Draagt deelname aan een leernetwerk bij aan de stuurkracht of professional agency van praktijkbegeleiders (in de verpleegkunde)?

 MBO | HO | Leergemeenschappen | Ook interessant

Participeren in een leernetwerk draagt bij aan de ontwikkeling van de professionele identiteit, kennis en vaardigheden van de deelnemers. Deze persoonlijke factoren maken deel uit van de stuurkracht of professional agency van de deelnemers. Een kritische dialoog en een sturende procescoach zijn essentieel voor (het ervaren van) leeropbrengsten bij deelnemers. Dat leidt tot meer kennis en vaardigheden, en andere opvattingen. Er is geen rechtstreeks verband aangetoond tussen deelname aan leernetwerken en de stuurkracht of agency van de professionals.

Wat is stuurkracht of professional agency? Agency wordt in het Nederlands afwisselend vertaald als stuurkracht, handelingsvermogen, persoonlijk leiderschap of ook wel omschreven als ‘innemen van professionele ruimte’. Hier wordt gekozen voor het Nederlandse woord stuurkracht. Stuurkracht wordt omschreven als ‘het bewust en doelgericht uitoefenen van invloed, keuzes maken, benutten van kansen of een pro-actieve houding aannemen met als gevolg veranderingen in de werksituatie en/of in de eigen professionele ontwikkeling’. Stuurkracht/professional agency bij praktijkbegeleiders is gewenst zodat zij een rolmodel zijn voor de (mbo)studenten die zij begeleiden op de werkvloer.

Stuurkracht (agency) is nog een relatief nieuw begrip binnen de theorie over het leren en ontwikkelen van professionals. Een link tussen stuurkracht en leernetwerken verloopt via de professionalisering, het leren en daardoor in de praktijk anders handelen van de deelnemers.

Samenspel van factoren

Er zijn verschillende factoren van invloed op de stuurkracht van professionals. Stuurkracht of leiderschap tonen is nooit enkel van de persoon zelf afhankelijk. Omgekeerd kan de werkomgeving het handelen van de professional ook niet volledig bepalen. Stuurkracht ontstaat door interactie en samenspel van die persoonlijke en contextuele factoren. Persoonlijke factoren zijn professionele identiteit (waarden, idealen, motivatie), professionele kennis en competentie en professionele geschiedenis. Leernetwerken waarin collega’s met en van elkaar leren, kunnen deze persoonlijke factoren beïnvloeden (behalve professionele geschiedenis). Een rechtstreeks verband tussen participeren in een leernetwerk en stuurkracht is (nog) niet bewezen.

Leernetwerken

Leernetwerken zijn sterk in opkomst als professionaliseringsactiviteit. Uitgangspunt is dat collega’s hun eigen handelen in de praktijk met elkaar bespreken en ter discussie stellen. Dit moet leiden tot nieuwe opvattingen, ideeën en inzichten, en anders handelen.

Er is een aantal voorwaarden waaraan een succesvol leernetwerk moet voldoen. Zo moet de werkwijze doelgericht en niet vrijblijvend zijn. Ook moet deze aansluiten bij de eigen praktijk en de gedeelde voorkennis van de deelnemers. Daarnaast moeten de deelnemers het eens zijn over de werkwijze. Tevens is het belangrijk dat het leernetwerk wordt ondersteund door het management en is ingebed in het instituut.

In een leernetwerk heerst een sfeer van veiligheid en erkenning; deelnemers moeten kunnen zeggen wat ze willen. Maar om ervoor te zorgen dat de deelnemers leeropbrengsten ervaren is het ook noodzakelijk dat zij een kritische dialoog voeren. De diepgaande kritische reflectie op het eigen handelen, die nodig is om te leren te komen, is echter niet vanzelfsprekend. De begeleiding van een procescoach die een relatieve buitenstaander is, is daarom belangrijk.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Gerda Geerdink (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO, HO

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag