Profiteren jongens en meisjes vergelijkbaar van bewegend leren?

 PO | Vakken

Kinderen profiteren van bewegend leren omdat het een positieve invloed heeft op voor leren belangrijke hersenactiviteiten en daardoor op de leerprestaties. Bewegend leren met daartoe ontwikkelde programma’s als Fit en Vaardig leidt – ook op langere termijn – tot leerwinst bij zowel rekenen als taal. Er is nog maar weinig onderzocht of bewegend leren tot verschillende opbrengsten bij jongens en meisjes leidt. De publicaties die wel sekseverschillen noemen, geven aan dat meisjes meer profiteren, zonder dat te verklaren.  Bij Playing for Success, een programma met buitenschoolse sportactiviteiten, wordt in een enkel geval indirect verwezen naar sekseverschillen. Teruggetrokken kinderen of kinderen met internaliserende gedragsproblemen profiteren het meest van die activiteiten. Uit onderzoek is bekend dat meisjes vaker internaliserende gedragsproblemen hebben dan jongens.

Met bewegend leren bedoelen we fysiek bewegen in de klas naast of tijdens cognitieve leeractiviteiten, en bewegingsactiviteiten gekoppeld aan leren buiten de school. In de klas bewegend leren betekent cognitieve leeractiviteiten als instructie en verwerking van leerstof afwisselen met bewegingsactiviteiten. Bijvoorbeeld door tussen het leren door tien minuten fysiek bezig te zijn met dansen, springen of anderszins bewegen. Bewegend leren in de klas tijdens het leren betekent bewegend optellen, vermenigvuldigen, spellen, leerstof herhalen et cetera. Een inmiddels bekend programma daarvoor is Fit en Vaardig (www.fitenvaardigopschool.nl), ontwikkeld voor groep 3 tot en met groep 8 van de basisschool. Bewegen en leren buiten de klas kan door educatieve en sportactiviteiten te koppelen in een buitenschoolse omgeving maar wel in overleg met school en – meestal – ouders. Een bekend programma daarvoor is Playing for Success (www.playingforsuccess.nl).

Bewegend leren

Bewegend leren heeft indirect een positieve invloed op de leerresultaten van kinderen omdat het een positieve invloed heeft op de hersenstructuur en hersenactiviteiten. Deze positieve invloed op de hersenen pakt goed uit voor de executieve functies. Die hebben onder andere te maken met planning, werkgeheugen, aandacht, en gedragsregulering. Leerlingen die daarin hoog scoren werken geconcentreerder op school, wat goed is voor de inzet tijdens het leren. En uiteindelijk pakt dat dus positief uit voor de leerresultaten, al is bewijs daarvoor nog beperkt (zie ook een eerder antwoord van de Kennisrotonde, 2016)

Het programma Fit en Vaardig heeft de volgende positieve resultaten:

  • kinderen zijn na fysiek actieve reken- en taallessen meer gericht op hun taak
  • de reken- en spellingprestaties verbeteren door de fysiek actieve reken- en taallessen
  • kinderen die drie keer per week bewegend les krijgen, hebben na twee jaar vier maanden leerwinst.

Sekseverschillen

Het idee is dat jongens een grotere bewegingsbehoefte hebben en daardoor wellicht meer profiteren van bewegend leren. De vraag is of dat ook zo is.

In een paar studies naar opbrengsten van bewegend leren, vinden we summiere verwijzingen naar sekseverschillen. Zo blijkt uit een onderzoek dat meisjes die meer minuten bewegingsonderwijs kregen (70-300 minuten per week) beter scoren op reken- en leestesten dan meisjes die minder minuten bewegingsonderwijs kregen (0-35 minuten per week). Bij jongens werden die verschillen niet gevonden. Bij Fit en Vaardig zijn geen sekseverschillen in opbrengsten gevonden. Jongens en meisjes lijken evenveel te profiteren.

Playing for Success (PfS) is een buitenschools programma in een sportieve omgeving, vaak bij topsportverenigingen. Het programma wil met gecombineerde activiteiten het zelfvertrouwen en de motivatie van leerlingen stimuleren, en zo hun inzet op school en hun leerprestaties verbeteren. Dankzij PfS blijken teruggetrokken en rustige leerlingen assertiever te worden en meer zelfvertrouwen te krijgen wat positief bijdraagt aan hun inzet op school. Opvallend is dat het programma zoals uitgevoerd in Rotterdam het meeste effect heeft bij kinderen met internaliserende gedragsproblemen, waarvan we weten dat het vaker meisjes zijn. Overigens zijn er ook PsF programma’s bekend waarbij alle deelnemende leerlingen groeien in zelfvertrouwen, motivatie, samenwerking en zelfstandig leren/zelfsturing.

Samenvattend kunnen we stellen dat er nog maar weinig onderzoek is gedaan naar seksespecifieke opbrengsten van bewegend leren. Uit studies die er wel zijn, blijkt dat het – anders dan verwacht – eerder positief uitpakt voor meisjes.

Meer weten?

Lees het volledige rapport als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Bewegend leren in de klas, door Marijke Mullender-Wijnsma e.a.

Filmpjes over bewegend leren:

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Gerda Geerdink (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiervoor Marijke Mullender-Wijnsma geraadpleegd.

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag