Dragen e-portfolio’s in het basisonderwijs bij aan meer leerwinst, metacognitie en zelfsturing?

 PO
Shutterstock: Syda Productions

Het gebruik van e-portfolio’s levert een bijdrage aan schrijfvaardigheden, aan zelfregulatie vaardigheden, feedbackvaardigheden en self-efficacy (vertrouwen in eigen kunnen) van leerlingen. Dat blijkt uit een beperkt aantal studies. Er zijn geen effecten op de leerprestaties gevonden.

Door leerlingen zelf hun leerproces te laten evalueren, ontwikkelen ze meer grip op hun eigen leren. Daardoor presteren ze beter, is de gedachte. Er is behoefte aan tools om dit evalueren te kunnen ondersteunen. Het basisonderwijs gebruikt hiertoe steeds vaker e-portfolio’s. De vraag is of deze digitale portfolio’s inderdaad bijdragen aan de ontwikkeling van metacognitieve vaardigheden, zelfsturing en betere onderwijsprestaties.

Er is beperkt onderzoek gedaan naar de effectiviteit van e-portfolio’s in het basisonderwijs (dertien studies, waarvan zes empirisch). Uit deze studies blijkt dat e-portfolio’s voornamelijk worden gebruikt om het leren van leerlingen te ondersteunen door leerlingen zelf doelen te laten stellen, te laten reflecteren op werk en om feedback te ontvangen van zowel de leerkracht als medeleerlingen. Slechts één artikel rapporteert over een e-portfolio dat wordt gebruikt om leeruitkomsten te beoordelen.

Doelen stellen

In de gevonden literatuur wordt benadrukt dat e-portfolio’s verschillende aspecten van het leerproces van leerlingen versterken. Een aantal studies laat zien dat het gebruik van e-portfolio’s een bijdrage levert aan schrijfvaardigheden, zelfregulatie vaardigheden, feedbackvaardigheden en self-efficacy (vertrouwen in eigen kunnen) van leerlingen in de basisschoolleeftijd. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat leerlingen tevreden zijn over werken met e-portfolio’s.

Opvallend genoeg is er, ondanks deze bijdrage aan het leerproces, geen empirisch bewijs dat het gebruik van e-portfolio’s effect heeft op de leerprestaties van basisschoolleerlingen.

Interesse

Er is weinig empirische onderbouwing voor de effectiviteit van e-portfolio’s die de groeiende interesse legitimeert. Er zijn weinig beschikbare studies die onderzoek doen naar de effectiviteit van e-portfolio’s en de meeste zijn van de twijfelachtige kwaliteit. Voorzichtigheid is daarom op zijn plaats bij het doen van uitspraken over de effectiviteit van e-portfolio’s.

Meer weten?

Onderwijssector

Primair onderwijs

Vraagsteller

Directeur primair onderwijs

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Melissa van Amerongen en onderzoeker Diana Baas (Hogeschool De Kempel en auteur van de reviewstudie).

Onderwijssector
PO

Gerelateerde vragen:

Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren, zodat hun leerprestaties omhoog gaan?
 VO | In de klas
Er zijn sterke aanwijzingen dat leerlingen betere leerprestaties kunnen behalen, als zij zelf goed de regie kunnen voeren over hun eigen leerproces. Daarvoor moeten ze bewust verschillende leerstrategieën combineren, zoals relateren, analyseren, structureren, oriënteren, plannen en evalueren. Of meer zelfregulering per definitie tot betere prestaties leidt, staat niet vast.
Lees verder
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
 PO | VO | MBO | Toetsen & feedback
Formatieve toetsing heeft als doel het leerproces te verbeteren. Daartoe wordt regelmatig vastgesteld hoe leerlingen zich ontwikkelen. Op grond van de bevindingen bepaalt de leraar hoe het leerproces het beste vorm kan krijgen. Cruciaal bij formatieve toetsing is het geven van feedback. Dit versterkt de motivatie van leerlingen en geeft richting bij hun verdere ontwikkeling. Formatieve toetsing wordt niet alleen door de leraar uitgevoerd, ook self-assessment en peer-assessment zijn goed mogelijk. Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing zijn: betekenisvolle toetsen, regelmatige toetsing, professionele docenten, betrokken leerlingen en een toetscultuur die is gericht op onderwijsverbetering.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag