorgezet onderwijs als in het middelbaar beroepsonderwijs – is nauwelijks iets bekend. De kennis is vaak sterk technologisch van aard en beperkt zich vooralsnog tot een beschrijving van mogelijkheden en verwachtingen.

Hoger onderwijs

Uit het hoger onderwijs zijn er wel voorbeelden bekend van VR als hulpmiddel om communicatievaardigheden te ontwikkelen. Een van de vormen is dat studenten zelf virtuele omgevingen of modellen bouwen om daarmee kennis en vaardigheden te ontwikkelen. Op technische universiteiten zijn er werkvormen onderzocht waarbij studenten in een team aan een ontwerp werken. Daarbij bouwen ze 3D-virtuele modellen van dat ontwerp. Deze werkvorm vergrootte hun communicatieve vaardigheden, hoewel deze effecten waarschijnlijk zijn toe te schrijven aan het teamwerk en niet aan het modelleren. Een werkwijze waarbij bouwkundestudenten 3D-modellen maken en deze samen evalueren en verbeteren, leverde meer discussie, participatie en interesse in anderen op dan klassieke leermethoden. Ook hier is het virtuele object een gedeeld ontwerp waar studenten samen aan werken. En ook hier is het aannemelijk dat het vooral de werkvorm is die de communicatie stimuleert, en niet zozeer het maken van virtuele modellen.

In de medische en gezondheidswetenschappen is ervaring opgedaan met virtuele oefenomgevingen om medische gesprekken te voeren met patiënten. Door deze training verbeterden de studenten hun professionele communicatievaardigheden meer dan via de bestaande desktopinterventie. Bovendien pasten de studenten de kennis die ze opdeden eveneens toe in meer realistische klinische situaties.

Speciale doelgroepen

Andere voorbeelden van het gebruik van VR als leer- en oefenomgeving betreffen leerlingen die moeite hebben met het aangaan van sociale interacties, zoals verlegen kinderen en kinderen met autisme. De virtuele omgeving fungeert als veilige en gecontroleerde oefenomgeving, waarin leerlingen kennis en vaardigheden kunnen opdoen. Zo is de verwachting dat virtuele omgevingen een geschikt hulpmiddel zijn om bij kinderen met autisme sociale vaardigheden, waaronder communiceren, te ontwikkelen. Een 3D-virtuele omgeving draagt bij aan het verbeteren van sociale vaardigheden van kinderen met autisme. De kinderen lieten na een aantal trainingen duidelijke verbeteringen zien wat betreft affectieve en sociale vaardigheden, ook in een real-life onderwijssetting. Voor mensen met schizofrenie helpt het oefenen van verschillende soorten sociale interacties in een virtuele omgeving eveneens. Met gebruikmaking van avatars, waarbij gezichtsuitdrukkingen en gedrag varieerden, verbeterden de patiënten hun communicatievaardigheden, ook in het echte leven. Een voordeel van virtuele werelden is dat kinderen geen sociale angst hebben en op een niet-bedreigende manier verschillende reacties kunnen oefenen zonder de ‘gevaren’ van de echte wereld.

Meer weten?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Gabi Kaffka (Ecorys) en Melissa van Amerongen (Kennismakelaar Kennisrotonde). 

Onderwijssector
VO, MBO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Gerelateerde vragen:

Wat weten we over de inzet en effectiviteit van Augmented Reality en Virtual Reality in het basisonderwijs?
 PO | ICT | Schoolloopbaan | Ook interessant
Het is nog te vroeg om harde conclusies te trekken over de effectiviteit van VR of AR in het onderwijs. Veel van de onderzoekers zijn echter positief en zien veel mogelijkheden voor deze nieuwe leermiddelen. De grootste uitdaging ligt in de ontwikkeling van goede educatieve inhoud en inbedding in lesprogramma’s.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag