Zijn woordlabels effectief voor de taalontwikkeling van kleuters? 

 PO | Taal | Vakken

Woordlabels kunnen deel uitmaken van een tekstrijke omgeving voor leerlingen in groep 1 en 2. Hoewel er geen onderzoek is naar de effecten van het labelen van voorwerpen, is wel bekend dat tekstrijke omgevingen taalontwikkeling bevorderen. Belangrijk daarbij is dat tekst betekenisvol is en dat leerkrachten kinderen betrekken in het gebruik van deze teksten, bijvoorbeeld in spel. Ook moeten leerkrachten hun klaslokaal bewust inrichten; een teveel aan (visuele) prikkels kan afleidend werken. 

In veel kleutergroepen wordt gebruikgemaakt van woordlabels, waarmee voorwerpen in de klas worden voorzien van een kaartje met het woord. Het idee hierachter is dat dit bijdraagt aan de taalontwikkeling van (jonge) kinderen. Woordlabels zouden kinderen helpen het verband te zien tussen taal en de concepten die met taal worden uitgedrukt. Bovendien zou het gebruik ervan bijdragen aan de ontwikkeling van klank-letter-bewustzijn, grammaticale kennis, woordenschat en beginnende geletterdheid.

Tekstrijke omgeving

Hoewel het gebruik van woordlabels vaak wordt geadviseerd, is het directe effect ervan op de taalontwikkeling van kinderen niet onderzocht. Wel zijn er verschillende studies gedaan naar het effect van een tekstrijke omgeving met boeken, woorden, symbolen et cetera. In een tekstrijke omgeving zijn niet alleen verschillende teksten in de klas aanwezig, maar ook volop mogelijkheden om zelf teksten te maken en met teksten om te gaan. Bijvoorbeeld een lijst waarop kinderen zich kunnen inschrijven om in ‘het restaurant’ in de klas te komen eten, een tafel waar kinderen zelf menukaarten kunnen stempelen en een hoek waar kinderen verschillende soorten boeken en teksten kunnen lezen. Ook het labelen van voorwerpen kan onderdeel zijn van een tekstrijke omgeving. De idee achter een tekstrijke omgeving is dat het de beginnende geletterdheid van kinderen stimuleert.

Onderzoek naar tekstrijke omgevingen laat zien dat kinderen in tekstrijke klassen op alle leestesten hoger presteren dan kinderen in minder tekstrijke klassen. Leerkrachten die hun klaslokaal tekstrijk inrichten met bijvoorbeeld speciale lees- en schrijfhoeken, schrijfproducten van kinderen op een prominente plek en woordlabels, weten de geletterdheid van kinderen te bevorderen. Ook brengen kinderen meer tijd door in aantrekkelijk ingerichte leeshoeken met veel boeken. Het gebruik van woordlabels als onderdeel van een tekstrijke klas kan bijdragen aan de taalontwikkeling van jonge kinderen. Hierbij is het van belang dat teksten die in de klas worden gebruikt (zoals woordlabels, symbolen, et cetera) betekenisvol zijn voor de kinderen. En leerkrachten moeten kinderen expliciet uitdagen om die teksten te gebruiken.

Inrichting van het klaslokaal

Of een tekstrijke omgeving effectief is, wordt ook beïnvloed door de inrichting van het klaslokaal. Veel leerkrachten willen hun klaslokaal gezellig inrichten, maar een lokaal kan ook te veel prikkels bevatten. Te veel (en niet functionele) tekst en woordlabels in combinatie met andere visuele aankleding van de omgeving kunnen afleiden. Leerkrachten zouden zich daarvan bewust moeten zijn bij het inrichten van hun klas.

Meer weten?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Femke van der Wilt en Chiel van der Veen (antwoordspecialisten) en Martine Gijsel (Kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - schoolleider

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag