Op welke manier draagt kinder- en jeugdliteratuur bij aan leeractiviteiten in het basisonderwijs die de literaire leesvaardigheid stimuleren?

 LERARENOPLEIDING | PO | Taal | Vakken

Interactie over boeken stimuleert de literaire leesvaardigheid van leerlingen in het basisonderwijs. Het kan dan gaan om interactief voorlezen, leescirkels en boekgesprekken. Wanneer leerkrachten hun leerlingen betrekken bij en laten deelnemen aan gesprekken over boeken, verhoogt dat een actieve leerhouding en de motivatie. Interactie over boeken heeft ook positieve effecten op begrijpend lezen en literaire competentie.

Interacties voorafgaand, tijdens en na afloop van het klassikaal voorlezen van prentenboeken aan kleuters, hebben een positieve invloed op zowel hun taal- en leesontwikkeling als op hun kennisontwikkeling. Vooral de probleem-oplossingsstructuur en het herhalende karakter van prentenboeken bieden mogelijkheden om met kleuters bij onderwerpen stil te staan en hierover te praten. Zo krijgen de kleuters gelegenheid om na te denken en te praten over leerzame boekinhouden. Ze ontwikkelen denkvaardigheden en bouwen kennis op. Ook kunnen kleuters goed hardop meedenken met de personages in een boek. Voor situaties die centraal staan in de boeken zijn jonge leerlingen goed in staat om verklaringen te bedenken, zeker als de leerkracht ze daarvoor de ruimte biedt. Hetzelfde geldt voor het oplossen van problemen die zich in de boeken voordoen.

Interactief voorlezen

Interactief voorlezen van prentenboeken met specifieke voorleesaanwijzingen gericht op personages, spanning en humor verhogen de literaire competentie bij kleuters. Kleuters blijken tijdens het voorlezen in staat om hun reacties op de voorleesaanwijzingen te toetsen aan hun groeiende kennis over hoe verhalen werken. Ze leren met deze aanpak wat een verhaal tot een verhaal maakt en ze ontdekken dat verhalen ‘verzonnen’ zijn.

Leescirkels

Leescirkels bevorderen vloeiend en begrijpend lezen bij iets oudere leerlingen. Ze bestaan uit groepjes leerlingen die hetzelfde boek hebben gekozen om te lezen. Samenwerken en discussie staan in deze aanpak centraal. Literaire leescirkels nodigen uit tot kritisch denken en reflectie. Daarmee vergroten leerlingen hun tekstbegrip en is er sprake van kennisconstructie met andere lezers. Opbrengsten van leescirkels zijn verder het goed onthouden van het gelezen boek en de details na twee weken, meer leesplezier door discussie en samenwerking met medeleerlingen over een langere tijd.

Boekgesprekken

Praten over boeken is ook een waardevolle toevoeging aan het curriculum voor leerlingen in groep 7 en 8. Boekgesprekken hebben een positief effect op de ontwikkeling van literaire competentie. Leerlingen, die een programma volgden, waarin zij verschillende boeken lazen, thuis op post-its hun gedachten noteerden, recensies en dagboekfragmenten schreven en in leesgroepen over de boeken discussieerden, stelden  steeds meer gevarieerde en verdiepende vragen. Daarnaast luisterden ze goed en reageerden ze op elkaar. Hierdoor maakten ze een groei door, vooral op het gebied van beargumenteerd formuleren van belevingen en interpretaties.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan José van der Hoeven (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
LERARENOPLEIDING, PO

Vraagsteller
pabo - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag