Welke interventies van schoolleiders in het primair onderwijs zijn effectief om met het team een duurzame visie op onderwijs te ontwikkelen?

 PO | Professionalisering | Management | Schoolorganisatie

Schoolleiders in het primair onderwijs die hun team inspireren tot een gedeelde onderwijsvisie schetsen toekomstbeelden en betrekken andere belanghebbenden bij het ontwikkelen van de visie. Dit gaat gemakkelijker in een schoolcultuur waarin teamleden samenwerken en veel contact hebben met elkaar. Dit impliceert dat schoolleiders mogelijk interventies voor cultuurverandering moeten inzetten. Dan zijn ze gebaat bij goede voorbeelden van visies, analyses van doelen en acties voor de school, en reflectie.

Een onderwijsvisie is een soort mentaal model, een ideaalbeeld van de toekomst van de school en de leerlingen. Met zo’n visie onderscheidt de school zich van andere scholen.

Gedragskenmerken van leiders die veranderingen weten te realiseren

Er zijn vijf samenhangende gedragskenmerken te onderscheiden bij leiders die effectieve veranderingen weten te realiseren. Deze succesvolle leiders modelleren, inspireren, gaan uitdagingen aan, stellen anderen in staat om te handelen, en ‘bemoedigen het hart’.

Concreet betekent het dat succesvolle leiders modelleren wat hen voor ogen staat. Ze maken hun waarden zichtbaar en brengen wat ze doen daarmee in lijn. Daarnaast inspireren deze schoolleiders hun team om te komen tot een gedeelde visie. Ze schetsen aantrekkelijke toekomstbeelden en betrekken anderen om aan de gezamenlijke visieontwikkeling te werken. Verder gaan ze uitdagingen aan. Goede leiders kijken naar innovatieve manieren om structuren, protocollen en werkwijzen te verbeteren. Ze nemen ook welbewust risico’s, experimenteren en leren daarvan.

Succesvolle leiders stellen verder anderen in staat om te handelen. Ze geven daartoe vertrouwen, koesteren relaties en bevorderen competentieontwikkeling. Tot slot ‘bemoedigen ze het hart’: ze prijzen individuele excellentie, en bevorderen gemeenschapszin.

Succesvolle schoolleiders

Bovenstaande gedragskenmerken werken ook in het onderwijs. Zo gaven schoolleiders in het primair onderwijs in de Verenigde Staten succesvol leiding aan het verbeteren van zwakke scholen. Elk van hen inspireerde het schoolteam om te komen tot een gezamenlijke visie. Ze deden dit door verschillende toekomstbeelden te schetsen en door extra medewerkers in te zetten om met anderen in de school te werken aan de visieontwikkeling. De schoolleiders stelden alle betrokkenen nadrukkelijk in staat om te handelen.

Het belang van een participatieve schoolcultuur

Individuele visies en doelen komen gemakkelijker bij elkaar in een participatieve schoolcultuur, waarin teamleden veel contact hebben met elkaar. In zo’n cultuur is aandacht voor gedeeld leiderschap, samenwerking tussen leraren, professionele ontwikkeling en ondersteuning, en gedeelde doelen.

Bij afwezigheid van een participatieve schoolcultuur zijn mogelijk cultuurinterventies wenselijk om condities voor gezamenlijke visieontwikkeling te realiseren. De schoolleider zal dan vooral teamleden en andere belanghebbenden daarbij moeten betrekken en de dialoog bevorderen. Deze interventies zijn vergelijkbaar met die bij schoolontwikkeling en het bevorderen van een kwaliteitscultuur, waar gedeeld leiderschap en medeverantwoordelijkheid van het gehele team deel van uitmaken. Belangrijk daarbij is maatvoering tussen leiden en volgen, en tussen tempo maken en rust.

Goede voorbeelden inspireren schoolleiders

Om een bestaande onderwijsvisie door te ontwikkelen naar een nieuwe visie hebben schoolleiders baat bij goede voorbeelden van visies. Ook hebben ze baat bij het analyseren van doelen en acties voor de school, en reflectie. Die factoren samen dragen bij aan meer beeldende visies – en uiteindelijk aan betere implementatieplannen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Duurzame kwaliteitscultuur in het onderwijs

Van uitlijnen en verbinden naar kwaliteit

Hoe kom je tot verticaal alignment in het onderwijs?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Niek van den Berg (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - schoolleider

Gerelateerde vragen:

Hoe kom je tot verticaal alignment in het onderwijs?
 PO | VO | MBO | Professionalisering | Management | Leergemeenschappen | Schoolorganisatie
Verticaal alignment is geen doel op zich, maar is gericht op beter onderwijs en het leren van kinderen. Om alignment, oftewel verbinding en afstemming te bereiken tussen de verschillende lagen betrokkenen in het onderwijs, is het creëren en onderhouden van eigenaarschap van al die betrokkenen een sleutelfactor. Zo kunnen ze samen werken aan gemeenschappelijk doelen. Daarbij moet er aandacht zijn voor de verschillende rollen van de betrokken mensen en organisaties. En het is nodig een kwaliteitscultuur te creëren waarbinnen men ruimte en vertrouwen voelt om kennis te delen en te innoveren.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag