In hoeverre draagt interdisciplinair opleiden in het mbo bij aan het vermogen van beroepsbeoefenaars om in interdisciplinaire teams samen te werken?

 MBO | HO | 21e-eeuwse vaardigheden | Vakken

Verschillende arbeidsmarktsectoren hechten steeds meer belang aan interdisciplinair samenwerken. Opleidingen in het beroepsonderwijs lijken daar gericht aan te kunnen bijdragen, maar bewijzen voor positieve effecten ontbreken. Interdisciplinair opleiden vraagt een specifieke en weloverwogen inrichting van het onderwijs, wat weer de nodige eisen stelt aan docenten en management.

Interdisciplinaire opleiden in het mbo gebeurt onder meer in zogeheten crossover-opleidingen. Dergelijke opleidingen zijn samengesteld uit delen van bestaande opleidingen, inclusief de daarvoor vastgestelde kwalificatie-eisen. Interdisciplinair opleiden kan ook betrekking hebben op studenten uit verschillende opleidingen, die een deel van hun opleiding samen volgen. Het doel hiervan is om studenten kennis te laten maken met andere disciplines dan die van hun eigen opleiding; disciplines waar ze op de arbeidsmarkt waarschijnlijk eveneens mee te maken krijgen.

Effecten van interdisciplinair opleiden

Crossover-opleidingen en interdisciplinaire projecten beogen nieuwe beroepen op de grens van sectoren snel een plaats te geven in het mbo. Veranderingen in organisatiestructuren en nieuwe technologieën leiden tot complexere functies, functies die hogere en meer algemene kwalificaties vereisen. Interdisciplinaire kennis lijkt professionals breder en flexibeler inzetbaar te maken. Brede vakkennis verbetert vermoedelijk tevens het communiceren in interdisciplinaire verbanden.

Het aantal bewijzen voor de stelling dat (bij een bepaalde vormgeving) interdisciplinair opleiden bijdraagt aan meer interdisciplinaire beroepscompetenties lijkt toe te nemen. Die bewijzen komen echter vaak uit kleinschalige experimenten, voor specifieke opleidingen, veelal in het hoger onderwijs. Al met al valt over de meerwaarde van interdisciplinair opleiden niets met zekerheid te zeggen. Hetzelfde geldt voor de effecten van vakkenintegratie, ook een vorm van interdisciplinair opleiden.

Ontwikkelen van interdisciplinaire opleidingen

Interdisciplinair opleiden vergt het nodige van alle betrokkenen en van hun organisatie. Belangrijk is te bepalen hoe afzonderlijke disciplines en interdisciplinair werken zich in een opleiding tot elkaar verhouden. Kiest de school voor crossover-opleidingen die direct interdisciplinair opleiden, of voor afzonderlijke opleidingen met interdisciplinaire projecten? Die keuze is mede afhankelijk van welke vaardigheden studenten het beste leren in wat voor context. Volgens experts kunnen studenten cognitieve sleutelkwalificaties, zoals omgaan met interdisciplinaire kennis, bij voorkeur in klassikaal onderwijs verwerven. Voor het aanleren van sociale vaardigheden is praktijkleren meer geschikt.

Onderwijsorganisaties moeten bij het ontwikkelen van interdisciplinaire opleidingen ‘wensdenken’ voorkomen. De school doet er goed aan de veronderstelde baten van geïntegreerd onderwijs goed af te wegen tegen de kosten, waaronder die voor professionalisering van docenten. De introductie van interdisciplinair onderwijs in een disciplinair ingerichte organisatie betekent een cultuurverandering, die tot conflicterende situaties kan leiden. Goed leiderschap is dan geboden.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante Kennisrotonde-antwoorden:

Experimenten ondersteund door het ministerie van OCW: kwalificeren-en-examineren/cross-over en cross-overkwalificaties.

Projecten in het mbo waarin interdisciplinair opleiden een doelstelling is.

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie richt zich op interprofessionele samenwerking tussen de disciplines architectuur, vormgeving en digitale cultuur.

Lectorenplatform Onderwijs op het snijvlak van kunst, wetenschap en technologie

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Niek van den Berg (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO, HO

Vraagsteller
mbo-instelling - innovator

Gerelateerde vragen:

Wat is het effect van aandacht voor ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleidingen op de ontwikkeling van deze vaardigheden en op arbeidsmarktsucces?
 MBO | 21e-eeuwse vaardigheden | Vakken | Werkplekleren
Ondernemerschapsonderwijs draagt bij aan het zelfvertrouwen van studenten, het benutten van kansen, oplossingsgerichtheid en doorzettingsvermogen. Ook geeft het studenten meer mogelijkheden op de arbeidsmarkt. De belangrijkste competenties in het onderwijs voor ondernemerschap zijn specifieke sleutelvaardigheden voor een ondernemer (zoals creativiteit, bereidheid risico te nemen, zelfvertrouwen), de ondernemer als manager en de ondernemer als ondernemer.
Lees verder
Als middelbare scholieren van verschillende niveaus of jaarlagen samenwerken op projectbasis, wat zijn dan de effecten op hun motivatie en leerresultaten?
 VO | Differentiatie
Samenwerkend leren kan succesvol zijn. Voorwaarden zijn wederzijdse afhankelijkheid, individuele verantwoordelijkheid en stimulerende interactie. Werken in groepen heeft positieve effecten op leerresultaten en motivatie, mits de niveauverschillen niet te groot zijn. Sterk heterogene groepen bieden wel voordelen voor de zwakkere leerlingen, maar zijn niet motiverend voor de sterkere leerlingen. Bovendien kost coördinatie en afstemming in dergelijke groepen veel tijd. Samenwerking door leerlingen van verschillende jaarlagen is daarom niet zonder meer aan te bevelen. Als ervoor gekozen wordt, is een duidelijke rolverdeling tussen groepsleden raadzaam.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag