Wat is het effect van mindfulnesstrainingen op gedrag, leeropbrengsten en sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen in het primair onderwijs?

 PO | 21e-eeuwse vaardigheden

Mindfulnesstrainingen op school kunnen zorgen voor vermindering van stress bij kinderen en hebben soms een (klein) positief effect op cognitieve en sociaal-emotionele processen. Er zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat mindfulnesstrainingen effect hebben op leeropbrengsten en gedrag.

Mindfulness is een meditatietechniek die voortkomt uit de boeddhistische tradities. Een gangbare Nederlandse vertaling van de uitgangspunten is: bewust aanwezig zijn in het hier en nu, zonder te oordelen. Het gaat bij mindfulness ten eerste om aandachtregulatie: volgehouden, flexibele, gerichte en executieve aandacht. En ten tweede om een niet-oordelende houding: openheid, aanvaarding en nieuwsgierigheid.

Uit onderzoeken onder volwassenen blijkt dat mindfulness bijdraagt aan het verminderen van stress, een hoger welbevinden en versterking van het immuunsysteem. Maar deze onderzoeken zijn niet allemaal van goede methodologische kwaliteit om harde conclusies te kunnen trekken. Ook het effect op de langere termijn is niet bekend.

Steeds vaker mindfulness op school

Naar aanleiding van de eerste voorzichtige positieve resultaten bij volwassenen wordt mindfulness steeds vaker ingezet op scholen. Scholen doen dat op verschillende manieren, met verschillende programma’s. Het onderzoek naar de effecten ervan in het onderwijs staat nog in de kinderschoenen. Uit eerste, recente buitenlandse onderzoeken blijkt dat mindfulnesstrainingen voordelen kunnen opleveren voor leerlingen. Het gaat bijvoorbeeld om verbeterde aandacht, vermindering van angst, stress en vermoeidheid en verbetering van sociale vaardigheden. Tot nog toe is er geen bewijs gevonden dat deze effecten zich vertalen in positieve uitkomsten op leeropbrengsten en gedrag. Wetenschappers plaatsen ook hier een kanttekening: onderzoeken die gedaan zijn, zijn niet allemaal even sterk opgezet.

Onderzoek naar Nederlandse mindfulnessprogramma’s

Nederlands wetenschappelijk onderzoek naar het programma MindfulKids onder kinderen van 8 tot 12 jaar wijst uit dat er een (klein) positief effect is op stress, sociaal-emotioneel welbevinden en gedrag bij leerlingen. Een andere training die sommige scholen gebruiken is Aandacht werkt. Hierbij krijgen leerlingen van 4 tot 12 jaar twee maanden lang een half uur per week training in mindfulness. Daarnaast krijgen ze het hele jaar door ‘tienminutenlessen’, voor herhaling en verdieping. Leerlingen leren onder andere hun aandacht te kalmeren, stabiliseren, te richten en verplaatsen, en om te gaan met rust en onrust. De effecten van deze mindfulnessmethode wordt op dit moment onderzocht.

Meer weten?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Hilde Bekkers (antwoordspecialist), Anne Luc van der Vegt (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag