Welke intake en selectieprocedure helpen om zowel NT1- als NT2-deelnemers in een passend taaltraject te plaatsen?

 VOLWASSENENEDUCATIE | Taal | Vakken

De moedertaal en taalbeheersingsaspecten zijn belangrijke elementen bij het plaatsen van NT1- en NT2-deelnemers in een voor hen passend taaltraject. Die deelnemers verschillen vooral in mondelinge vaardigheden en schrijfvaardigheid van elkaar. Om te zorgen voor een passend onderwijsaanbod voor een deelnemer is het van belang de verschillende componenten van deze vaardigheden mee te nemen in de intake en de selectieprocedure.

Het taalonderwijs voor volwassenen kent deelnemers met Nederlands als moedertaal (NT1) en anderstaligen (NT2). Veel lesmateriaal en toetsen zijn specifiek afgestemd op een van beide groepen. Voor cursisten die daar buiten vallen, wordt wel eens de term NT1,5 gebruikt. Het gaat om volwassenen die niet in Nederland zijn geboren en door opleiding, werk of gezinssituatie de Nederlandse taal op onderdelen goed beheersen; maar niet voldoende om volwaardig te participeren in de maatschappij.

Verschillen tussen NT1-, NT1,5- en NT2-deelnemers

Om deelnemers in een passend taaltraject te plaatsen, waarbij het onderwijsaanbod aansluit bij hun wensen en taalvaardigheid, kan een intake helpen. Belangrijke onderdelen van een selectieprocedure zijn moedertaal, contextuele factoren en vooral taalvaardigheid.

Dat herkomst van een deelnemer niet de enige bepalende factor is voor een taalprofiel blijkt uit een analyse van laaggeletterde volwassenen. Daaruit komen vijf profielen naar voren: de gevorderde leerder, de gemiddelde leerder, de NT2-leerder, de leerder met lees- en schrijfproblemen, en de leerder met leermoeilijkheden. Deze profielen zijn gebaseerd op taalniveau, taalachtergrond, cognitieve capaciteiten en leerdoelen. Deze profielen volgen niet geheel de indeling naar NT1 en NT2.

Volwassen NT1-, NT1,5- en NT2-leerders bezitten dus andere taalvaardigheden. De drie groepen verschillen duidelijk op mondelinge vaardigheid (zinsbegrip en woordenschat) en schrijfvaardigheid. Minder verschil is er op het gebied van technisch lezen, begrijpend lezen en spelling.

Grote variëteit aan meetinstrumenten voor taalvaardigheid

Het is niet bekend welk meetinstrument het volwassenenonderwijs het beste kan gebruiken om de taalvaardigheid van een potentiële deelnemer te meten. De verschillende instellingen gebruiken diverse instrumenten. Het ontbreekt eveneens aan een samenhangend systeem van toetsing. Het doel van de meeste NT1-toetsen is om vast te leggen of iemand onder niveau 1F of tussen 1F en 2F in zit, of om per vaardigheid te meten wat iemands niveau is.

Omdat NT1- en NT2-deelnemers vooral verschillen in de mondelinge en schrijfvaardigheden, lijkt het nuttig om bij het toetsen op de actieve vaardigheden te focussen in plaats van gestandaardiseerde toetsen te gebruiken.

Taalvaardigheid meten aan de hand van spreek- en schrijfvaardigheden

Het lijkt daarom vooral belangrijk om in de intake op verschillende aspecten van spreek- en schrijfvaardigheid te richten. Voor leesvaardigheid bijvoorbeeld zou de nadruk moeten liggen op het alfabet (de juiste klank aan de juiste letter koppelen), vloeiend (voor)lezen, woordenschat en begrijpend lezen. De diversiteit aan profielen vraagt om een focus op de sterktes en zwaktes van een deelnemer, zodat de docent hier goed op kan inspelen.

Om aan te kunnen sluiten bij concrete taalsituaties van vooral NT2-deelnemers, is een brede toetsinhoud nodig teneinde hun spreekvaardigheid in kaart te brengen. Bovendien dient de beoordelingsmethode te passen bij wat deelnemers leren in de lessen en op welke taalvaardigheidsonderdelen gefocust wordt. Het lijkt zinvol om regelmatig te testen en te kijken of deelnemers nog steeds in de goede groep zitten en passende lesstof krijgen aangeboden.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Ander relevant Kennisrotonde-antwoord:

Kennisrotonde. (2019) Welke efficiënte en betrouwbare werkwijzen zijn er om het startniveau en de ontwikkeling van de spreekvaardigheid van volwassen NT2-leerders tijdens onderwijs Nederlands te meten? (KR. 745) Den Haag: Kennisrotonde.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Manouk van den Brink (antwoordspecialist), en Sandra Wagemakers en Maurice de Greef (kennismakelaars Kennisrotonde).

Onderwijssector
VOLWASSENENEDUCATIE

Vraagsteller
volwasseneducatie - docent

Gerelateerde vragen:

Welke efficiënte en betrouwbare werkwijzen zijn er om het startniveau en de ontwikkeling van de spreekvaardigheid van volwassen NT2-leerders te meten?
 VOLWASSENENEDUCATIE | Taal | Vakken
Om de spreekvaardigheid van volwassen NT2-leerders te meten, is een brede toetsinhoud nodig, die aansluit bij concrete taalsituaties. Mogelijke toetsvormen zijn de kandidaat-examinator toets, de toets in tweetallen en de groepstoets. De laatste twee lijken iets geschikter te zijn voor het toetsen van mondelinge bekwaamheid, omdat er meer ruimte is voor interactie. Getrainde beoordelaars moeten die toetsen afnemen.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag