Leren studenten in het mbo beter met een smartboard?

 PO | VO | MBO | HO

Leraren en leerlingen zijn enthousiast over de vele mogelijkheden voor het onderwijs met smartboards. Vooral de levendige presentaties en heldere organisatie van bronnen zien zij als voordelen van deze interactieve, digitale borden. Verder noemen ze meer interactie tussen leerlingen, meer samenwerkend leren en hogere motivatie. Maar de meerwaarde van interactieve borden op het leren is nooit bewezen. De ene keer werkt het beter dan een niet-interactief bord, de andere keer minder goed.

Smartboards zijn geavanceerde digitale borden met een touchscreen. In de – kostbare – smartboards zijn diverse apps geïntegreerd, die de interactie tussen leerlingen en de leraar kunnen vergroten. In technisch opzicht bieden interactieve digitale borden mogelijkheden om allerlei informatie tevoorschijn te halen, te laten verdwijnen, samen te voegen en te accentueren. Ook meervoudige visualisaties, multimediapresentaties, objectmanipulatie en animaties zijn beschikbaar.

Lange onderzoekstraditie

Naar de meerwaarde van interactieve digitale borden wordt al ruim twintig jaar onderzoek gedaan. Leraren, leerlingen en studenten zijn vanaf de beginfase enthousiast over de mogelijkheden voor het leren. De leeropbrengsten zouden verbeteren, zo waren de verwachtingen. Vijf tot tien jaar geleden verschenen de eerste overzichtspublicaties met inzichten over leereffecten. Sindsdien is er meer onderzoek gedaan naar digitale borden, en is de techniek verder ontwikkeld. De algemene boodschap is er echter niet door veranderd.

Ondanks alle mogelijkheden gebruiken leraren interactieve digiborden nog te vaak als een veredeld presentatiebord. Misschien dat daarom het effect van interactieve digitale borden nooit consistent en voor langere tijd is aangetoond. Of digitale hulpmiddelen tot leeropbrengsten leiden, hangt immers sterk af van de manier waarop de leraar ict inzet en van het didactisch doel van de les. Het is al langer bekend dat investeringen in ict, zonder dat scholen een specifiek doel voor ogen hebben, op zijn best zorgen voor gemengde resultaten.

Recent onderzochte toepassingen

Twee voorbeelden waarbij mbo-leraren de meerwaarde van interactieve digitale borden uittesten, zijn het werken aan gezamenlijke begripsvorming en differentiatie.

Gezamenlijke begripsvorming

Studenten verwerken met behulp van een interactief digibord samen de instructiestof. Na de instructie van de docent beantwoorden studenten vragen over de behandelde stof. Alle studenten typen hun antwoord op hun laptop en sturen deze naar het smartboard, dat zich vult met deze notities. Vervolgens vindt een klassikale bespreking plaats. Deze werkwijze opent de discussie over de instructiestof, verbreedt en verdiept de stof en draagt zo bij aan beter begrip.

Of de studenten de stof daadwerkelijk beter begrijpen, is niet onderzocht. Wel is hun gevraagd naar hun ervaringen met deze werkwijze. Enkele uitspraken zijn: “Je ziet ook hoe andere studenten de les begrepen hebben.” En “door het op te schrijven verwerk je de stof beter”. De studenten krijgen met deze werkwijze feedback over hun eigen begrip en het geeft ze meer controle over hun leren. Het voordeel voor docenten is dat ze direct feedback krijgen over hoe de les is overgekomen.

Deze inzet van het digibord vraagt wel een zeer actieve en alerte rol van de docent. Het verbreden van de discussie verloopt makkelijker, maar de docent is nodig om de discussie te verdiepen, ideeën aan elkaar te verbinden, en tegenstrijdige ideeën zichtbaar te maken.

Differentiatie

Tijdens een experiment voor wiskunde werkte een groep studenten met een smartboard en een andere groep met een normaal presentatiebord. De smartboardgroep volgde wekelijks vijftig minuten les en mocht extra instructiemateriaal gebruiken via het smartboard. De studenten maakten geen huiswerk. De controlegroep volgde een lesuur uit reguliere wiskundeboeken en kreeg wel huiswerk. Resultaat: de smartboardgroep presteerde een klein beetje beter.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Danira van Kempen (antwoordspecialist) en Melissa van Amerongen (kennismakelaar Kennisrotonde)

Onderwijssector
PO, VO, MBO, HO

Vraagsteller
mbo-instelling - innovator

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag