Welke factoren beïnvloeden de keuze van leerlingen in het voortgezet onderwijs voor het gymnasium?

 VO | Schoolloopbaan

Ouders en de verwijzend leerkracht in groep 8 spelen een belangrijke rol in het schoolkeuzeproces. Redenen om voor het gymnasium te kiezen zijn vooral de leerlingpopulatie en het werkethos. Interesse voor klassieke talen en de extra uitdaging die het gymnasium biedt, bepalen eveneens de keuze. Ouders en leerlingen die niet voor het gymnasium gaan, zien het nut van klassieke talen niet in of voelen zich onvoldoende thuis op zo’n school. Anderen kiezen voor het extra’s die het vwo+ heeft te bieden in plaats van voor het gymnasium.

Over de manier waarop leerlingen in het voortgezet onderwijs hun keuze bepalen tussen atheneum en gymnasium is weinig bekend. Dat geldt voor keuzestrategieën van leerlingen in het algemeen. Schoolkeuze lijkt voor veel leerlingen geen rationeel, maar eerder een intuïtief proces. En dat is lastig in kaart te brengen.

Het gymnasium als statussymbool

Omdat het moment waarop leerlingen dubben tussen atheneum en gymnasium vaak snel volgt op de keuze voor een middelbare school, is te verwachten dat ouders ook hierin een belangrijke rol spelen. Er zijn verschillende redenen die ouders, en leerlingen, noemen bij hun afweging tussen atheneum en gymnasium die de doorslag geven. De belangrijkste is de status van het gymnasium. Ouders verwachten gelijkgestemde, hoogopgeleide ouders van slimme en meer serieuze kinderen uit een hoger sociaal milieu te treffen. Daarnaast geven ze aan dat een gymnasiumdiploma status geeft.

Verwant aan de verwachting meer serieuze leerlingen te treffen, veronderstellen ouders dat het werkethos op het (zelfstandig) gymnasium sterker is. Verder denken ze dat het niveau van het onderwijs in zelfstandige gymnasiumklassen hoger is dan in ongedeelde vwo-klassen. Ouders verwachten daarvan een positief effect op het schoolsucces van hun kinderen.

Uitdagend onderwijs

Verder noemen voor het gymnasium kiezende ouders specifieke interesse voor klassieke talen, al is dat minder vaak. In het verlengde hiervan is de extra onderwijsuitdaging eveneens een argument voor het gymnasium.

Ouders en leerlingen die niet voor het gymnasium gaan, doen dat vooral omdat zij verwachten dat klassieke talen de werkdruk aanzienlijk verzwaren. Bovendien twijfelen zij aan het nut en de relevantie van klassieke talen.

Sinds het vwo soms wordt uitgebreid met klassen tweetalig onderwijs, technasia (nadruk op bèta) en entrepenasia (nadruk op ondernemen), is het gymnasium bovendien niet langer een vanzelfsprekende keuze voor uitdagend onderwijs.

Nerds en kakkers

De aantrekkingskracht van ‘ons-soort-mensen’ voor het gymnasium heeft ook een negatieve kant. In online fora, waarop ouders de schoolkeuze van hun kinderen met elkaar bespreken, komt duidelijk naar voren dat de ‘slimme en meer serieuze kinderen’ voor de ene doelgroep reden is om voor het gymnasium te kiezen en voor een andere doelgroep juist de reden is om dat niet te doen. Kinderen die het gymnasium volgen, worden dan beschreven als nerds en kakkers. Ouders die kritisch zijn over het gymnasium uiten hun twijfels over de sociale vaardigheden van gymnasiasten.

Ten slotte spelen bij leerlingen en ouders vaak pragmatische overwegingen een rol, zoals de aanwezigheid van vrienden en vriendinnen of een verwacht gunstig rooster.

Aanbeveling

Wanneer het doel is om meer leerlingen te interesseren voor het gymnasium, is het aan te bevelen om leerlingen in de brugklas positieve ervaringen op te laten doen met klassieke talen. Daarnaast zouden scholen veel moeten investeren om de leerlingen en hun ouders te overtuigen van het maatschappelijk nut van die vakken en het positieve effect ervan op het carrièreperspectief.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Handreikingen voor profilering zijn te vinden in De gouden standaard voor de Gymnasium opleiding.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Marietje Beemsterboer (antwoordspecialist) en Sandra Beekhoven (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag