Wat zijn effectieve interventies voor schoolleiders om curriculumontwikkeling te bevorderen?

 PO | VO | Professionalisering | Management | Schoolloopbaan | Ook interessant

Schoolleiders kunnen curriculumontwikkeling bevorderen door doelbewust interventies in te zetten. Curriculumontwikkeling is een complex proces dat je kunt zien als een organisatieverandering en als een ontwerpproces. Op beide onderdelen kunnen schoolleiders zorgen voor duurzame ontwikkeling en verankering in de organisatie. Succesfactoren zijn onder andere het stimuleren van een positieve houding ten aanzien van curriculumverandering binnen de school en het vormgeven van een gezamenlijk en geleidelijk proces. De verandering inbedden in het professionele ontwikkelingsprogramma voor alle betrokkenen draagt ook bij aan succes.

Interventies gericht op organisatieverandering

Curriculumontwikkeling is een complex proces dat vaak niet zonder slag of stoot verloopt. Uit een evaluatie in de Verenigde Staten blijkt de rol van schoolleiders bepalend bij organisatieverandering. Een belangrijke succesfactor is ook dat leraren vertrouwen moeten hebben in schoolleiders. Uit andere onderzoeken komen verschillende factoren naar voren waar schoolleiders invloed op hebben en die het succes van curriculumontwikkeling en duurzame verankering in de organisatie bepalen. Schoolleiders kunnen zich het best richten op:

  • Een positieve houding ten aanzien van curriculumverandering en openstaan voor innovatie.
  • Betrokkenheid van medewerkers in een gezamenlijk proces, een gezamenlijke visie en doelstelling en gebruikmaken van hun kennis en vaardigheden. Lerarenontwikkelteams die samen het curriculum herontwerpen kunnen effectief zijn als schoolleiders hun betrokkenheid tonen. Dat blijkt ook goed te zijn voor onderlinge verhoudingen en informatie-uitwisseling. Verder wordt het draagvlak voor vernieuwing groter als schoolleiders inzicht geven in de voordelen ervan en er leerwinst is van leerlingen.
  • Een geleidelijk veranderproces, bijvoorbeeld klein beginnen, verbeteren en dan verder uitbreiden en incorporeren in het dagelijks handelen. Ook het tempo van het verandertraject beheersen is belangrijk, dus versnellen of juist een pas op de plaats maken.
  • Samenhang: de curriculumverandering moet passen in de lopende activiteiten op de school, bij de doelstellingen en het professionele ontwikkelingsprogramma. Daarnaast moeten schoolleiders oog hebben voor onderlinge verschillen tussen afdelingen en zorgen voor coherentie.
  • Ondersteuning, zoals voldoende tijd en middelen voor leraren en prioriteit geven aan curriculumontwikkeling. Ook belangrijk is om als schoolleider beschikbaar te zijn om vragen of problemen te bespreken.

Interventies gericht op het ontwikkelingsproces

Een proces van curriculumontwikkeling verloopt volgens een aantal stappen waarbij schoolleiders effectief kunnen ingrijpen of sturen. Het gaat hierbij om de volgende succesfactoren:

  • (voor)onderzoek als vertrekpunt nemen, bijvoorbeeld naar de context en omgeving van de school, eerdere successen binnen de organisatie, verschillende curriculummodellen en ervaringen van andere scholen.
  • Bouwen aan een klimaat voor verandering. Hieronder vallen het stimuleren van een positieve houding en koppelen van ervaren aan minder ervaren leraren. Belangrijk is ook om de verantwoordelijken voor het curriculum de benodigde waardering en bevoegdheden te geven.
  • Experimenteren en samenwerken met andere scholen om ervaringen te delen. Leraren kunnen bijvoorbeeld deelnemen aan bovenschoolse professionele leergemeenschappen.
  • Bij implementatie zorgen dat heldere stappen en tijdlijnen worden vastgelegd en gedeeld. Belangrijk is ook om professionele ontwikkeling te bieden voor leraren, ondersteunend personeel en schoolleiders zelf.
  • Evalueren aan de hand van vooraf vastgestelde doelen om het succes van de curriculumontwikkeling te kunnen beoordelen en eventueel de koers aan te passen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante bronnen: Curriculum.nu

Andere relevante Kennisrotonde-antwoorden:

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Barbara Janssen (antwoordspecialist) en Lisette Uiterwijk (Kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO, VO

Vraagsteller
schrijfster

Gerelateerde vragen:

Wat is bekend over de relatie tussen schoolprestaties van studenten en onderwijskundig leiderschap in het mbo?
 MBO | Professionalisering | Management | Schoolorganisatie
Hoewel algemeen wordt aangenomen dat goed onderwijskundig leiderschap essentieel is voor een effectieve school, is er weinig empirisch bewijs voor de relatie tussen leiderschap en resultaten van leerlingen. Uit onderzoek binnen het primair en voortgezet onderwijs blijkt dat de impact van de schoolleider vooral indirect verloopt, via factoren in de klas en de school. Het gaat dan vooral om de invloed van de schoolleider op de docenten: opvattingen, waarden, motivatie, kennis, vaardigheden en werkcondities.
Lees verder
Draagt een schoolleidersopleiding bij aan beter functionerende schoolleiders?
 PO
Opleiding en professionalisering van schoolleiders draagt op verschillende manieren bij aan hun functioneren en de schoolorganisatie. Zo leidt scholing van schoolleiders tot meer kennis en vaardigheden op het gebied van onderwijskundig leiderschap en schoolverbetering. Tevens vergroot scholing de self-efficacy van schoolleiders, de eigen overtuiging dat zij onderwijsverbeteringen kunnen realiseren. Daarnaast besteden schoolleiders door professionalisering meer tijd aan onderwijskundige taken en het bevorderen van een professionele leeromgeving voor het personeel. Professionalisering van schoolleiders doet er dus toe, voor de organisatie en de medewerkers, maar er is geen bewijs dat dit doorwerkt op de onderwijskwaliteit.
Lees verder
Welke leiderschapspraktijken vergroten de bereidheid van leraren in het voortgezet onderwijs om te veranderen?
 VO | Professionalisering | Management | Motivatie | Vernieuwingsonderwijs
Het realiseren van verbeteringen of veranderingen in schoolorganisaties is complex en vraagt veel van leidinggevenden en onderwijsprofessionals. Welk handelen van schoolleiders precies bijdraagt aan de veranderbereidheid van leraren is niet bekend. Wel is het noodzakelijk om leraren bij verandering en innovatie te betrekken, bij voorkeur onder leiding van een schoolleider die een professionele cultuur stimuleert.
Lees verder
Wat werkt in het voortgezet onderwijs om innovaties die in een deel van de school zijn ontwikkeld, schoolbreed in te voeren?
 VO | Vernieuwingsonderwijs
Er is weinig onderzoek gedaan naar schoolbrede verankering van innovaties. Uit algemene studies zijn zeven aandachtspunten bekend om duurzame vernieuwing te realiseren. Het gaat om concentratie, commitment, coherentie, community, continuïteit, consistentie en contextmanagement. Dit zogeheten 7C-model was uitgangspunt in een meerjarig innovatieproject van onderzoekers, samen met een groep middelbare scholen: de Expeditie Durven Delen Doen.
Lees verder
In hoeverre leidt professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs tot kwalitatief goed onderwijs?
 VO | Professionalisering | Management | Schoolorganisatie
Professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs lijkt vooral indirect bij te dragen aan de kwaliteit van het onderwijs en de leerlingprestaties. Formele opleidingen voor schoolleiders versterken het onderwijskundig leiderschap, tijd besteed aan schoolleiderschap, leiding geven aan organisatieverandering en vertrouwen in eigen kunnen. Op organisatieniveau kan een school profiteren van versterkt onderwijskundig leiderschap, verbetering van schoolklimaat of verbeterde in- en externe samenwerking.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag