In hoeverre leidt professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs tot kwalitatief goed onderwijs?

 VO | Professionalisering | Management | Schoolorganisatie

Professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs lijkt vooral indirect bij te dragen aan de kwaliteit van het onderwijs en de leerlingprestaties. Formele opleidingen voor schoolleiders versterken het onderwijskundig leiderschap, tijd besteed aan schoolleiderschap, leiding geven aan organisatieverandering en vertrouwen in eigen kunnen. Op organisatieniveau kan een school profiteren van versterkt onderwijskundig leiderschap, verbetering van schoolklimaat of verbeterde in- en externe samenwerking.

De kwaliteit van schoolleiders is van belang voor de kwaliteit van het onderwijs. Het versterken van het leiderschap zou dan ook de kwaliteit van het onderwijs ten goede moeten komen. Professionalisering van schoolleiders kan variëren van individuele coaching tot deelname aan een leernetwerk of het volgen van een formele opleiding. Over het directe verband tussen professionalisering van schoolleiders en onderwijskwaliteit is weinig onderzoek gedaan.

Schoolleiders en onderwijskwaliteit

Er is een zwak tot matig verband tussen schoolleiderschap en leerprestaties. Dit verband heeft soms direct betrekking op het primaire proces, bijvoorbeeld bij het monitoren van vooruitgang, en soms indirect. De invloed op leerresultaten bestaat dan uit het vaststellen van nieuw beleid, communicatie, schoolcultuur of zichtbaarheid van de schoolleider. Het verband tussen leiderschap en leerprestaties is overigens minder sterk in het voortgezet onderwijs dan in het primair onderwijs.

Effectief leiderschap wordt gekenmerkt door een focus op curriculum en instructie, effectieve communicatie en het onderhouden van interne en externe relaties. Het vermogen van de schoolleider om het organisatieklimaat en de schoolcultuur vorm te geven is een ander aspect van effectief leiderschap. Verder horen daarbij betrokkenheid bij het formuleren en realiseren van de visie en missie van de school, en het vermogen om goede medewerkers aan te nemen en te behouden.

Professionalisering is vaak gericht op het versterken van bovenstaande dimensies met als doel het verbeteren van de onderwijskwaliteit en leerprestaties. Voor schoolleiders in het voortgezet onderwijs komt daar veelal het ontwikkelen van de basiscompetenties uit de beroepsstandaard bij. Andere activiteiten zijn een gezamenlijke visie en richting creëren, een coherente organisatie voor het primaire proces realiseren, strategisch omgaan met de omgeving, en het bevorderen van samenwerking, leren en onderzoek.

Schoolleidersopleidingen en onderwijskwaliteit

Er is weinig kennis over het effect van schoolleidersopleidingen op onderwijskwaliteit. Wel is bekend dat schoolleiders meer tijd gaan besteden aan hun kerntaken en aan onderwijskundig leiderschap. Verder neemt hun overtuiging dat ze het verschil kunnen maken toe.

Op organisatieniveau zorgen formeel opgeleide schoolleiders voor versterking van vernieuwingen in het onderwijs en verbetering van het schoolklimaat.

Tijdens de opleiding zijn vooral het werken in hechte leergroepen, stages, mentoring en het doen van praktijkgericht onderzoek effectief. Andere effectieve elementen in de algemene schoolleidersopleiding zijn het gebruik van actieve leervormen, het leggen van verbinding met de praktijk en het werken aan een coherent, op onderzoek gebaseerd curriculum.

Beginnende adjunct-directeuren in het voortgezet onderwijs die een schoolleidersopleiding volgen, vergroten daarmee het geloof in eigen kunnen op gebieden als het volgen van leerprestaties, het evalueren van onderwijspraktijken en het leiding geven aan professionele ontwikkeling.

Coaching en onderwijskwaliteit

Bij coachingsprogramma’s leren schoolleiders meer en dieper te reflecteren op gestelde doelen en voorgenomen acties in de onderwijspraktijk. Dit is zeker zo als een coach specifiek en gedetailleerd doorvraagt op feedback gegeven door leraren. Ook rollenspelen en scenario’s helpen schoolleiders in het primair en voortgezet onderwijs om hun aannames en perceptie over de organisatie te heroverwegen. Expliciete evaluatie van de ingezette verandering tijdens het coachingsgesprek draagt bij aan schoolverbetering.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

De lerende schoolleider

Effect van schoolleidersopleidingen op het functioneren van schoolleiders

Beroepsstandaard schoolleiders in het VO.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Barbara Janssen (antwoordspecialist) en Lisette Uiterwijk (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
Ministerie van OCW - beleidsmedewerker of afdelingshoofd

Gerelateerde vragen:

Draagt een schoolleidersopleiding bij aan beter functionerende schoolleiders?
 PO
Opleiding en professionalisering van schoolleiders draagt op verschillende manieren bij aan hun functioneren en de schoolorganisatie. Zo leidt scholing van schoolleiders tot meer kennis en vaardigheden op het gebied van onderwijskundig leiderschap en schoolverbetering. Tevens vergroot scholing de self-efficacy van schoolleiders, de eigen overtuiging dat zij onderwijsverbeteringen kunnen realiseren. Daarnaast besteden schoolleiders door professionalisering meer tijd aan onderwijskundige taken en het bevorderen van een professionele leeromgeving voor het personeel. Professionalisering van schoolleiders doet er dus toe, voor de organisatie en de medewerkers, maar er is geen bewijs dat dit doorwerkt op de onderwijskwaliteit.
Lees verder
Wat zijn effectieve interventies voor schoolleiders om curriculumontwikkeling te bevorderen?
 PO | VO | Professionalisering | Management | Schoolloopbaan | Vernieuwingsonderwijs | Ook interessant
Schoolleiders kunnen curriculumontwikkeling bevorderen door doelbewust interventies in te zetten. Curriculumontwikkeling is een complex proces dat je kunt zien als een organisatieverandering en als een ontwerpproces. Op beide onderdelen kunnen schoolleiders zorgen voor duurzame ontwikkeling en verankering in de organisatie. Succesfactoren zijn onder andere het stimuleren van een positieve houding ten aanzien van curriculumverandering binnen de school en het vormgeven van een gezamenlijk en geleidelijk proces. De verandering inbedden in het professionele ontwikkelingsprogramma voor alle betrokkenen draagt ook bij aan succes.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag