Is directe instructie door leerkrachten effectief voor de ontwikkeling van taal- en rekenvaardigheden van laag presterende kleuters?

 PO | Differentiatie | Ook interessant

Directe instructie door leerkrachten draagt voor alle leerlingen in het basisonderwijs bij aan hun resultaten. Leerlingen met achterstanden profiteren daarvan het meest. Het inzetten van verlengde instructie voor laag presterende kleuters is niet voldoende om hen een inhaalslag te laten maken. Over het effect van verschillende varianten van directe instructie op de taal- en rekenvaardigheden van laag presterende kleuters is weinig bekend.

Er bestaan verschillende modellen van directe instructie. Twee daarvan zijn Interactief, Gedifferentieerd, Directe Instructie (IGDI) en Expliciete Directe Instructie (EDI). Voor de effectiviteit van IGDI is er veel minder hard wetenschappelijk bewijs dan voor (EDI).

Expliciete directe instructie

Uit het weinige onderzoek dat gedaan is naar de werkzaamheid van directe instructie gericht op kleuters, komen wel eenduidige bevindingen. Kleuters die nog niet zo rekenvaardig zijn en vervolgens expliciete directe instructie krijgen (over de structuur van de telrij en getallenstructuur) profiteren daar meer van dan kleuters die het standaardaanbod ontvangen. Ook interventiestudies naar de versterking van de basis van rekenvaardigheden (getalbegrip) van kleuters met achterstanden tonen positieve resultaten. En deze zijn in groep 3 nog merkbaar.

Naar impact op peuters is meer onderzoek gedaan dan op kleuters. Het betreft meestal onderzoek naar de effecten van voorschoolse educatie. Uit vergelijkingen tussen een groep peuters die een vorm van instructie aangeboden krijgen en een groep peuters die vrij mogen spelen, blijkt instructie – zowel op taal- als op rekenvaardigheid – een positievere invloed te hebben dan vrij spelen.

Verlengde instructie

Bij het IGDI-model maken leerkrachten vaak gebruik van verlengde instructie voor leerlingen die bepaalde vaardigheden nog onvoldoende beheersen. Verschillende auteurs waarschuwen voor mogelijke stigmatiserende effecten die hier vanuit gaan. Bovendien is niet glashelder of laag presterende leerlingen baat hebben bij verlengde instructie. Dit gebeurt namelijk vaak in homogene groepjes en dat is niet altijd het beste voor laagpresteerders.

Differentiëren in de betekenis van werken in niveaugroepjes is onderdeel van IGDI. Uit het werken met homogene of heterogene groepjes kleuters blijkt onder meer dat een beperkte hoeveelheid extra tijd niet leidt tot prestatieverbetering bij laagpresteerders. Het enkel bij elkaar zetten van laag presterende leerlingen is niet voldoende om ze een inhaalslag te laten maken.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante Kennisrotonde-antwoorden:

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sandra Beekhoven (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Gerelateerde vragen:

Is werken met een kleine kring als vorm van intern differentiëren de goede aanpak voor de cognitieve ontwikkeling van alle kinderen in een onderbouwklas?
 PO | Differentiatie
Kinderen in een kleine kring plaatsen voor extra en/of op maat aanpak kan tot betere prestaties leiden. Hoogpresteerders profiteren meer van deze aanpak dan laagpresteerders en in veel gevallen is het eerder nadelig voor de laatsten. Voor hun prestaties is het beter om in een heterogene setting te leren, met leerlingen die het beter doen.
Lees verder
Wat is de effectiviteit van het directe instructiemodel op de leervorderingen van leerlingen, vooral in het voortgezet onderwijs?
 VO | Ook interessant
Directe instructie blijkt sterke positieve effecten te hebben op leeruitkomsten van leerlingen in verschillende domeinen. Vooral binnen het primair onderwijs, maar ook in het voortgezet onderwijs is de effectiviteit van het instructiemodel aangetoond. De sterkste effecten worden gevonden bij leerlingen met leerachterstanden. In latere uitwerkingen van het model wordt minder exclusief leraargestuurd gewerkt. Of het ene model effectiever is dan het andere, is op basis van onderzoek niet goed te beoordelen.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag