Wat is de invloed van het kiesbord op het natuurlijk leerproces van kleuters?

 PO | Ook interessant
Beeld: familiehorjus (Flickr)

Structuur in de kleuterklas zorgt voor een rustigere omgeving en heeft positieve effecten op het vocabulaire van kleuters. Ook komen de kleuters meer in aanraking met taal, wiskunde en muziek. Vrijere lessen geven meer ruimte aan grove motoriek en fantasiespel. Een kiesbord kan lessen sterk structureren, maar over de effectiviteit daarvan is weinig bekend.

Het kiesbord is een hulpmiddel bij het structureren en plannen van activiteiten in de kleuterklas. Het is een groot bord voor in de klas, met afbeeldingen van de verschillende activiteiten en hoeken in de klas, bijvoorbeeld huishoek, bouwhoek, knutselhoek, lego en taal/rekenen. Kleuters kunnen er hun naambordje of foto ophangen om aan te geven waar ze willen gaan werken. Soms staan er getallen bij; hier mogen twee kinderen spelen of drie of vijf.

Functies van het kiesbord

De leerkracht gebruikt het kiesbord om kleuters te leren kiezen en plannen, of juist om te sturen. Dan hangt zij bijvoorbeeld verplichte opdrachten op, wijst kleuters toe aan activiteiten of geeft aan hoeveel kleuters maximaal aan een activiteit mogen deelnemen. Een andere reden om het kiesbord te gebruiken is om leerlingen zelfstandig aan het werk te zetten, zodat de leerkracht individuele kleuters kan helpen.

Over de effecten van het kiesbord op het spelen en leren van kleuters is geen informatie gevonden. Wel zijn leerkrachten geïnterviewd over de invoering van een digitaal planbord, gericht op het verbeteren en individualiseren van het kleuteronderwijs. Die leerkrachten geven aan dat het planbord het voor hen makkelijker maakt om systematisch en snel het curriculum aan te passen op het competentieniveau van individuele leerlingen.

Het effect van gestructureerde lessen

Het kiesbord structureert de lessen. Het effect van gestructureerde lessen ten opzichte van vrije lessen zegt indirect iets over de rol van een kiesbord bij het leerproces. Klassen waarin meer cohesie en doelgerichtheid, en minder ontregeling en conflicten plaatsvinden bieden betere mogelijkheden voor leren. Kleuters in een klaslokaal met veel structuur zijn meer betrokken bij hun taak, zijn vriendelijker voor hun leeftijdsgenoten en vertonen minder agressie.

Het gebruik van het kiesbord om kleuters in te delen in groepjes en hoeken, lijkt op de zogenoemde structuur-gebalanceerde routine. Kleuters in die routine komen een groot deel van de dag in aanraking met taal (luisteren naar, letterklanken), wiskunde en muziekactiviteiten. Zij halen hogere scores op vocabulaire dan kleuters die in de routine van hoge vrije keuze zitten. Die kinderen spelen het grootste deel van de dag in zelfgekozen activiteiten met weinig beperkingen, limieten in tijd of inbreng van de leerkracht. Deze kleuters komen vaker in aanraking met grove motoriek en fantasiespel. De verschillende klasroutines hebben geen effect op wiskundig redeneren en sociaal-emotioneel gedrag.

Een strikte scheiding tussen structuur-gebalanceerde routine en hoge vrije keuze komt amper voor. Het kleuteronderwijs kenmerkt zich veelal door mengvormen, bijvoorbeeld van vrij spel onder begeleiding van een leerkracht die door interactie met de kleuter het leren stimuleert.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Engaging Young Children. Lessons from Research about Quality in Early Childhood Education and Care. Publicatie van de OECD met lessen uit meer dan 1400 wetenschappelijke artikelen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Rosanne Dubbeld (antwoordspecialist) en Melissa van Amerongen (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe dr. Chiel van der Veen (VU Amsterdam) en em. prof. dr. Ton Mooij (Radboud Universiteit Nijmegen) geconsulteerd.

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag