Wat is het effect van een digitale rekenmethode versus een papieren methode op het verwerven van rekenvaardigheden door leerlingen op de basisschool?

 PO | ICT | Vakken

Het gebruik van digitale technologie voor rekenonderwijs op de basisschool lijkt een kleine positieve invloed te hebben op de leerlingprestaties. Het effect is het grootst als digitale leermiddelen een traditionele aanpak ondersteunen, aansluitend bij het niveau van de leerling. Andere factoren zijn echter veel bepalender voor rekenprestaties. Het gaat dan om extra instructie, manier van inzetten van hulpmiddelen door de leerkracht en zijn of haar kwaliteiten.

Naar het effect van de keuze voor een digitale of een papieren rekenmethode is weinig onderzoek gedaan. Er zijn aanwijzingen dat de gekozen methode amper een rol speelt bij verschillen tussen rekenprestaties. Bovendien is het effect van de rekenmethode op prestaties niet zuiver te bepalen, onder meer omdat dit sterk samenhangt met de manier waarop de leerkracht de methode gebruikt.

Soorten digitale rekenmethodes

Er zijn drie soorten digitale rekenmethodes te onderscheiden: de minimale, de hybride en de exclusieve vorm. Bij de minimale vorm is de digitale methode een beeldschermversie van de papieren methode. Heeft de papieren lesmethode digitale ondersteuning, bijvoorbeeld door video’s, tips en aanvullende opdrachten, dan is er sprake van een hybride vorm. Wanneer de methode geheel digitaal is, heet dat de exclusieve vorm.

Het effect van digitale technologie

De effecten van digitale technologie op rekenprestaties zijn niet eenduidig. Uit een wat ouder onderzoek kwam geen verschil naar voren tussen prestaties van leerlingen die of een papieren methode volgden of een digitale. Meer recente resultaten laten een positief, doch bescheiden effect van digitale leermiddelen op de leerresultaten zien. De voorzichtige conclusie is dat digitale technologie een klein effect heeft bij het verwerven van rekenvaardigheden. Het effect is het grootst wanneer digitale interventies aansluiten bij het niveau van de individuele leerling, en traditionele rekenlessen ondersteunen.

Ondanks voortschrijdende technologische ontwikkelingen en sterk groeiende digitale vaardigheden van leerkrachten en leerlingen, hebben digitale toepassingen in het onderwijs geen toenemend effect op rekenprestaties.

Succesfactoren voor leerprestaties

Hoe leerlingen presteren op rekentaken hangt af van een groot aantal factoren waarvan de gebruikte rekenmethode er een is. Zo werken factoren door die niet te beïnvloeden zijn, zoals leeftijd, intelligentie en sociaal-economische status van de leerling. Wel beïnvloedbare factoren zijn bijvoorbeeld gedrag, kennis en vaardigheden van de leerkracht, sfeer in de klas, overtuigingen van de leerlingen en de gebruikte leermiddelen en lesmethoden.

Verschillen in rekenprestaties op basisscholen zijn voor ruim negentig procent te verklaren door verschillen tussen leerlingen en voor amper tien procent door kenmerken van de school zoals leerklimaat en rekenbeleid. Dat betekent dat in hoogstens tien procent verschillen in rekenprestaties verklaard kunnen worden door – beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare – factoren uit het onderwijsleerproces.

Factoren waar scholen en leerkrachten invloed op kunnen uitoefenen, liggen vooral op lesniveau. Interventies gericht op instructie- en werkvormen laten een positief effect zien, ongeacht of ze digitaal of niet-digitaal zijn, methodegebonden of niet-methodegebonden. Dat geldt ook voor het toepassen van technologische en niet-technologische hulpmiddelen. Andere te sturen factoren zijn formatieve toetsing, differentiëren in niveaugroepen en het geven van huiswerk.

Het kennis- en vaardigheidsniveau is een van de leerkrachtkenmerken die een rol spelen in het onderwijsleerproces. Andere kenmerken zijn leeftijd (rekenprestaties lijken beter te zijn bij oudere leerkrachten) en mate van tevredenheid over de steun die leerlingen thuis ontvangen. Een belangrijke leerlingkenmerk is rekenangst.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Ander relevant Kennisrotonde-antwoord: Wat is het effect van digitaal toetsen versus schriftelijk toetsen voor leerlingen in de bovenbouw van het basisonderwijs op de prestaties op taal (waaronder spelling) en rekenen?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Rinske Stelwagen (antwoordspecialist) en Rena Punt (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Gerelateerde vragen:

Wat is het effect van digitaal toetsen versus schriftelijk toetsen op de prestaties op taal en rekenen?
 PO | Toetsen & feedback
Het effect van digitaal toetsen versus schriftelijk toetsen verschilt per leerdomein. Leerlingen presteren slechter op een digitale toets begrijpend lezen dan op een papieren leestoets, zeker als het gaat om een lange en informatieve tekst. Voor spelling is het nog onduidelijk wat het effect is van digitaal dan wel op papier toetsen. En bij rekenen lijken er geen verschillen in prestaties te zijn. Ook voor de eindtoets die alle groep-8 leerlingen aan het eind van het schooljaar maken zijn de prestaties op de digitale en papieren versie vergelijkbaar.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag