Hoe en hoe vaak zou je een leerling moeten belonen in een online oefenprogramma om de leerling zo goed mogelijk te motiveren en te laten presteren?

 PO | VO | ICT | Motivatie | Toetsen & feedback
shutterstock_146082518

Het is raadzaam om in digitale leeromgevingen de leerdoelen te koppelen aan prettige beloningen en uitgebreide feedback. Programma’s kunnen leerlingen initieel extra motiveren en stimuleren, maar om de flow te behouden dient er een balans te zijn tussen uitdaging, belonen en leren. Beloningen en feedback zijn het liefst persoonlijk en inhoudelijk, en meer gericht op de inzet en de taak dan op de prestatie of uitkomst. Lukraak complimenten geven is dus in elk geval niet verstandig.

Beloningen, lof en feedback hebben een grote invloed op de motivatie en prestaties van leerlingen. Deze invloed is echter erg afhankelijk van de vorm waarin dit gebeurt. Idealiter worden leerlingen (zeker jongere kinderen) beloond op inzet en groei, en minder op scores of prestaties. Ook zou na elk antwoord of opgave directe informatieve feedback moeten volgen, specifiek en duidelijk, liefst gepersonaliseerd en met de optie meer uitleg of feedback te lezen (leerlingen hebben verschillende behoeften omtrent feedback). Feedback en beloning door een computer moeten ook oprecht en redelijk zijn. Belonen dient in een mate en frequentie te gebeuren die passend is voor de leertaak, en wellicht ook adaptief kan aansluiten bij de verwachtingen van de leerling.

Belonen in digitale leeromgevingen

Veel onderzoekers vinden het gunstig dat digitale leeromgevingen leerlingen op maat feedback kunnen geven, direct wanneer het nodig is. Daarnaast bieden ze de mogelijkheid leerlingen met games te betrekken bij de stof, uit te dagen en te motiveren. Games kunnen kinderen in een flow krijgen, waardoor ze langere tijd gefocust en intrinsiek bevredigend kunnen werken. Het medium van games kan spelers ruimte voor keuzes bieden, wat gevoelsmatige autonomie en daarmee motivatie verhoogt. Dergelijke positieve effecten worden echter niet in alle studies gevonden, soms is er geen of een negatief effect.

Belonen wordt in de literatuur vaak geassocieerd met een verlaging van intrinsieke motivatie. Het is echter weinig onderzocht of dit ook geldt in een digitale omgeving.

Soorten feedback en belonen

In welke vorm de leerling feedback krijgt of beloond wordt voor taken is belangrijk. Ook in digitale omgevingen geldt het verschil tussen controlerende en informatieve beloning. Als beloningen gekoppeld waren aan prestaties of verwachtingen had dit vermindering van intrinsieke motivatie bij leerlingen tot gevolg. Leerlingen hebben meer aan frequente en inhoudelijke feedback of beloning.

Bovendien kan het spelen van (educatieve) games op zichzelf intrinsiek belonend zijn (het is plezierig), waardoor het niet de motivatie vermindert. Wel is het belangrijk dat dit plezier ingezet kan worden om de gewenste leerdoelen te behalen. Beloningen binnen games kunnen het kind namelijk ook afleiden van de beoogde leerdoelen.

Veel studies concluderen dat beloningen, ook als ze niet direct leiden tot verbeterde leerprestaties, voor verhoogde motivatie, aandacht en betrokkenheid kunnen zorgen. Dit geldt vooral bij te behalen achievements, zoals badges, tokens of medailles. Een leaderboard waarop leerlingen elkaars prestaties kunnen zien, kan echter negatief werken op motivatie, en onderlinge competitie verhogen.

Extra informatie en hints

Onder meer het antwoord op een andere vraag gesteld aan de Kennisrotonde, Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen, als gevolg van een betere aansluiting bij hun motivatie en concentratie?, laat tevens zien dat uitgebreide feedback, extra informatie en hints positiever effect hebben op leerresultaten dan alleen feedback over correctheid van het antwoord, vooral wanneer het gaat om een complexe taak.

Ook blijkt uit onderzoek dat beloningen in digitale leersystemen vooral goed kunnen zijn voor de motivatie en prestatie van kinderen met aandachtsproblematiek (e.g. ADHD).

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Peter Noort. Hij heeft hiervoor Hendrianne Wilkens (CLU Leermiddelen Adviescentrum) geconsulteerd.

Onderwijssector
PO, VO

Vraagsteller
educatieve uitgeverij

Gerelateerde vragen:

Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
 PO | VO | (V)SO | ICT | Leer- & gedragsproblemen | Motivatie
Game-elementen kunnen in het algemeen leiden tot meer betrokkenheid en motivatie van leerlingen, maar dit uit zich niet in verbeterde leerprestaties. Bij leerlingen met concentratieproblemen in het bijzonder lijken game-elementen die hen helpen focussen (bijvoorbeeld door structuur of extra sterke beloningen te bieden) een positieve uitwerking te hebben op de leerprestaties.
Lees verder
Met welke didactische strategieën kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beïnvloeden?
 MBO | Motivatie
Er zijn twee soorten motivatie: intrinsiek en extrinsiek. Intrinsieke motivatie komt van binnenuit en verhoogt de leerprestaties. Een docent kan de intrinsieke motivatie van de studenten bevorderen door in te spelen op drie psychologische basisbehoeften: autonomie, gevoel van competentie en sociale verbondenheid. Hoe beter de docent daarbij kan aanknopen, hoe hoger de intrinsieke motivatie van de leerlingen.
Lees verder
Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?
 PO | ICT
Goed geïmplementeerde tabletprogramma’s kunnen bijdragen aan betere leerprestaties. Er zijn effecten maar die zijn vrij klein en heel uitlopend.
Lees verder
Leidt een adaptieve leeromgeving (bij rekenen) voor leerlingen tot voldoende feedback en leerwinst en welke rol heeft de leraar daarin?
 PO | VO | Differentiatie | ICT
Wanneer computers als een aanvulling op leraarinstructie worden gebruikt, kan dat het leerresultaat ten goede komen. Adaptieve, digitale leeromgevingen kunnen taken van leraren overnemen, zoals het afstemmen van de moeilijkheidsgraad van opgaven op het niveau van de leerlingen en het geven van feedback. De leerwinst stijgt als leraren daarnaast de voortgang monitoren, naar oorzaken van problemen zoeken, aangepaste instructie geven en mogelijkheden tot zelfsturing door de leerling geven.
Lees verder
Interview met vraagsteller Tanja van Nes

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag