Wat is het effect van de mindsettheorie op de leermotivatie en leerresultaten van leerlingen in het voortgezet onderwijs? 

 PO | VO | Motivatie

Er is weinig wetenschappelijke steun voor positieve effecten van mindsetinterventies in het onderwijs. Veel onderzoeken hebben onvoldoende kwaliteit of er zijn geen effecten gevonden. Als er wel effecten zijn, dan is dat vooral bij specifieke groepen. Bij jonge kinderen hebben mindsetinterventies soms positieve resultaten. Bij oudere kinderen en studenten is er weinig tot geen effect, en soms zelfs een negatief resultaat.

Een mindset is een set opvattingen en overtuigingen over het eigen kunnen, vaak impliciet. Centraal in de mindsettheorie staat dat de manier waarop mensen naar hun intelligentie en vaardigheden kijken, hun succes en falen beïnvloedt. Wanneer je denkt dat je intelligentie en vaardigheden vastliggen (‘ik leer gemakkelijk talen’, ‘ik ben nu eenmaal slecht in wiskunde’), dan spreken we van een statische mindset. Daartegenover staat de groeimindset, je denkt dat je je intelligentie en vaardigheden kunt verruimen.

Feedback volgens de theorie

Wanneer het geloof in eigen kunnen inderdaad vaardigheden vergroot, dan zou dat een belangrijk inzicht voor het onderwijs zijn. Leerkrachten kunnen hun leerlingen dan een groeimindset aanleren. Die mindset is volgens de theorie te versterken, wanneer leerkrachten feedback geven op de inspanning die de leerling levert. De boodschap is dat de gekozen aanpak loont, of dat een andere aanpak de prestatie kan verbeteren. Een compliment of kritiek op een statische eigenschap motiveert volgens de theorie niet. Het kan zelfs als gevolg hebben dat de motivatie en de prestaties achteruit gaan.

Onderzoek naar mindsetinterventies in het onderwijs

Er is veel onderzoek gedaan naar mindsetgerichte interventies. Maar in veel gevallen gaat het om onderzoek van onvoldoende kwaliteit, of is het gericht op een heel specifieke groep. Voor zover onderzoekers positieve resultaten vinden, is niet duidelijk of die aan de mindset zijn toe te schrijven. Bovendien gaat het dan vaak om een kleine onderzoeksgroep.

Onderzoek bij jonge kinderen

Goede feedback kan volgens de theorie de mindset van kinderen beïnvloeden. Voor jonge kinderen lijkt dat inderdaad op te gaan. De leerkracht die hun inzet prijst, stimuleert de groeimindset. Het prijzen van eigenschappen daarentegen leidt tot een statische mindset.

Onderzoek bij oudere kinderen en studenten

Studies onder oudere kinderen en studenten laten weinig positieve resultaten zien. Zo leverde een eenmalige training in een groeimindset onder veertien- en vijftienjarigen geen effect op. Hooguit vonden deze leerlingen het iets minder belangrijk om in de klas dom over te komen. Bij een groep leerlingen van een jaar ouder was er een klein effect op motivatie, maar dat effect verdween na verloop van tijd. Evenmin was er een effect van mindsetinterventie te bespeuren op verschillende vaardigheidstoetsen bij beginnende universiteitsstudenten.

Een beperkt aantal studies toonde een klein positief effect van mindsetinterventies op prestaties, vooral bij studenten met een lagere sociaal-economische status en studenten die dreigden uit te vallen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Georgia Vasilaras (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Casper Hulshof (psycholoog en docent Onderwijskunde) geconsulteerd.

Onderwijssector
PO, VO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag