Van welk soort bijeenkomst (fysiek en digitaal) leren leraren het meest van onderwijsonderzoek?

 LERARENOPLEIDING | VOLWASSENENEDUCATIE | PO | VO | (V)SO | MBO | HO | VVE | SECTOROVERSTIJGEND | Professionalisering | Ook interessant
bijeenkomst

Leraren kunnen leren van onderwijsonderzoek op bijeenkomsten met onderzoekers. Als dat in een serie plaatsvindt, versterkt het de kennisoverdracht (transfer) van nieuwe inzichten uit onderwijsonderzoek naar de onderwijspraktijk. Belangrijk is dat de inhoud die zij bespreken gelinkt is aan de dagelijkse praktijk van de leraar. Daarnaast moeten leraren elkaar feedback kunnen geven en onderwerpen analyseren en bediscussiëren. Dit geldt voor fysieke bijeenkomsten zoals een training of conferentie en ook voor digitale sessies, zoals een online forum. Een moderator van een online community helpt leraren om tot diepere inzichten te komen, maar of zij dit ook toepassen in hun onderwijspraktijk is nog weinig onderzocht.

Leraren kunnen leren van ontmoetingen met onderzoekers en zich professioneel ontwikkelen, als ze aandacht hebben voor de transfer van de opgedane kennis naar hun eigen praktijk. Zo kunnen ze bijvoorbeeld nieuwe inzichten gebruiken om beter lesmateriaal te ontwerpen. Een serie van bijeenkomsten met onderzoekers is het meest effectief: dan is er een follow-up en kunnen onderzoekers leraren ondersteuning op maat bieden. Bijeenkomsten kunnen zowel fysiek als digitaal plaatsvinden.

Steun van schoolleiding belangrijk

Of leraren kennis van onderwijsonderzoeken gebruiken en toepassen hangt af van de cultuur op school. De schoolleiding moet steun bieden en het leraren mogelijk maken om nieuwe kennis op te doen en te gebruiken. In een professionele leercultuur kunnen leraren kennis benutten en onderling inzichten delen. Elkaar vragen stellen en feedback geven en steeds werken aan professionalisering hoort daarbij.

Drie kenmerken van effectieve fysieke bijeenkomsten

Succesfactoren van fysieke bijeenkomsten die bijdragen aan de professionele ontwikkeling van leraren zijn:

  1. Praktijkrelevante onderwerpen: de inhoud van de bijeenkomst moet een directe link met de dagelijkse lespraktijk hebben. Bij voorkeur zijn de onderwerpen gericht op vakinhoud, vakdidactiek of het leren door leerlingen binnen een specifiek vak.
  2. Hulp bij gebruik van wetenschappelijke kennis: onderzoekers kunnen wetenschappelijke bronnen toegankelijk maken, bijvoorbeeld door een praktijkgerichte samenvatting van een reviewstudie te delen. Ook kunnen zij helpen door algemene kennis uit onderwijsonderzoek te vertalen naar de onderwijspraktijk. Dat verkleint de zogeheten kloof tussen wetenschappelijke kennis en de onderwijspraktijk.
  3. Onderzoekend leren: leraren die met elkaar nieuwe inzichten bespreken, analyseren en bediscussiëren van een onderwerp, elkaar feedback geven. Een concreet voorbeeld: leraren die met een begeleidend onderzoeker leerlingresultaten analyseren om te achterhalen wat zij precies hebben geleerd.

Drie kenmerken van effectieve online bijeenkomsten

Online ontmoetingen, bijvoorbeeld op een forum, leveren net zo goed een bijdrage aan de professionele ontwikkeling van leraren, met name aan de kritische reflectie. Leraren nemen er kennis van nieuwe methodes, bronnen en onderwijskundige theorieën. Nieuwe leraren kunnen er leren van ervaren collega’s. Leraren zeggen deel te nemen aan een digitaal netwerk om hun eigen onderwijspraktijk te verbeteren. De impact van deelname aan een online netwerk op de onderwijspraktijk is niet onderzocht. Wel is bekend wat effectief is in een online community:

  1. Online dialoog voeren: dat helpt om meer kennis uit onderwijsonderzoek te bespreken. Zo kunnen leraren zich in een onderwerp verdiepen en een beter begrip krijgen.
  2. Vertrouwen en betrokkenheid: leraren blijken intensiever deel te nemen aan een online community als zij vertrouwen hebben in zichzelf en het netwerk, en als ze er tevreden over zijn. Dat vertrouwen groeit als zij zich competent voelen in het online werken, meer ervaring opdoen en digitaal geletterd worden.
  3. Een moderator: hij kan helpen om tot diepere inzichten te komen en een gemeenschap te creëren waarin leraren onderling kennis delen en discussiëren. In een later stadium kunnen de deelnemers die rol ook zelf vervullen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Een ander relevant Kennisrotonde-antwoord: Wat zijn condities voor zelfregie van leraren op hun professionele ontwikkeling en wat is de rol van de schoolleider als facilitator hiervan?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Wouter Schenke, (kennismakelaar Kennisrotonde) en Yolande Emmelot (antwoordspecialist).

Onderwijssector
LERARENOPLEIDING, VOLWASSENENEDUCATIE, PO, VO, (V)SO, MBO, HO, VVE, SECTOROVERSTIJGEND

Vraagsteller
adviseur

Gerelateerde vragen:

Wat is bekend over condities voor zelfregie van leraren op hun professionele ontwikkeling en welke rol speelt de schoolleider daarin?
 PO | Professionalisering | Management
Een proactieve houding en het nemen van verantwoordelijkheid zijn belangrijke voorwaarden voor de professionele ontwikkeling van leraren. De schoolleider biedt leraren hierbij ondersteuning en neemt barrières weg. Andere factoren die in samenhang bijdragen aan een effectieve professionele ontwikkeling zijn: gezamenlijk leren, tijd nemen voor een duurzaam resultaat, pedagogische kennis combineren met vakkennis die gericht zijn op het verbeteren van leerresultaten bij leerlingen. Dit alles in een positief leerklimaat.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag