Wat is een correcte toetsconstructie met de portfoliomethodiek voor de verwerving van taal-, reken- en digitale vaardigheden door volwassenen?

 VOLWASSENENEDUCATIE | ICT | Taal | Toetsen & feedback | Vakken

De portfoliomethodiek kan een sterke vorm zijn om een leertraject voor het aanleren van de Nederlands taal, rekenen en digitale vaardigheden te evalueren. Hierbij is aandacht voor goede feedback door de supervisor of de docent belangrijk. Ook helpt een kwalitatief goed zelfassessment van de deelnemer. De toetsvormen kunnen verschillend zijn, maar moeten wel een onderbouwde cesuur hebben. Ofwel, de grens tussen voldoende en onvoldoende moet hout snijden.

Een portfolio is een (digitale) map met een overzicht van persoonlijke competenties ondersteund met bewijzen op basis van een bepaalde standaard. De portfoliomethodiek bestaat uit een formatieve en een summatieve toetsing. Summatieve toetsing richt zich op beoordeling van de leerprestaties, terwijl formatieve toetsing informatie oplevert over de mate van beheersing van de leerstof. Met die informatie kan de docent zijn lesgeven aanpassen en het leerproces van de deelnemer bijsturen.

Feedback en zelfassessment

Toetsing op basis van een portfoliomethodiek krijgt pas gestalte als er aandacht is voor de feedback van de supervisor of docent. De kwaliteit van de feedback is mede afhankelijk van samenwerking tussen de deelnemers, sociale interactie en sturing door een persoonlijke mentor. Daarnaast – en dat lijkt niet altijd eenvoudig – moet formatieve toetsing uiteindelijk leiden tot een beoordeling van de leerprestaties. Daarom is de kwaliteit van de feedback tijdens de individuele assessmentmomenten essentieel. Als deelnemers hun verkregen feedback tijdens hun opdracht strategisch gebruiken, blijven ze langer gemotiveerd en zijn ze ook het meest zeker.

Verder is een goede vorm van zelfassessment noodzakelijk. Daarvoor is het nodig dat de supervisor de deelnemers begeleidt bij het voorbereiden, het up-to-date houden en het voltooien van hun persoonlijke leerplannen. De deelnemers kiezen, ook weer begeleid, een zelfassessment dat overeenkomt met hun educatieve plan en praktisch profiel. De vragen vormen een integraal onderdeel van het zelfassessment en ze lokken een actieve houding en zelfbeoordeling uit.

Het vaststellen van de cesuur

Voor welke toetsing de school of de docent ook kiest, cruciaal is het bepalen van een cesuur. De cesuur geeft de grens aan tussen een onvoldoende en voldoende op een toets.

Om de cesuur vast te stellen kan de school werken met verschillende methodes. Een daarvan is de kennispercentage-methode; de school stelt vast over welke kennis de deelnemer moet beschikken. Het is ook mogelijk om een panel van deskundigen de cesuur vast te laten stellen. De cesuurmethode moet in elk geval een realistische uitkomst opleveren, geloofwaardig zijn en gebaseerd op onderzoek. De betrokkenen moeten het eens zijn over de te hanteren methode en voor eenieder te begrijpen zijn.

Bij praktijkexamens maakt het mbo ook wel gebruik van de indeling ‘onvoldoende, voldoende, goed’. Bijvoorbeeld: voldoende (voor alle werkprocessen een voldoende) of goed (voor minimaal 75 procent van de werkprocessen een goed en voor de overige werkprocessen een voldoende). Een ander voorbeeld, met competenties en kerntaken: de school bepaalt dat de student per kerntaak 75 procent van de werkprocessen moet behalen voor een voldoende, en alle werkprocessen voor een goed. Als alle competenties en kerntaken voldoende zijn, is de beroepsproeve behaald. Het is dus niet nodig om voor een bepaald taal- en rekenniveau de cesuur op honderd procent te leggen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante Kennisrotonde-antwoorden:

Op welke wijze, met welk doel en met welk resultaat kunnen we met succes formatieve toetsing inzetten in het onderwijs?

Wat is er uit onderzoek bekend over het effectief en efficiënt formatief beoordelen van verslagen van projectopdrachten?

Wat is er bekend over de effecten van formatief evalueren bij leerlingen en bij docenten?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde). Hij heeft hiertoe de volgende expert geconsulteerd: Harry Molkenboer (Bureau voor Toetsen & Beoordelen).

Onderwijssector
VOLWASSENENEDUCATIE

Vraagsteller
mbo-instelling - innovator

Gerelateerde vragen:

Wat is er bekend over de effecten van formatief evalueren bij leerlingen en bij docenten?
 VO | Differentiatie | Toetsen & feedback | Zelfregulerend leren
Formatieve evaluatie kan bijdragen aan betere leerprestaties, hogere motivatie en meer eigenaarschap van leerlingen. Cruciale elementen hierbij zijn de focus op groei en ontwikkeling, het zinvol inzetten van diverse vormen van toetsing op meerdere momenten tijdens het leerproces, en het geven en krijgen van feedback. Docenten dienen de leerdoelen helder voor ogen te hebben, evenals een beeld van waar de leerlingen staan. Vervolgens moeten ze gerichte instructie en feedback kunnen geven om nog niet behaalde leerdoelen te bereiken.
Lees verder
Wat is er bekend over het effectief en efficiënt formatief beoordelen?
 MBO | Toetsen & feedback
Er zijn verschillende definities van formatief toetsen en het wordt op evenzovele verschillende manieren en doelen ingezet. Afhankelijk van de gebruikte methode heeft het effect op leeropbrengsten, schrijfvaardigheid, de motivatie, de houding en/of het zelfregulerend vermogen van studenten. Formatief toetsen is het meest effectief voor het leerproces als docenten een formatieve toetscyclus van vijf fases geheel en vaker doorlopen. De fases zijn: doelen verhelderen, studentreacties ontlokken, studentreacties analyseren en interpreteren, met studenten communiceren over resultaten en tot slot vervolgactiviteiten ondernemen. Er is geen onderzoek met uitspraken over efficiënt (dat wil zeggen met minimale inzet door de docent) formatief beoordelen.
Lees verder
Hoe kan het onderwijs met succes formatief toetsen inzetten?
 PO | VO | MBO | Toetsen & feedback
Formatief toetsen heeft als doel het leerproces te verbeteren. Daartoe wordt regelmatig vastgesteld hoe leerlingen zich ontwikkelen. Op grond van de bevindingen bepaalt de leraar hoe het leerproces het beste vorm kan krijgen. Cruciaal bij formatief toetsen is het geven van feedback. Dit versterkt de motivatie van leerlingen en geeft richting bij hun verdere ontwikkeling. Formatief toetsen wordt niet alleen door de leraar uitgevoerd, ook self-assessment en peer-assessment zijn goed mogelijk. Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing zijn: betekenisvolle toetsen, regelmatige toetsing, professionele docenten, betrokken leerlingen en een toetscultuur die is gericht op onderwijsverbetering.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag