Welke belemmeringen ervaren leerlingen bij de doorstroom van havo naar vwo en wat is de invloed van dit ‘stapelen’ op het studiesucces?

 VO | Schoolloopbaan

Doorstromers van havo naar vwo (‘stapelaars’) ervaren diverse belemmeringen. Zo zijn de exameneisen voor havo en vwo verschillend. Ook stelt het vwo toelatingseisen waaraan een deel van de leerlingen niet kan voldoen. En de school kan te weinig begeleiding bieden, vooraf, tijdens en na de overstap. De meerderheid van de doorstromende havisten behaalt binnen twee jaar het vwo-diploma. Het studiesucces in het wetenschappelijk onderwijs verschilt niet tussen de stapelaars en de niet-stapelaars met een vwo-diploma.

Doorstromen van havo naar vwo, ‘stapelen’, is niet vanzelfsprekend. Er is geen recht op doorstroom van havo naar vwo, terwijl er wel een recht op doorstroom is van vmbo-gt/mavo naar havo. Wel heeft de huidige minister van OCW het voornemen om een doorstroomrecht uit te werken.

Het aantal ‘stapelaars’ dat na het behalen van het havo-diploma doorstroomt naar het vwo is de laatste jaren toegenomen. Desondanks blijft dit een bescheiden 5 procent. Ongeveer 75 procent van de havo-gediplomeerden stroomt door naar het hbo. Onder de stapelaars zijn er iets meer jongens dan meisjes.

Belemmeringen voor de doorstroom havo-vwo

De volgende verschillen tussen de exameneisen voor het havo en het vwo bemoeilijken een goede aansluiting:

  • Havo-leerlingen doen examen in zeven vakken, vwo-leerlingen in acht vakken. Bij dat achtste vak moeten de doorstromers dus een achterstand inhalen.
  • In het havo-profiel cultuur en maatschappij (CM) is wiskunde niet verplicht. Op het vwo maakt wiskunde deel uit van ieder profiel, ook CM. Doorstromers met een CM-profiel zullen dus alsnog examen in wiskunde moeten doen.

Toelatingseisen die vwo-afdelingen stellen

Aangezien er nog geen wettelijk doorstroomrecht is, kunnen scholen zelf bepalen welke eisen zij stellen voor toelating van havo-gediplomeerden tot het vwo. Bijna alle scholen met een vwo-afdeling stellen dergelijke eisen. De toelatingseisen bij 193 onderzochte scholen zijn:

  • Positief advies vanuit havo (75% van de scholen)
  • Een cijfer-eis, zoals een minimaal gemiddeld examencijfer (68%)
  • Gerichte motivatie (47%)
  • Goede werkhouding (41%)
  • Specifieke eisen aan het vakkenpakket (27%)

Niet voor alle leerlingen vormen deze eisen een belemmering. Op bijna de helft van de onderzochte scholen (45%) komt het zelden of nooit voor dat leerlingen niet tot het vwo worden toegelaten.

Andere belemmeringen en mogelijkheden tot verbetering

Een deel van de leerlingen weet vrij laat dat ze willen doorstromen naar het vwo. Als leerlingen pas in havo-5 bedenken dat ze naar het vwo willen, is hun vakkenpakket daar niet altijd op afgestemd, met als gevolg dat doorstromen niet mogelijk is.

Scholen zouden beter kunnen anticiperen op een eventuele doorstroom naar het vwo. Als algemene verbeterpunten worden genoemd a) het tijdig informatie geven over de mogelijkheden en de vereisten en b) leerlingen begeleiding op maat bieden, vooraf, tijdens en na de overstap.

Studiesucces in vwo en wetenschappelijk onderwijs

De meeste doorstromende havisten behalen binnen twee jaar hun vwo-diploma, namelijk 69%. Dit slagingspercentage is wel lager dan dat van de leerlingen die rechtstreeks uit het vierde leerjaar van het vwo kwamen. 25% en 33% van de stapelaars behaalt na 4 jaar nog steeds geen vwo-diploma.

Na het behalen van het vwo-diploma gaat de overgrote meerderheid van de doorgestroomde havisten naar de universiteit (88%). Hierin verschillen stapelaars niet van reguliere vwo-leerlingen. Voormalige havo-leerlingen die geen vwo-diploma halen, stromen voor een aanzienlijk deel (31%) alsnog via het hbo door naar het wo. Het studiesucces in het wo verschilt niet tussen doorgestroomde havisten en reguliere vwo-leerlingen.

Of de invloed van de schoolloopbaan in het voortgezet onderwijs op het studiesucces in vwo en hoger onderwijs verschilt tussen jongens en meisjes is nog niet onderzocht.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Gegevens over stapelen in het voorgezet onderwijs van de rijksoverheid

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Lieve Heijsters (antwoordspecialist) en Anne Luc van der Vegt (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag