Wat is de invloed van de fysieke omgeving op het leren van mbo-leerlingen?

 MBO | SECTOROVERSTIJGEND | ICT | Vernieuwingsonderwijs

De fysieke kenmerken van een gebouw of een ruimte hebben een gering effect op het leren. Het gaat onder meer om licht, lucht, klimaat en geluid. Deze effecten verschillen per situatie. Bij het werken in een grote open ruimte ervaren aanwezigen vaker lawaai en gebrek aan privacy. Werken aan een complexe taak of samenwerken gaat minder goed met veel studenten in een ruimte. Geluid is het storendst als het behalve luid ook onvoorspelbaar is.

Een perfecte leeromgeving is geen garantie voor betere leerresultaten. De cognitieve vermogens van de leerling, motivatie en persoonlijkheid, en de thuissituatie spelen eveneens mee. Aandacht voor de leeromgeving kan leerprocessen wel beïnvloeden.

Kenmerken van het klaslokaal die het leren beïnvloeden

Er zijn zes kenmerken van klaslokalen die samen voor zestien procent de variatie in leerprestaties van basisschoolleerlingen verklaren – cijfers over het mbo zijn er niet. Het gaat onder meer om daglicht, regelbare temperatuur en goede luchtkwaliteit. Verlichting moet leerlingen helpen en niet hinderen. Bij te hoge temperaturen dalen de leerprestaties, een graad of twintig is ideaal. In een prettig lokaal is mechanische ventilatie of kunnen de ramen open. Voldoende zuurstof is belangrijk voor het cognitief presteren. Verder maken flexibele klaslokalen meerdere vormen van leren mogelijk. In elk geval jonge leerlingen leren beter in klaslokalen die herkenbaar en persoonlijk ingericht zijn. En voor iedere lerende is ergonomisch en comfortabel meubilair belangrijk. Ten slotte is het goed rekening te houden met kleuren en contrasten. Een klaslokaal moet overstimulatie en onderstimulatie vermijden.

Geluiden

Iedereen reageert anders op geluid, maar hoe meer lawaai, hoe storender we het vinden. Onverwachte geluiden ervaren veel mensen als storend en bedreigend. Heeft iemand controle over het geluid, dan ligt het acceptatieniveau hoger.

Hoe onregelmatiger en harder het geluid, hoe moeilijker het voor leerlingen en studenten is om complexe taken uit te voeren. De impact van geluid verschilt echter per taak en per persoon. Zo werken extraverte persoonlijkheden makkelijker in ruimten met veel geluid. Kinderen lijken minder last te hebben van lawaai dan ouderen. Behalve als ze in een lawaaierige omgeving niet goed in staat zijn de geluiden goed te onderscheiden, dan heeft dat een negatief effect op de leesvaardigheid.

Pratende mensen leiden het meeste af. Omdat spraak vaak als betekenisvol wordt gezien, is het lastig om te negeren. Geluid kan ook vermoeiend zijn. Leerlingen en studenten die vermoeid zijn, hebben meer moeite zich te concentreren.

Gebruik van de ruimte door de docent

Docenten kunnen lesruimte beïnvloeden. De ‘harde architectuur’ zoals de grootte van de ruimte, aanwezigheid van ramen en dergelijke, is een gegeven. De mogelijkheden liggen bij de ‘softe architectuur’. Docenten kunnen bijvoorbeeld de opstelling van de meubels bepalen, in rijen, groepen, cirkels, een U-vorm. Er zijn docenten die zich een gevangene van de ruimte voelen. Andere docenten zijn zich bewust van de ruimte, maar doen hier niets mee. Weer anderen zijn zich bewust van de ruimte en benutten de mogelijkheden, variërend al naar gelang de onderwijskundige doelstellingen.

Open lesruimtes

Open lesruimtes zijn niet ideaal. De voornaamste problemen zijn beperkte privacy, te veel lawaai en grote kans op afleidingen. De flexibiliteit in de open ruimten kan ook coördinatieproblemen geven. Vaak weten docenten niet hoe ze het lokaal moeten inrichten. Eventuele onderwijskundige voordelen wegen hier niet tegenop.

Meer weten

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Ander relevant Kennisrotonde-antwoord:

Welke invloed heeft het geven van theorielessen in een buitenlokaal op de leerprestaties en motivatie van vmbo leerlingen?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Frank Studulski (antwoordspecialist) en Sandra Beekhoven (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO, SECTOROVERSTIJGEND

Vraagsteller
mbo-instelling - adviseur of beleidsmedewerker

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag