Heeft het nakijken van schriften zin?

 PO | Toetsen & feedback | Werkdruk
shutterstock_102586337

Nakijken kan zinvol zijn als daarmee feedback wordt gegeven op het leerproces van de leerling. De leerling moet deze feedback wel direct verwerken. Nakijken heeft ook zin als de leerkracht de informatie die hij daaruit verkrijgt, benut in zijn lessen en/of instructie. Als er alleen fouten worden aangestreept of gecorrigeerd, heeft nakijken geen of zelfs een negatief effect.

Als leerkrachten schriften nakijken om feedback te geven aan leerlingen, kan dat effectief zijn. Daarbij is het wel van belang hoe zij feedback geven. Feedback geven door alleen een krul te zetten of fouten te corrigeren geeft geen informatie over de taak en is dus eigenlijk geen feedback. Deze vorm van nakijken is nutteloos voor het leren van leerlingen en kan zelfs een negatief effect hebben op de uitvoering van een volgende taak. Feedback is effectief als deze bijdraagt aan het leren van leerlingen. Bijvoorbeeld in de vorm van meer leeropbrengsten of meer inzicht in het eigen leerproces.

Feedback is het effectiefst wanneer deze de lerende antwoord geeft op drie vragen:

  • waar ga ik naartoe? (wat is het doel van deze taak)
  • hoe doe ik het? (informatie over de huidige leerprestaties en leerprocessen)
  • wat is de volgende stap? (individuele tips om het beoogde leerdoel te bereiken)

De focus van feedback moet liggen op veranderingen die de leerling moet doorlopen en niet op veranderingen in diens werk. Voor effectieve feedback is ook een goede vertrouwensrelatie is tussen de leerling en de leerkracht nodig.

Wanneer leraren proces-georienteerde feedback geven op het leerpróces kan deze dat leerproces en de leerbereidheid van leerlingen bevorderen, in tegenstelling tot becijferende en beoordelende feedback .

Er zijn zeven essentiële punten voor het geven van deze zogenoemde proces-georiënteerde feedback. Deze kunnen worden toegepast bij het schriftelijk nakijken.

  1. Feedback moet verwijzen naar een doel.
  2. Feedback moet tastbaar en transparant zijn.
  3. Feedback moet actiegericht zijn.
  4. Feedback moet gebruiksvriendelijk zijn.
  5. Feedback moet vlot en tijdig worden gegeven.
  6. Feedback moet voortdurend formatief zijn, dus inzicht geven in het leerproces van de leerling.
  7. Feedback moet consistent zijn; de normen zijn duidelijk en gelijk voor iedereen.

Proces-georiënteerde feedback heeft pas invloed op het leren van leerlingen wanneer zij iets doen met de ontvangen feedback. Omdat leerlingen dit niet vanzelf doen, is (alsnog) directe instructie nodig van de leerkracht. Daarbij is punt 5 van belang: snel nakijken en snel terugkoppelen bevordert de effectiviteit.

Samenvattend: effectieve feedback geeft de leerling inzicht in zijn taak en leerprocessen en voorziet de leerling van informatie over de taak die is uitgevoerd. Om nakijken van nut te laten zijn, moet proces-georiënteerde feedback worden gegeven. Aansluitend moet de leerkracht de leerling duidelijke instructies geven om de ontvangen feedback te verwerken.

Feedback ontvangen

Meestal wordt het nakijken van schoolwerk gezien als een manier om leerlingen feedback te geven op hun prestaties. Maar door na te kijken krijgen leraren ook feedback op hun eigen didactisch handelen. Volgens Hattie (2009) is dit zelfs de meest effectieve vorm van feedback. Uit het gemaakte werk blijkt wat de leerling al kan en waar nog gaten zitten in zijn/haar kennis of kunde. De leerkracht gebruikt deze feedback vervolgens in het onderwijs dat hij/zij aan de leerling geeft.

Door tijdens het nakijken fouten die leerlingen maken, bij te houden, zal de leerkracht patronen gaan herkennen in gemaakte fouten en kan hij meer en meer gerichte instructie gaan geven. Een ander zinvol aspect van deze vorm van feedback is dat leerkrachten inzicht krijgen in fouten die het merendeel van de leerlingen maakt en individuele fouten. Op die manier kan gekozen worden voor klassikale of individuele feedback .

Meer weten?

  • Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
  • Vrij toegankelijke artikelen rond effectieve feedback:
  1. Fisher D. & Frey N. (2012). Making Time for Feedback.
    Met interessante tips hoe je tijd vrij kunt maken om effectieve feedback te kunnen geven!
  1. Wiliam D. (2016). The Secret of Effective Feedback
  1. Wiggins G. (2012). Seven Keys to Effective Feedback

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Marit Kruiskamp – van Buuren (vraagbeantwoording) en Anne-Luc van der Vegt (kennismakelaar).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
schoolbestuur - adviseur of beleidsmedewerker

Gerelateerde vragen:

Hoe kan toetsing maximaal bijdragen aan leerwinst in het voortgezet onderwijs?
 VO | Toetsen & feedback
Formatief toetsen draagt meer bij aan leerprestaties en leerwinst dan summatief toetsen. Formatieve toetsen brengen de voortgang van het leerproces in kaart en geven input voor (informatierijke) feedback. Voor de leerprestaties is het belangrijk dat de formatieve toets verschillende soort vragen combineert en dat er frequent een beperkte hoeveelheid leerstof wordt getoetst. Het verschilt per vak of digitale dan wel schriftelijke toetsen beter zijn voor leerprestaties.
Lees verder
Wat is het effect van huiswerk op het leerrendement en de schoolprestaties van de leerling?
 PO | VO | Professionalisering
Huiswerk maken zorgt ervoor dat leerlingen in het voortgezet onderwijs betere cijfers halen. Hoe meer tijd leerlingen besteden aan huiswerk, des te hoger de leerprestaties. Oudere leerlingen profiteren meer van het maken van huiswerk dan jongere leerlingen. Daarnaast beïnvloedt de feedback van de docent op het huiswerk ook het effect van huiswerk op de leerprestaties.
Lees verder
Welke didactische strategieën hebben een positieve invloed op het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van leerlingen in het praktijkonderwijs?
 VO | (V)SO | Leer- & gedragsproblemen | Zelfregulerend leren
Om het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van leerlingen te vergroten, is het belangrijk de focus te verleggen van leerprestaties naar het leerproces. Dat kan door doelen te stellen gericht op het proces en procesgerichte feedback te geven. Probeer daarbij ook de overtuigingen van de leerling gunstig te beïnvloeden en gebruik procesgerichte en strategische instructie
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag