Welke methoden voor leesbevordering zijn effectief om leerlingen van 12 tot 16 jaar meer te laten lezen?

 VO | SECTOROVERSTIJGEND | Motivatie | Taal | Vakken

Door verhoging van de leesmotivatie zal de leesfrequentie bij leerlingen in het voortgezet onderwijs toenemen en daarmee ook hun leesvaardigheid. Een hogere leesvaardigheid vergroot de kansen op een goede schoolcarrière. Een schoolbreed leesbevorderingsbeleid draagt bij aan leesmotivatie. Belangrijk onderdeel daarvan is het aanbieden van een grote variatie aan boeken – fictie en non-fictie – rekening houdend met de behoeften en belangstelling van alle leerlingen. Verder helpt het als de vakleraren de leerlingen begeleiden in het lezen.

Jongeren van 12 tot 16 jaar besteden weinig tijd aan lezen. Steeds minder zelfs, mede door de komst van sociale en nieuwe media. De gevolgen van deze ontlezing zijn een stagnerende leesvaardigheid, en een beperkte ontwikkeling van de taalvaardigheid en de woordenschat. Ook hebben deze jongeren meer moeite met leertaken in het onderwijs.

Veel lezen leidt tot goede leesvaardigheid

Leerlingen die gedurende hun basisschoolperiode en daarna veel tijd besteden aan het lezen van teksten, ontwikkelen zich in het algemeen tot betere lezers. De leesvaardigheid van leerlingen die weinig lezen blijft achter. Hoe de samenhang tussen leesfrequentie, leesmotivatie en leesvaardigheid ook ligt, in alle gevallen is het lonend om leerlingen die niet geneigd zijn om te lezen aan te sporen dat te gaan doen. Hoe vaker leerlingen lezen, hoe meer ze in aanraking komen met woorden en zinsconstructies die niet in het mondeling taalgebruik voorkomen. En dat bevordert de woordenschatontwikkeling. Bovendien is het schriftelijke idioom een belangrijke factor voor het leren op school.

Ontwikkel schoolbreed beleid voor leesbevordering

Wanneer leerlingen ontdekken dat lezen hun fantasie prikkelt, amusement biedt en interessante informatie verschaft, wordt hun leesmotivatie bevordert. En dat leidt tot een hogere leesfrequentie. Scholen doen er daarom goed aan om een schoolbreed leesbevorderingsbeleid te ontwikkelen, vanaf de brugklas tot en met de bovenbouw. In de onderbouw ligt de nadruk op het begeleid of zelfstandig lezen van door leerlingen zelf gekozen fictie en informatieve teksten.

Er is nauwelijks onderzoek verricht naar leesbevordering in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en het mbo. Het is echter aannemelijk dat een schoolbreed leesbevorderingsbeleid eveneens een positieve invloed heeft op de leesmotivatie van leerlingen boven de zestien jaar.

Kenmerken van succesvol leesbevorderingsbeleid

Succesvol leesbevorderingsbeleid van een school bestaat uit randvoorwaarden die het mogelijk maken om daaraan te werken en uit leesbevorderingsactiviteiten in de klas. Een van die voorwaarden is het beschikken over een aantrekkelijke schoolbibliotheek met een gevarieerd en actueel boekenaanbod voor alle leeftijdsgroepen. Daarnaast zijn goede banden met de plaatselijke bibliotheek van belang, ook om gezamenlijk activiteiten te organiseren.

Tijdens de lessen voeren leraren het leesbevorderingsbeleid van de school uit via onder meer hun pedagogisch-didactisch handelen. Bij alle vakken moet er voortdurend aandacht zijn voor de vraag hoe teksten aansluiten op de behoeften en kennis van leerlingen. Leerlingen die achterblijven in leesmotivatie (en leesfrequentie) zullen bij het vrije lezen en bij andere tekstsituaties ondersteuning moeten krijgen van de leraren. Ook hier moeten leraren leerlingen de gelegenheid geven teksten te lezen die aansluiten op hun belangstelling of door werkvormen te kiezen die hun interesse voor de inhoud van teksten wekken.

Leesmotivatie stimuleren kan ook door leestaken aan te bieden die nodig zijn voor een grotere taak, zoals het maken van een werkstuk, het schrijven van een verslag of het samenstellen van een expositie.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Ander relevant Kennisrotonde-antwoord:

Wat zijn effectieve methoden voor leesbevordering in groep 4-8 van het basisonderwijs? 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Amos van Gelderen (antwoordspecialist) en Wouter Schenke (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO, SECTOROVERSTIJGEND

Vraagsteller
adviseur

Gerelateerde vragen:

Wat zijn effectieve methoden voor leesbevordering in groep 4-8 van het basisonderwijs?
 PO | Taal | Vakken
Veel tijd besteden aan lezen is belangrijk voor de ontwikkeling van leesvaardigheid. Door de leesmotivatie van leerlingen te verhogen, zullen zij frequenter gaan lezen. Daardoor verbetert dus tevens hun leesvaardigheid (technisch lezen en begrijpend lezen). Scholen kunnen het lezen bevorderen door onder andere een grote variatie van boeken voor alle leeftijden aan te bieden. Dit aanbod moet aantrekkelijk zijn en niet alleen fictie (jeugdliteratuur) bevatten maar ook non-fictie (informatieve teksten). Verder is het van belang een leescultuur op school te ontwikkelen, leerlingen te begeleiden bij hun keuzes en tijd in te ruimen om leerlingen die zelf gekozen boeken te laten lezen. Succesvol leesbevorderingsbeleid beperkt zich echter niet tot geïsoleerde activiteiten, maar legt een relatie met het hele basisschoolcurriculum.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag