Hoe kunnen scholen betrokkenheid van ouders versterken en wat vraagt dit van de leerkrachten?

gezin met wereldbol

Educatief partnerschap biedt een goede insteek om de wederzijdse betrokkenheid van school en ouders te versterken. De school is leidend bij de vormgeving van educatief partnerschap. Voldoende ruimte voor inbreng van de ouders is echter een voorwaarde voor succes. Belangrijk is dat scholen en de leraren positief en onbevooroordeeld staan tegenover de betrokkenheid van ouders. Ook is het goed als zij oog hebben voor cultuurverschillen en verschillen tussen ouders. Zij moeten met die verschillende ouders kunnen communiceren en kritisch kunnen kijken naar hun eigen geschiedenis en rol daarvan in het contact.

Educatief partnerschap heeft drie doelen: een pedagogisch doel (afstemming over de omgang met kinderen), een organisatorisch doel (samenwerking in allerlei activiteiten) en een democratisch doel (meedenken en meebeslissen met de school).  Educatief partnerschap veronderstelt wederzijdsheid. Ouders zijn betrokken bij hun kind op school en bij de klas en school als geheel. En de school is betrokken bij de ouders en de thuissituatie. Het initiatief voor ouderbetrokkenheid ligt bij de school; deze ontwikkelt daartoe ouderbeleid.

Ouderbeleid

Schoolteams kunnen ouderbetrokkenheid bij het onderwijs in het algemeen, en in het bijzonder voor moeilijk bereikbare ouders, vergroten door:

  • nadrukkelijk rekening te houden met de achtergronden, wensen en (wederzijdse) verwachtingen van de ouders
  • ouders als serieuze partners te beschouwen met een eigen inbreng bij de opvoeding en aan te geven wat van hen wordt verwacht
  • open te staan voor elkaars culturele en religieuze achtergronden
  • onderwijs en opvoeding als gezamenlijke taak en verantwoordelijkheid te zien
  • moeilijk bereikbare ouders nadrukkelijk uit te dagen om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de kwaliteit van de school.

Partnerschap

Er zijn vier voorwaarden om de samenwerking van ouders en school te optimaliseren: de partnerschapscultuur, -structuur, -bereidheid en -vaardigheden. Daarnaast zijn een goede voorbereiding, informatievoorziening en support belangrijk om de partnerschapsrelaties tussen ouders en school te versterken.

Partnerschapscultuur – dit betreft onder andere de mate waarin ouders zich welkom voelen op school. Ouders blijken sterke behoefte te hebben aan individueel contact en liever face-to-face, dan digitaal. Belangrijk voor een goede communicatie en goed contact is een evenwichtige (machts)relatie. Daarbij kunnen ouders hun betrokkenheid zelf ook vormgeven en is het contact tussen school en ouders informeel en laagdrempelig.

Partnerschapsstructuur – afspraken, procedures, overlegstructuren en verantwoordelijkheden moeten duidelijk zijn. Dit vereist van scholen dat zij hun verwachtingen helder communiceren. Ouders en scholen kunnen bij de inschrijving van de leerling hun wederzijdse verwachtingen en afspraken op papier zetten, bijvoorbeeld tijdens een ‘startgesprek’. Daarnaast is het belangrijk dat ouders feedback kunnen geven en leraren gemakkelijk aanspreekbaar zijn; zo kan een vertrouwensband ontstaan.

Partnerschapsbereidheid – zowel bij de ouders als de leraren moet de wil er zijn om het partnerschap gezamenlijk aan te gaan. Dat vereist een gelijkwaardige manier van samenwerken, waardering voor de inspanningen van ouders en een positief contact.

Partnerschapsvaardigheden – leraren dienen open te staan voor diverse vormen van ouderbetrokkenheid en oog te hebben voor verschillen tussen ouders. Ouders worden ten onrechte nogal eens als één homogene groep benaderd in de communicatie en de samenwerking.

Competenties van leraren

Van leraren wordt een positieve en onbevooroordeelde houding verwacht tegenover de betrokkenheid van ouders bij school en bij het kind thuis. Het gaat om een combinatie van kennis en attitude, niet te vlug oordelen over ouders en hun betrokkenheid, en de thuiscultuur van leerlingen willen begrijpen. Voorwaarde is dat leraren ook een goed inzicht hebben in hun eigen geschiedenis en context en de rol die deze spelen in hun contact met ouders. Daarnaast moeten leraren in staat zijn (formele en informele) gesprekken te voeren over de ontwikkeling en het leren van kinderen. En ze moeten ouders concrete en praktisch bruikbare adviezen kunnen geven om hun kind thuis te ondersteunen.

Meer weten?

Lees ook het volledige rapport geformuleerd als antwoord op de vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Interessante artikelen online:

Onderwijssector

Primair onderwijs

Vraagsteller

Directeur basisschool

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Edith van Eck (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Anne Luc van der Vegt (Oberon) geconsulteerd.