Wat zijn kenmerken van mbo-studenten en presteren zij beter als de onderwijsaanpak wordt afgestemd op die kenmerken?

 MBO | Differentiatie | Professionalisering | Schoolorganisatie

Dé mbo-student bestaat niet. Er is een grote diversiteit onder mbo’ers, onder andere in type en niveau van de vooropleiding, leeftijd, sociaal-economische status ouders, beheersing van de basisvaardigheden en ambities voor vervolgloopbaan (werk en/of doorleren). De vele verschillende mbo-opleidingen zijn ook debet aan die diverse populatie studenten.
De pedagogisch-didactische aanpak afstemmen op de kenmerken van een groep of individuele studenten heeft in het algemeen een positief effect op leerprestaties en –ontwikkeling van studenten. Het is aannemelijk dat dit ook voor mbo-studenten geldt, maar nader onderzoek moet uitwijzen of dat inderdaad zo is.

Kenmerken mbo-studenten

De studenten in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) zijn zeer verschillend. Dit komt onder meer door de diversiteit van de mbo-opleiding zelf, qua eisen die aan studenten worden gesteld en de vereiste vooropleiding. Er zijn opleidingen op 4 niveaus, van mbo 1 tot en met mbo 4. Bovendien zijn er twee verschillende leerroutes en varieert de inhoud van de opleidingen afhankelijk van de sector. Er zijn graduele verschillen tussen studenten op de 4 niveaus: mbo 4-studenten beschikken over het algemeen over een hogere intelligentie, beheersen de basisvaardigheden beter en stromen vaker door naar het vervolgonderwijs dan mbo 1-studenten; mbo 2- en 3-studenten zitten hier tussenin.

Als we mbo-studenten vergelijken met leerlingen van bijvoorbeeld het havo dan hebben mbo-studenten wat lagere basisvaardigheden en vallen ze wat vaker uit. Ze zijn iets ouder, en verschillen onderling meer van elkaar wat betreft leeftijd en achtergrond. Ouders van mbo-studenten hebben gemiddeld een lager opleidingsniveau en sociaal-economische achtergrond.

De onderstaande tabel geeft de kenmerken weer die mbo-studenten kunnen beïnvloeden:

Afstemmen pedagogisch-didactische aanpak

Mbo-docenten krijgen te maken met een groep zeer verschillende studenten. Daarom dienen ze niet alleen te beschikken over vakinhoudelijke kennis, maar moeten ook, meer dan in het havo of vwo, een beroep doen op pedagogisch-didactische vaardigheden.

De pedagogisch-didactische aanpak heeft in algemene zin een positief effect op leerprestaties. Het is aannemelijk dat dit ook voor mbo-studenten geldt, maar of dat echt zo is, moet nader onderzocht worden. Voor zover bekend ontbreekt wetenschappelijk (effect)onderzoek hiernaar. Er is wel een aantal onderzoeken dat (indirect) over dit onderwerp gaat.

Zo lijkt autonomie-ondersteuning en een leergerichte aanpak voor alle groepen leerlingen, inclusief mbo’ers, positief uit te werken op leerprestaties. Om de autonomie van leerlingen te ondersteunen, moeten docenten zich kunnen verplaatsen in de leerling, niet-dwingende taal gebruiken, betekenisvolle uitleg geven en keuzes bieden. In een leergerichte aanpak gebruiken docenten toetsen en cijfers als middel om te reflecteren. Daarnaast richten zij zich op de individuele vooruitgang en inzet van leerlingen. En ze gaan er vanuit dat elke leerling, ongeacht zijn of haar achtergrond, gemotiveerd is.

Kerntaken mbo-docenten

Ander onderzoek beschrijft een aantal pedagogisch-didactische kerntaken voor mbo-docenten:

  • Ontwikkelen van een kennisbasis. Mbo-docenten moeten ervoor zorgen dat ze voldoende overzicht en actuele kennis hebben van de beroepen waartoe ze opleiden.
  • Ondersteunen van studenten bij het verbinden van kennis, vaardigheden en houdingen in beroepstaken.
  • Studenten laten leren in zo veel mogelijk realistische situaties. De mbo-leraar moet ervaringen uit de beroepspraktijk benutten als leerervaringen en deze verbinden aan de kennis, vaardigheden en houdingen die studenten op school leren en andersom.
  • Studenten helpen te reflecteren op hun leren om zo hun leren zelf te kunnen reguleren.
  • Leveren van maatwerk op inhoud en begeleidingsvorm op het niveau van de student.

Meer lezen?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Meer informatie in de volgende vragen van de Kennisrotonde:

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Nadine van Engen (antwoordspecialist) en Ingrid Christoffels (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - opleidingsmanager

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag