Welke informatie uit het leerlingvolgsysteem Cito-LOVS in het basisonderwijs voorspelt het beste het niveau van een leerling in het voortgezet onderwijs?

 PO | Schoolloopbaan | Toetsen & feedback | Ook interessant

Vooral toetsscores op begrijpend lezen en op rekenen-wiskunde uit het leerlingvolgsysteem in het basisonderwijs zijn belangrijke voorspellers voor de onderwijsloopbaan van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Scores op spelling zijn daarvoor minder relevant, afgaand op het beperkt beschikbare onderzoek dat ernaar is gedaan. De toetsscores kunnen leraren helpen bij het opstellen van hun schooladvies aan leerlingen uit groep 8.

Leerkrachten in groep 8 stellen jaarlijks voor 1 maart voor iedere leerling een advies op voor het voortgezet onderwijs. In de maanden april-mei, moeten leerlingen een van de eindtoetsen maken. Op het moment van het afgeven van het schooladvies zijn de eindtoetsscores dus nog niet bekend.

Scholen voor primair onderwijs zijn sinds schooljaar 2014-2015 wettelijk verplicht gebruik te maken van een leerlingvolgsysteem. Daarin zijn vaak ook de toetsscores van tussentijdse toetsen opgenomen die de leervorderingen van leerlingen in kaart brengen en die laten zien op welke onderdelen leerlingen extra aandacht nodig hebben. Veel leerkrachten maken voor het opstellen van hun advies gebruik van de informatie uit het leerling en onderwijsvolgsysteem (LOVS). De vraag is hoe die informatie het beste gebruikt kan worden. Hoe zwaar moeten leerkrachten de verschillende scores uit het LOVS laten wegen? Voor het antwoord daarop is het van belang te weten welke (combinaties van) onderdelen, bijvoorbeeld gegevens over de ontwikkeling begrijpend lezen, woordenschat, rekenen, het beste het niveau van een leerling in het voortgezet onderwijs voorspellen. Het beperkt beschikbare onderzoek hierover geeft aan dat met name toetsscores voor begrijpend lezen en rekenen-wiskunde een belangrijke voorspellende waarde hebben.

Voorspellende waarde van bepaalde LOVS-scores

In een onderzoek naar de relatie tussen LOVS-scores en de voorspellende waarde ervan is een cohort leerlingen gevolgd. Op basis van de toetsscores voor rekenen-wiskunde, begrijpend lezen en spelling in de groepen 6, 7, en 8 konden de onderzoekers 58 procent van de verschillen in onderwijspositie in vierde leerjaar van het voortgezet onderwijs verklaren. Het schooladvies van de leerkracht voorspelde die positie nog iets beter; de eindtoetsscores alleen voorspelden die positie slechter. Met andere woorden, de gegevens uit het leerlingvolgsysteem kunnen leraren helpen bij het voorspellen van de onderwijspositie in het voortgezet onderwijs.

Ook keken onderzoekers naar de bijdrage van de verschillende soorten toetsen aan de voorspelling. In onderstaande figuur hebben we die uitkomsten samengevat.

Bron: Aarsen e.a., 2013; bewerking Kennisrotonde 2020.
Bron: Aarsen e.a., 2013; bewerking Kennisrotonde 2020.

De figuur laat zien dat de toetsscores uit het LOVS op begrijpend lezen (bruine vlakken) en rekenen-wiskunde (blauwe vlakken) relatief zwaar meewegen in de verklaring van verschillen in onderwijspositie in het voortgezet onderwijs. Spelling (groene vlakken) legt daarbij duidelijk veel minder gewicht in de schaal. Ten opzichte van rekenen-wiskunde lijkt begrijpend lezen in de figuur zwaarder te tellen maar aangezien er geen reken-wiskunde-toetsscores voor groep 6 beschikbaar waren, liggen beide waarschijnlijk redelijk dicht bij elkaar in de buurt.

In een andere studie is onderzocht welke factoren bijdragen aan een ongunstige schoolloopbaan, dus als leerlingen in het vierde leerjaar van het voortgezet onderwijs onder hun schooladvies zijn uitgekomen (afgestroomd). Hier blijken scores voor begrijpend lezen in groep 8 de belangrijkste voorspeller, meer dan bijvoorbeeld scores op rekenen of de achtergrond van de leerlingen, zoals migratie.

Meer weten

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (Kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - adviseur of beleidsmedewerker

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag