Welke verwachtingen hebben werkgevers van mbo-studenten die deelnemen aan excellentieprogramma’s?

 MBO | Ook interessant

Excellentieprogramma’s zouden in het algemeen aandacht moeten schenken aan innovatief handelen, goed kunnen communiceren en persoonlijke leiderschapscompetenties. Verder zouden studenten moeten leren te kijken met een brede blik, empathisch te zijn, zelfreflectie te hebben en kritisch te kunnen denken. Daarnaast zijn er per beroepsgroep beroepsspecifieke karakteristieken die het werkveld als passend bij een excellente professional beschouwt.

In 2014 kwam er in het mbo ruimte voor excellentieprogramma’s. Het doel van deze programma’s is ‘de beste studenten in staat stellen een hoger niveau van vakmanschap te bereiken’. Vakmanschap bestaat uit vakkennis en algemene vaardigheden. De excellentieprogramma’s richten zich op cognitieve prestaties en op gebieden als vakmanschap, creativiteit, ondernemerschap en internationale competenties.

Grote diversiteit in opvattingen en aanpak

Bijna alle mbo-instellingen hebben excellentieprogramma’s ontwikkeld, op basis van door de overheid gestelde criteria. Die criteria geven de instellingen veel vrijheid een eigen invulling te geven aan hun excellentiebeleid. Tegelijkertijd blijken veel instellingen hier mee te worstelen. Er is een grote diversiteit in opvattingen over excellentie en de aanpak van instellingen verschilt sterk.

Over de verwachtingen van werkgevers over deelnemers van excellentieonderwijs in het mbo is weinig bekend, wel over die in het hoger onderwijs. Daar komen excellentieprogramma’s of honoursprogramma’s al langer voor. Ongeveer de helft van de werkgevers van hbo- en wo-afgestudeerden is op de hoogte van het bestaan van excellentieprogramma’s in het hoger onderwijs. Werkgevers hebben een lichte voorkeur voor afgestudeerden met een excellentieprogramma, maar het verschil met ‘gewone’ gediplomeerden is erg klein. Omdat werkgevers niet zo geïnteresseerd zijn in excellentieprogramma’s, lijkt de kans gering dat ze sterk verschillen in hun opvatting over waar die programma’s aan moeten voldoen.

Overeenkomsten en verschillen tussen beroepsdomeinen

Experts en professionals uit verschillende werkvelden zijn gevraagd wat een excellente professional definieert in een specifiek beroepsdomein. Hoewel deze groep niet is bevraagd op hun rol als werkgever, is hun kijk op excellente professionals in een specifiek beroepsdomein belangrijk. Ze zijn namelijk werkzaam in het veld waar de studenten ook gaan werken en kunnen dus goed inschatten waar in het werkveld behoefte aan is. En het is te verwachten dat dit overeenkomt met de wensen van werkgevers als het gaat om hun potentiële werknemers.

De overeenkomsten tussen karakteristieken van excellente professionals voor verschillende werkvelden gelden vooral meer algemene competenties, die bij meerdere werkvelden horen. Zo moeten alle excellentieprogramma’s aandacht schenken aan innovatief handelen, goed kunnen communiceren en persoonlijke leiderschapscompetenties. Verder zouden studenten moeten leren te kijken met een brede blik, empathisch te zijn, zelfreflectie te hebben en kritisch te kunnen denken.

Daarnaast zijn er verschillen tussen de beroepsgroepen. Sommige competenties gelden voor meerdere werkvelden, zoals het zien van patronen en verbanden, kennis delen en zelfreflectie tonen. Andere competenties of bepaalde combinaties van vaardigheden zijn uniek voor een werkveld. Het gaat om competenties waarvan de experts en professionals aangeven dat deze onderscheidend zijn voor excellente professionals. Dit betekent niet dat ‘goede’ professionals deze competenties niet hebben, maar wel dat het hebben van deze competenties als essentieel wordt gezien om te kunnen excelleren.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Word gewoon excellent! Denkhulp voor excellentie in het mbo

Drie brochures (mede mogelijk gemaakt door MBO in Bedrijf) geven veel informatie en bevatten kennis over excellentie in het mbo en over lessen die geleerd kunnen worden uit het hoger onderwijs: 1. Student; 2. Programma en 3. Docent.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Nelleke de Jong (antwoordspecialist), Patricia Robbe (geraadpleegde expert) en Femke van Glansbeek–Timmermans (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - kwaliteitsmanager

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag