Wat is het effect van het terugbrengen van contacttijd tussen docenten en leerlingen in havo/vwo op de leerprestaties?

 VO | Schoolorganisatie | Ook interessant

Kortere lesuren, en daarmee een vermindering van de totale instructietijd, zullen leiden tot een daling in leerprestaties voor leerlingen in havo/vwo. Het staat dus buiten kijf dat dan compenserende maatregelen nodig zijn. Er is onvoldoende informatie over welke interventies daarvoor afdoende zijn. Wel is duidelijk dat docenten de vrijgekomen tijd zouden moeten besteden aan het verbeteren van hun competenties om leerprestaties te bevorderen.

Inkorting van de lesduur, bijvoorbeeld van zestig naar vijftig minuten per les, kan docenten in staat stellen de extra beschikbare tijd aan ontwikkeling te besteden. Dat kan dan ten goede komen aan lessen van hogere kwaliteit en betere instructie.

Instructietijd en leerprestaties

Er is een relatie tussen de genoten onderwijstijd door leerlingen in het voortgezet onderwijs en hun prestaties. Meer instructietijd (voor een vak) levert betere leerprestaties op (voor dat vak). Dit geldt overigens ook voor leerprestaties van leerlingen op de basisschool.

Gemiddeld genomen leidt één uur per week extra instructie in een schooljaar tot duidelijk hogere prestaties voor leesvaardigheid, wiskunde en natuurwetenschappen. Dat is vergelijkbaar met twintig procent van wat een leerling in een jaar leert. Het inkorten van de lessen en daarmee de instructietijd, zonder compenserende maatregelen zal dus leiden tot een daling in leerprestaties.

Er is daarbij een verschil tussen leerlingen van verschillende niveaus. Het effect van een extra uur instructie is voor leerlingen met meer cognitieve vaardigheden groter dan voor leerlingen met minder cognitieve capaciteiten. Dit betekent dat de leerprestaties van leerlingen in bijvoorbeeld havo/vwo sterker worden beïnvloed door aanpassingen in onderwijstijd, dan de leerprestaties van leerlingen in het vmbo.

Kenmerken van docenten en leerprestaties

Of een verhoging van de kwaliteit van docenten, en daarmee de kwaliteit van de lessen, het negatieve effect van inkorting van de lesduur kan compenseren, is niet bekend. Over kenmerken van docenten en toetsscores van leerlingen valt wel iets te zeggen. Er is geen duidelijk positieve relatie tussen het opleidingsniveau van docenten (master versus bachelor) en de toetsscores van zijn leerlingen. Er is een sterk positief verband tussen toetsscores van leerlingen voor wiskunde en hoe hoog docenten zelf op die toets scoren. Dat lijkt een aanwijzing voor het beter presteren van leerlingen voor wiskunde, als hun docent over betere vakspecifieke kennis beschikt.

In het algemeen is er een gunstig effect van ervaring van docenten op leerprestaties, zowel voor wiskunde als voor lezen. De toegevoegde waarde van een jaar ervaring is het grootst in het begin van de loopbaan van de docent. Verder blijkt dat specifieke trainingen zeer effectief kunnen zijn. Zo presteren leerlingen in het voortgezet onderwijs aantoonbaar beter, wanneer hun docenten een intensieve training volgen van een externe trainer die feedback geeft op de leerlinginteractie via video-opnames van lessen. Het aantal uren training op zich heeft geen effect op leerprestaties van leerlingen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
vo-instelling - rector

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag