Over welke specifieke competenties moet een mentor van een internationale schakelklas beschikken?

 VO | Taal | Vakken

De diversiteit en problematiek van leerlingen in internationale schakelklassen (ISK) is groot. De onderwijsbehoefte en individuele begeleiding van ISK-leerlingen verschilt fors van die in het reguliere onderwijs. Essentiële competenties van leraren zijn: het kunnen signaleren van mogelijke trauma’s, open staan voor de cultuur en ervaringen van leerlingen, goed kunnen communiceren met leerlingen en hun ouders, en specialistische kennis van tweedetaalverwerving. Specifiek voor mentoren zijn geen competenties bekend.

Internationale schakelklassen zijn er voor anderstalige nieuwkomers van twaalf tot achttien jaar die korter dan één jaar in Nederland zijn en niet of nauwelijks Nederlands spreken. De klassen zijn vooral gericht op het leren van de Nederlandse taal, zodat leerlingen na maximaal twee jaar naar het reguliere onderwijs kunnen. Er zijn ongeveer honderd scholen met een ISK-afdeling, die voor ruim elfduizend leerlingen opvangonderwijs verzorgen. Vluchtelingenkinderen maken een steeds groter deel uit van de leerlingpopulatie, die verder bestaat uit kinderen van arbeidsmigranten – vooral uit Midden- en Oost-Europa  – of kinderen die door gezinshereniging, gemengde huwelijken of adoptie nieuw zijn in Nederland.

De diversiteit van de leerlingen is groot, evenals de problematiek. Traumatische ervaringen, sociaal-emotionele problemen, culturele, sociale en religieuze verschillen, taalverschillen, verschillen in (kennis)niveau, leeftijd en onderwijsachtergrond, verschillen in woon- en thuissituatie, ze spelen allemaal een rol. De onderwijsbehoefte en begeleiding wijkt fors af van die in het reguliere onderwijs. Daarmee vereist het lesgeven aan en begeleiden van deze leerlingen andere competenties. Over de benodigde competenties van docenten in het onderwijs aan nieuwkomers is het nodige bekend. Dat geldt niet specifiek voor mentoren.

Vaak stromen ISK-leerlingen door naar een te laag niveau vanwege hun achterstand in de Nederlandse taal. Goede onderlinge contacten tussen de ISK en het vervolgonderwijs kan de aansluiting en de doorstroming bevorderen. Aan deze contacten ontbreekt het dikwijls, met als gevolg dat succesvolle leeractiviteiten niet worden gecontinueerd in de overgang naar het vervolgonderwijs. De mentor kan een grote rol spelen in het komen tot een schooladvies, het leggen van contacten met vervolgonderwijs en het regelen van een passende overdracht. Dit vergt communicatieve competenties. Dat geldt ook voor de communicatie met leerlingen en ouders.

De laatste jaren is geïnvesteerd in professionalisering van docenten en leerlijnen voor nieuwkomers. De kwaliteit van het onderwijs – hoewel toegenomen – laat echter nog te wensen over. Het aanbod van methoden, toetsen, intake-instrumenten en leerlijnen is beperkt en verouderd. ISK-docenten geven aan behoefte te hebben aan geschiktere leermiddelen en methoden, en meer variëteit. Sommige docenten maken zelf lesmateriaal, dat ze amper delen met collega’s. Om de variatie in leermiddelen en de keuzemogelijkheden voor docenten te vergroten, is al gepleit voor de inrichting van regionale netwerken. De markt voor de ontwikkeling van lesmethoden en toetsmaterialen is te klein voor commerciële uitgeverijen, zodat daar een rol voor de overheid lijkt weggelegd.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

LOWAN ondersteunt scholen die het eerste opvangonderwijs aan nieuwkomers in het primair en voortgezet onderwijs verzorgen:

Organisaties die zich richten op onderwijs aan vluchtelingenkinderen

Trainingen van de Respect Education Foundation

Onderwijs aan nieuwkomers van de VO-raad. De raad ondersteunt het Leernetwerk nieuwkomers en organiseert werkconferenties.

Competentieprofiel voor NT2-docenten

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Etienne van Nuland (CAOP), Jo Scheeren (CAOP) en Ruud van der Aa (Kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe Hariëtte Boerboom (LOWAN) geconsulteerd.

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
trainer

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag