Kan het geven van feedback de motivatie en leerresultaten van studenten positief beïnvloeden en wat is effectieve feedback?

 VO | MBO | Motivatie | Toetsen & feedback

Feedback kan het lesgeven, maar vooral het leren en de leerresultaten verbeteren. Feedback op de kwaliteit van het werk en het leerproces of de leerstrategie zijn het nuttigst. Positieve feedback, gericht op het werk en/of de leerstrategie, bevordert de (intrinsieke) motivatie en het leren.

Feedback wordt gedefinieerd als informatie die studenten helpt het gat te overbruggen tussen wat ze al kunnen of weten en wat ze moeten bereiken (leerdoelen). Studenten krijgen informatie over hoe ze het doen en waar ze staan in verhouding tot de leerdoelen. Feedback werkt daarom alleen als er eerder duidelijke instructies zijn gegeven en als er duidelijke leerdoelen zijn gesteld.

Brookhart (2008) beschrijft in haar boek de impact van feedback als een dubbele impact. Aan de ene kant geeft feedback informatie aan studenten (cognitieve impact) over wat ze doen en in hoeverre ze het leerdoel al hebben bereikt. Aan de andere kant kan feedback een gevoel van controle over het leren helpen ontwikkelen (motivatie impact) en ervoor zorgen dat de student zich zelf verantwoordelijk gaat voelen voor zijn/haar leren. Het gevoel van controle is vergelijkbaar met het gevoel van competentie dat bijdraagt aan intrinsieke motivatie.

Hoe effectief de gegeven feedback is, hangt wel af van verschillende factoren, zoals het feedbackniveau, de timing en de inhoud. Die inhoud is belangrijk. Als studenten negatieve feedback ontvangen zonder informatie over waarom ze het fout hebben gedaan, resulteert dat niet in positieve effecten op leerresultaten in de toekomst.

Goede feedback

Feedback blijkt alleen effectief als het op een specifieke manier wordt gegeven. Hattie & Timberley (2007) hebben een feedback-model bedacht waarin telkens drie feedback-vragen worden gesteld op vier verschillende feedback-niveaus. De vragen zijn simpel:

  • waar ga ik heen? (wat zijn de doelen?),
  • hoe ga ik? (welke vorderingen heb ik al gemaakt om het doel te bereiken?),
  • wat is mijn volgende stap? (welke vorderingen moet ik nog maken om het doel te bereiken?).

De vier feedback-niveaus

  • Feedback op een taak of product. Deze feedback gaat over een specifieke taak en vooral of de taak correct of incorrect is uitgevoerd.
  • Feedback op het leerproces. Dit zijn bijvoorbeeld aanwijzingen hoe studenten kunnen zoeken naar een nieuwe oplossingsstrategie.
  • Feedback op zelfregulatie. Feedback op dit niveau gaat over het zelfsturend leervermogen van een student: hoe effectief voert de student een bepaalde taak uit.
  • Feedback op persoonlijke niveau. Deze feedback op de student zelf heeft nog nauwelijks iets te maken met het werk en is daarom het minst effectief.

De  student heeft het meest aan feedback op het leerproces en feedback op zelfsturing (niveau 2 en 3).

Principes

Nicol & Macfarlan-Dick (2006) halen zeven principes voor goede feedback uit de onderzoeksliteratuur. Deze zeven principes vatten al het bovenstaande samen in een beknopte lijst. Goede feedback:

  • verduidelijkt wat een goede prestatie is (doelen & criteria);
  • maakt de ontwikkeling van zelfreflectie en zelfsturing in leren mogelijk;
  • geeft de studenten informatie over hun leren;
  • stimuleert de dialoog tussen docent en student over leren;
  • stimuleert positieve motivatie en zelfvertrouwen;
  • zorgt ervoor dat studenten het verschil tussen huidige prestatie en gewenste prestatie kunnen overbruggen;
  • geeft docenten informatie die hen kan helpen hun lesgeven te vormen of aan te passen.

Brookhart (2008) geeft in haar boek allerlei praktische tips voor docenten over hoe ze feedback kunnen geven (zie hoofdstukken 2, 3 en 4) en tips hoe ze dit aan kunnen pakken.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Interessante websites in dit kader:

Meer praktische tips over motivatie en feedback geven:

  • Ros, A., Castelijns, J., Van Loon, A., Verbeeck, K. (2014). Gemotiveerd leren en lesgeven: De kracht van intrinsieke motivatie. Bussum: Uitgeverij Couthinho
  • Brookhart, S.M. (2008). How to give effective feedback to your students. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.
    Met name hoofdstukken 2, 3 en 4.

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Tinka van der Kooij.

Onderwijssector
VO, MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - teamleider

Gerelateerde vragen:

Wat is er bekend over de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij leerlingen in het praktijkonderwijs?
 VO | (V)SO | Leer- & gedragsproblemen | Motivatie | Vakken
Hoewel de vraag niet direct kan worden beantwoord, zijn aanknopingspunten voor het verhogen van rekenmotivatie te vinden in de motivatietheorie en verkennend onderzoek bij zwakke rekenaars. Te denken valt aan beheersingsdoelen stellen, succeservaringen faciliteren, waardevolle opdrachten verstrekken, het zelfbeeld en zelfvertrouwen van leerlingen verhogen, autonomie of zelfregulatie versterken en investeren in relaties tussen leraar en leerling. Deze aanknopingspunten zijn ook te herkennen in twee handvatten voor de praktijk over het motiveren van leerlingen en over leerroutes voor rekenen in het praktijkonderwijs.
Lees verder
Welke didactische strategieën hebben een positieve invloed op het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van leerlingen in het praktijkonderwijs?
 VO | (V)SO | Leer- & gedragsproblemen | Zelfregulerend leren
Om het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van leerlingen te vergroten, is het belangrijk de focus te verleggen van leerprestaties naar het leerproces. Dat kan door doelen te stellen gericht op het proces en procesgerichte feedback te geven. Probeer daarbij ook de overtuigingen van de leerling gunstig te beïnvloeden en gebruik procesgerichte en strategische instructie
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag