Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?

Nederland, Sneek, 26-06-'14; Kinderen op de Steve Jobsschool in Sneek werken veel met de iPad.
Children at the Steve Jobsschool in Sneek working with an iPad.

Foto: Kees van de Veen

Goed geïmplementeerde tabletprogramma’s kunnen bijdragen aan betere leerprestaties. Er zijn effecten maar die zijn vrij klein en heel uitlopend. En het is niet altijd duidelijk waar de effecten aan toegeschreven kunnen worden. Maar als een tabletprogramma uitgebreide feedback geeft, kan het onderwijsmateriaal aansluiten op de ontwikkeling van de leerling. Dat blijkt uit onderzoek naar het programma Snappet. Ook kunnen leerlingen beter zelfstandig werken aan opgaven op eigen niveau. Dit resulteert in betere leerprestaties op het gebied van rekenen en spelling, in diverse groepen van het basisonderwijs.

Haßler en collega’s (2015) rapporteren positieve effecten van tablets, maar stellen kritisch vast dat het lang niet altijd duidelijk is of deze positieve effecten daadwerkelijk toe te schrijven zijn aan de tablets. Het is daarom ingewikkeld om harde conclusies te trekken over de werkzaamheid van tablets.
De algemene reviews zeggen maar weinig over de factoren die bijdragen aan effectief laptop- of tabletgebruik. Recent zijn twee studies gedaan naar het (commerciële) tabletprogramma Snappet (Faber et al, 2016; Molenaar et al, 2015). Deze studies besteden veel aandacht aan de mogelijke onderliggende mechanismen die de verbeterde resultaten verklaren.

Snappet
Bij Snappet werken leerlingen aan opgaven zoals in het werkboek, maar dan op een eigen tablet. Zowel Faber als Molenaar vonden in alle groepen een toename van leerprestaties en in een aantal groepen een significant sterkere toename van leerresultaten in vergelijking met het reguliere onderwijs in de controlegroepen (tabel 2). De hoogste niveaugroepen profiteren het meest van het programma:

  • Faber et al vonden een ‘extra’ toename (ten opzichte van de controlegroep) van rekenen/wiskunde resultaten van leerlingen in groep vijf. De grootte van het gemiddelde effect is equivalent aan een leerwinst van 1,5 maanden extra onderwijs.
  • De effecten op de reken/wiskundeprestaties in groep 5 zijn vooral toe te schrijven aan een sterke ontwikkeling van de twintig procent bes presterende leerlingen in groep 5.
  • Molenaar en collega’s vonden positieve effecten voor rekenen/wiskunde groep 5 en spelling groep 4 en 6. Deze effecten zijn ook hier vooral toe te schrijven aan een sterkere ontwikkeling van de hogere niveaugroepen. Waar lagere niveaugroepen zich in de controlegroepen sterker ontwikkelen dan hoog presterende groepen, ontwikkelen hoog-en laagpresteerders in de tablet-groep zich even sterk.
  • Leerlingen die veel klassikale of adaptieve opdrachten met de tablet deden, scoorden hoger voor Cito rekenen in groep 4 en 7 en hoger voor Cito spelling in groep 4, 5, 6 en 7 (Molenaar et al, p.38).

Hoewel digitale leermiddelen soms worden ingevoerd met het idee dat computers motiverend zijn, konden er voor rekenen/wiskunde geen positieve effecten op de motivatie worden aangetoond.

Werkzame mechanismen

1. Effectieve feedback

Naast eenvoudige goed/fout feedback biedt het tabletprogramma een uitgebreid feedbacksysteem gebaseerd op learning analytics. Hierbij meet, verzamelt, analyseert en rapporteert het systeem alle leerlinggegevens en geeft deze als feedback terug aan leerling of leraar. Zo kan beter aangesloten worden op verschillen tussen leerlingen.

Het tabletprogramma Snappet geeft uitgebreid feedback: aan leerlingen (goed/fout gemaakt), aan leraren (via extracted analytics) en aan het systeem zelf (via embedded analytics). Met extracted analytics krijgen leraren inzicht in het leerproces en het ontwikkelingsniveau van de leerlingen en kunnen ze hun onderwijs daarop aanpassen. Uit het onderzoek blijkt dat leerlingen beter scoren voor rekenen/wiskunde als ze les krijgen van een leraar die de feedback relatief veel inzet om te differentiëren (Faber et al).
Met de data verkregen uit embedded analytics past het systeem de opdrachten aan de prestaties van de leerling aan. Dit zijn de adaptieve opgaven. Uit het onderzoek blijkt dat hoe meer adaptieve opdrachten er gemaakt worden, des te sterker de groei is.

2. Meer oefenen helpt
In vrijwel alle groepen bleek het maken van klassikale en adaptieve opdrachten een effect te hebben op de Cito-scores van taal en rekenen.

3. Zelfstandig doorwerken
Een ander voordeel van het tabletprogramma is dat leerlingen zelfstandig kunnen doorwerken op hun eigen niveau.

Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Melissa van Amerongen.

Onderwijssector
po

Thema
ict in het onderwijs, leerprestaties (leerresultaten), tablets en laptops (ipad)

Vraagsteller
po-instelling - schoolleider