Heeft leerlingen betrekken bij het schoolbeleid positieve effecten op de motivatie en de leerprestaties?

 VO | Motivatie | Schoolorganisatie
beeld-call-Human-capital

Leerlingparticipatie stimuleert vaardigheden van leerlingen die actief zijn in bijvoorbeeld een leerlingenraad. Ze ontwikkelen diverse algemene vaardigheden en burgerschapsvaardigheden, hebben meer zelfvertrouwen en krijgen een betere sociale positie. Leerlingen beoordelen scholen waar veel mogelijkheden zijn om te participeren vaker als een school met een goed schoolklimaat en een goed schoolethos. Dat kan zich vertalen in een hogere motivatie voor school van alle leerlingen. Aanwijzingen dat participatie leidt tot beter schoolbeleid en via die route leidt tot betere leerprestaties, hebben we niet gevonden.

Leerlingparticipatie in schoolbeleid definiëren we als de mogelijkheden die leerlingen hebben om actief en met daadwerkelijke invloed deel te nemen aan de besluitvorming over de leefomgeving van leerlingen op school. Louter incidentele deelname en sportactiviteiten et cetera vallen hierbuiten. Het gaat over invloed op schoolniveau en op het beleid. Leerlingen betrekken bij besluiten over het curriculum op klasniveau valt hier dus ook buiten (zie voor dat laatste dit antwoord van de Kennisrotonde).

Doelen van leerlingparticipatie

Leerlingparticipatie is voor pleitbezorgers meestal een (democratische) waarde op zich. Anderen willen de voordelen ervan voor leerlingen meer benadrukken. Zo wordt leerlingparticipatie in het hart gezet van burgerschapsontwikkeling. Als een democratisch georganiseerde gemeenschap kan de school als model functioneren voor democratie. Daarbinnen kunnen leerlingen burgerschapsvaardigheden ontwikkelen en verdiepen. Een andere reden om leerlingen te laten participeren, is om de kwaliteit van het schoolbeleid te verbeteren. Dankzij input van leerlingen is er meer draagvlak en meer informatie over problemen en oplossingen. Op die manier zou leerlingenparticipatie ook kunnen bijdragen aan leerresultaten en leerlingtevredenheid.

Diverse vormen

Er zijn diverse vormen van leerlingparticipatie op scholen. In Nederland is er de (verplichte) medezeggenschapsraad op alle scholen in het voortgezet onderwijs, waarin leerlingen en ouders zijn vertegenwoordigd. Daarnaast heeft 87% van de middelbare scholen een leerlingenraad. Die heeft minder zeggenschap dan een medezeggenschapsraad en is niet verplicht. Andere vormen van leerlingparticipatie in schoolbeleid zijn deelname in een sollicitatiecommissie of betrokkenheid van leerlingen bij besluiten over nieuwbouw, verbouw of inrichting van het gebouw. 

Effecten van participatie

Leerlingenparticipatie stimuleert diverse vaardigheden van leerlingen die zelf actief participeren.Ze ontwikkelen sterkere algemene vaardigheden, hebben meer zelfvertrouwen en een betere sociale status, en ontwikkelen burgerschapsvaardigheden. Dat blijkt uit interviews met leerlingen, leraren en schoolleiders, en uit observaties in de lessen. De ervaring in een leerlingenraad kan zich zo dus vertalen in leerresultaten. Er zijn echter geen effecten gevonden op toetsprestaties.

Op scholen met leerlingenraden oordelen leerlingen positiever over school, voelen ze zich meer eigenaar en zijn ze meer gemotiveerd voor school. Het klimaat op deze scholen is beter: er is een betere sfeer in de klassen, leerlingen zijn gedisciplineerder, er wordt minder gepest en er is minder racisme. En er is meer draagvlak voor regels op school. Er zijn overigens weinig aanwijzingen dat leerlingparticipatie leidt tot beter functionerende scholen.

Welbevinden

Leerlingenparticipatie heeft geen directe gevolgen voor het persoonlijk welbevinden, dat wordt door andere factoren veel sterker beïnvloed. Wel beoordelen leerlingen scholen waar veel mogelijkheden zijn om te participeren vaker als een school met een goed schoolklimaat en een goed schoolethos. Dat kan zich vertalen in een hogere motivatie voor school van alle leerlingen.

Er is ons geen onderzoek bekend dat empirisch aantoont dat leerlingparticipatie leidt tot beter schoolbeleid en via die route leidt tot betere resultaten van leerlingen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Over verbeteren van leerresultaten en motivatie

De Kennisrotonde gaat diverse antwoorden in op manieren om eigenaarschap, motivatie en leerresultaten van leerlingen te versterken:

Goede voorbeelden

Smit e.a. (2005) geven een overzicht van good practices van leerlingparticipatie van scholen die zich willen ontwikkelen tot professionele leergemeenschap.

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Melissa van Amerongen en Niek van den Berg (kennismakelaars Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
Schoolinfo - medewerker

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag