Welke effecten heeft het combineren van groep 5/6 in plaats van groep 3/4/5 en 6/7/8 op leerlingen van een basisschool?

 PO | 21e-eeuwse vaardigheden

Leerprestaties van leerlingen in combinatieklassen wijken nauwelijks af van die van leerlingen uit jaargroep-klassen. Leerlingen uit combinatieklassen hebben vaker een positief zelfbeeld en meer zelfvertrouwen. Het combineren van bepaalde jaargroepen is niet slechter of beter voor leerprestaties dan het combineren van andere jaargroepen.

Combinatieklassen in het basisonderwijs komen sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw met regelmaat voor. Het zijn klassen waarin leerlingen van twee of meer jaargroepen gezamenlijk onderwijs krijgen. Ook andere landen werken met combinatieklassen.

Redenen voor combinatieklassen

Kleine scholen, vooral op het platteland en in krimpgebieden, kunnen niet altijd jaargroepen van ten minste 25 leerlingen samenstellen. Samenvoegen van klassen biedt de mogelijkheid om met de beschikbare personeelsformatie dan toch alle leerlingen les te geven. Onderwijskundige opvattingen, bijvoorbeeld in het Montessori-onderwijs vormen een andere reden voor combinatieklassen. Zo’n school vindt het belangrijk dat leerlingen van verschillende leeftijden en ontwikkelingsniveau gezamenlijk onderwijs krijgen. Jongere leerlingen doen via oudere leerlingen kennis en vaardigheden op en oudere leerlingen leren verantwoordelijkheid te nemen bij het helpen en ondersteunen van jongere leerlingen.

Nauwelijks verschillen in prestaties

Hoewel er veel literatuur is over het fenomeen combinatieklas, is onbekend of het combineren van specifieke jaargroepen wel of niet bevorderlijk is voor leerprestaties of sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. Wat wel bekend is, is dat leerprestaties van leerlingen in combinatieklassen – wereldwijd – nauwelijks afwijken van prestaties van leerlingen uit jaargroep-klassen. Op korte termijn lijken leerprestaties achter te blijven wanneer leerlingen in een combinatieklas zitten of hebben gezeten. Na drie jaar is dat verschil vrijwel verdwenen. Er is wel een verschil in niet-cognitieve kenmerken. Leerlingen in combinatieklassen scoren hoger op het sluiten van vriendschappen, zelfvertrouwen en sociaal-emotionele ontwikkeling.

Verschillen tussen combinatieklassen en jaargroep-klassen zijn in verschillende opeenvolgende jaargroepen ongeveer even groot. Het is dus niet zo dat het combineren van bepaalde jaargroepen slechter of beter is voor leerprestaties dan het combineren van andere jaargroepen.

Meer weten

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Gerelateerde vragen:

Wat is het effect van een combinatieklas op de leerprestaties van leerlingen en op de ervaringen van leerkrachten?
 PO
In de jaren tachtig en negentig werden geen verschillen gevonden tussen combinatieklassen en homogene klassen als het gaat om de kwaliteit van instructie en leerprestaties. Wel ervoeren leerkrachten van combinatieklassen hun werk als zwaarder. De Inspectie van het Onderwijs komt echter recent tot de conclusie dat de onderwijskwaliteit in combinatieklassen lager is dan in homogene klassen. Dit geldt voor uitleg, werksfeer en betrokkenheid van leerlingen. De Inspectie constateert ook dat werken in combinatieklassen veel vergt van leerkrachten.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag