Draagt formatieve assessment bij aan een passend rekenaanbod voor sterke rekenaars in groep 4?

 PO | Vakken

Het gebruik van formatieve assessment is bewezen effectief om leren te verbeteren. Daarbij is het belangrijk om leerdoelen te bespreken, de voortgang van het leren te bewaken, feedback te geven, leerlingen eigenaar van hun leerproces te laten zijn en leerlingen te laten samenwerken. Specifiek voor sterke rekenaars is het essentieel dat leerstofaanbod en instructie passen bij de leerbehoefte. Bovendien profiteren zij van rekenprogramma’s waarin hogere orde denkvaardigheden en oplossingsmethoden worden aangesproken.

Formatieve assessment geeft informatie over het leerproces die leraren kunnen gebruiken voor onderwijsbeslissingen. En leerlingen kunnen die informatie gebruiken om hun taakuitvoering en prestaties te verbeteren, wat tot hogere motivatie kan leiden. Formatieve assessment gebruiken om feedback te geven, leidt tot betere prestaties en is effectief.

Effectieve formatieve assessment

Formatieve assessment kan vanuit vijf manieren worden opgebouwd:

  • Leerdoelen en succescriteria verhelderen voor en delen met leerlingen. Leerlingen moeten weten wat er moet worden geleerd. En ze moeten leren begrijpen wat ertoe doet bij kwalitatief goed werk.
  • Leerlingen effectieve discussies laten voeren, vragen stellen, activiteiten en taken in de klas aanbieden die leerprestaties zichtbaar maken. Als leerlingen weten wat de leerdoelen zijn, is het belangrijk om de voortgang van het leerproces te volgen.
  • Feedback geven om het leerproces te stimuleren. Feedback kan het leren en de instructie verbeteren. Of feedback goed en bruikbaar is, hangt af van drie aspecten: beweegreden (de leerling heeft het nodig), gelegenheid (de leerling krijgt het op tijd) en voornemen (de leerling kan en wil de feedback benutten).
  • Leerlingen eigenaar maken van hun eigen leerproces. Als leerlingen actief hun leerproces monitoren en reguleren, blijken de leerresultaten omhoog te gaan. Het is belangrijk daarbij te kijken naar de ontwikkeling van de leerling zelf, in plaats van de leerling te vergelijken met anderen.
  • Leerlingen samen laten werken, om zo elkaars kennis te benutten.

Reken- en wiskundeonderwijs voor sterke rekenaars

Aandachtspunten voor het reken- en wiskundeonderwijs aan sterke rekenaars:

  • Sterke rekenaars profiteren van rekenprogramma’s waarin hogere orde denkvaardigheden en oplossingsmethoden worden aangesproken.
  • Sluit met je lesaanbod aan bij de behoefte van de sterke rekenaar. Sterke rekenaars beheersen vaak aan het begin van de les al de leerinhoud. Zij hebben dus een ander aanbod nodig dan wat de rekenmethoden bieden.
  • Geef instructie op vaste momenten en pas de instructie aan aan de behoeften van de leerlingen. Besteed daarbij ook aandacht aan werk- en leerstrategieën.
  • Wees selectief bij het schrappen van oefenmateriaal. Sterke rekenaars hebben een uitstekend begrip van lastige wiskundige concepten, terwijl tegelijkertijd hun rekenvaardigheden minder goed ontwikkeld kunnen zijn. Begaafde leerlingen kunnen soms onverwachte kennishiaten hebben, zoals het ontbreken van gememoriseerde tafels.
  • Besteed op vaste momenten aandacht aan feedback. Niet alleen de inhoud, maar ook het moment van de feedback is van belang. Een leerling presteert beter op een taak als hij weet dat hij daarop snel feedback krijgt.
  • Besteed aandacht aan productgerichte en procesgerichte feedback. Als leerlingen aan een eigen rekenprogramma werken, bestaat de feedback vaak uit het controleren met behulp van antwoordenboeken of antwoordmodellen (productgericht). Feedback op het proces, zelfregulatie en de persoon ontbreekt in zo’n geval. Procesgerichte feedback is echter zeer belangrijk, omdat hierbij aandacht wordt besteed aan een te ontwikkelen metacognitieve vaardigheid.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan José van der Hoeven (Kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Suzanne Sjoers (SLO) geconsulteerd.

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Gerelateerde vragen:

Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
 PO | VO | MBO | Toetsen & feedback
Formatieve toetsing heeft als doel het leerproces te verbeteren. Daartoe wordt regelmatig vastgesteld hoe leerlingen zich ontwikkelen. Op grond van de bevindingen bepaalt de leraar hoe het leerproces het beste vorm kan krijgen. Cruciaal bij formatieve toetsing is het geven van feedback. Dit versterkt de motivatie van leerlingen en geeft richting bij hun verdere ontwikkeling. Formatieve toetsing wordt niet alleen door de leraar uitgevoerd, ook self-assessment en peer-assessment zijn goed mogelijk. Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing zijn: betekenisvolle toetsen, regelmatige toetsing, professionele docenten, betrokken leerlingen en een toetscultuur die is gericht op onderwijsverbetering.
Lees verder
Wat is er bekend over de effecten van formatief evalueren bij leerlingen en bij docenten?
 VO | Differentiatie | Toetsen & feedback
Formatieve evaluatie kan bijdragen aan betere leerprestaties, hogere motivatie en meer eigenaarschap van leerlingen. Cruciale elementen hierbij zijn de focus op groei en ontwikkeling, het zinvol inzetten van diverse vormen van toetsing op meerdere momenten tijdens het leerproces, en het geven en krijgen van feedback. Docenten dienen de leerdoelen helder voor ogen te hebben, evenals een beeld van waar de leerlingen staan. Vervolgens moeten ze gerichte instructie en feedback kunnen geven om nog niet behaalde leerdoelen te bereiken.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag