In hoeverre laten leraren die over de vereiste vaardigheden voor gepersonaliseerd onderwijs beschikken, dat in de lespraktijk ook zien?

 PO | VO | MBO | 21e-eeuwse vaardigheden | Differentiatie | ICT | Professionalisering

Leraren die over ict-, differentiatie- en coachvaardigheden beschikken, zetten deze vaardigheden niet automatisch in tijdens de les. Onderwijs gericht op gepersonaliseerd leren van leerlingen heeft meer nodig. Zo spelen visie en opvattingen over goed en doelmatig onderwijs een rol. Van belang zijn ook deskundigheden van anderen in de school, materiële randvoorwaarden en de innovatiestrategie. Veel scholen streven naar gepersonaliseerd leren met ict, om daarmee tegemoet te komen aan individuele verschillen tussen leerlingen. Door gebruik te maken van ict en andere technologieën zou het voor leraren gemakkelijker worden om differentiatie en maatwerk in de klas te leveren. Bij het vormgeven van dergelijke gepersonaliseerde leersituaties wordt een beroep gedaan op vermogens als ict-, differentiatie- en coachvaardigheden. Effecten van dergelijke vormen van gepersonaliseerd leren zijn veelbelovend.

Bouwstenen

De professionele ontwikkeling van leraren op ict-gebied verklaart voor ruim een derde de variatie in ict-gebruik tussen scholen. Daarnaast zijn schoolkenmerken belangrijk. Zo spelen deskundigheden van directie, ondersteuners en collega’s een rol, evenals een overkoepelende visie op goed onderwijs. Andere belangrijke bouwstenen zijn de plaats van ict op school, de technologische toepassingen en de infrastructuur. Vervolgens dienen deze bouwstenen zorgvuldig op elkaar afgestemd te worden en op elkaar aan te sluiten (Balans). Er is een model voorhanden dat aangeeft welke (samenhangende) keuzes scholen kunnen maken over de inrichting van het onderwijs en de investeringen die daarvoor nodig zijn. Scholen en leraren die gepersonaliseerd onderwijs nastreven, zullen daarbij andere keuzes maken dan scholen die zich richten op andere vormen van onderwijs of op ander digitaal leermateriaal. Het model is daarmee tevens bruikbaar als een innovatiemodel voor het duurzaam gebruik van ict in het onderwijs.

De innovatiestrategie van de school om te komen tot een balans voor de verschillende bouwstenen, is essentieel. En is dus een factor bij het ict-gebruik van leraren voor onderwijs in het algemeen en het gepersonaliseerd onderwijs in het bijzonder. Een van de mogelijke strategieën is om te beginnen bij visie en deskundigheid: ‘wat willen we?’ en ‘wat kunnen we?’. Vervolgens is het zoeken naar passend digitaal lesmateriaal en de juiste ict-infrastructuur. Dit heet onderwijsgedreven innovaties. De omgekeerde route is die van de techniekgedreven of materieel gedreven wijze van innoveren. Hier zijn de infrastructuur en digitaal lesmateriaal leidend, gevolgd door de visie en didactiek. Uit onderzoek komt naar voren dat de onderwijsgedreven innovaties een betere kans van slagen hebben.

Integratie

Onafhankelijk van de innovatierichting komt het er op neer dat leraren het beste steeds professioneel beredeneerd keuzes maken. Dit is zeker het geval bij gepersonaliseerd onderwijs. Leraren beslissen welke ict-toepassing, voor welke leerling en met welke bedoeling wordt ingezet. Zij beslissen ook op welke wijze zij de leerlingen daarbij begeleiden of coachen. De leraar integreert zijn vakinhoudelijke, pedagogisch-didactische en technologische kennis en vaardigheden zodanig in elke onderwijssituatie, dat dit resulteert in de gewenste onderwijsleerprocessen. Het is belangrijk dat leraren worden ondersteund in het realiseren van die integratie. Dat kan met behulp van het TPACKmodel. Uitgangspunt van dit model is dat leraren beschikken over kennis en vaardigheden op het gebied van didactiek, ict en vakinhoud, én dat ze begrijpen hoe deze drie het best op elkaar kunnen worden afgestemd en geïntegreerd. Op deze wijze kunnen leraren hun eigen lessen ontwerpen en uitvoeren, en steeds aanpassen aan specifieke vereisten. Niet de ict-toepassing is daarbij leidend, maar de oplossing van een concreet probleem van de onderwijssituatie. Leraren maken in elke situatie keuzes, ook impliciet, en geven daarmee invulling aan hun taak en rol en die van de ict-toepassingen in de eigen lessituatie. Omdat elke lessituatie weer anders is, dient de leraar deze keuze steeds weer opnieuw en beredeneerd te maken.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Voor achtergrondinformatie over maatwerk in het onderwijs en gepersonaliseerd leren, zie een andere vraag gesteld aan de Kennisrotonde: Wat is het effect van maatwerk op de motivatie van leerlingen?

Over het TPACK-model is veel te vinden op de website www.tpack.nl.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Christa Teurlings en Carolien van Rens (kennismakelaars Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO, VO, MBO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag