Welk effect heeft het toepassen van het RTTI®-model op de leerresultaten van havo- en vwo-leerlingen?

 VO | Toetsen & feedback
shutterstock_65878492

RTTI® is een hulpmiddel om diagnostische toetsen op te stellen die vier cognitieve niveaus van leren in kaart kunnen brengen. Het kan worden gebruikt voor formatieve evaluatie in het voortgezet onderwijs. Bij formatief evalueren wordt de leerling actief betrokken bij het leerproces en wordt feedback ingezet tijdens verschillende fasen van het leerproces. Die feedback is dan gericht op het beter laten leren van de leerling. Onderzoek laat zien dat over het algemeen feedback sterk bijdraagt betere leerprestaties. Er is slechts één effectstudie naar specifiek RTTI® bekend. Dat kleinschalig experimentele onderzoek laat geen tot negatieve effecten van RTTI® zien. Wil formatieve evaluatie positief bijdragen aan de leerprestaties dan moet de focus liggen op goed organiseren, formuleren en doseren van feedback. De keuze voor hulpmiddelen als RTTI® is daarbij secundair.

De afkorting RTTI staat voor Reproductievragen, Trainingsgerichte toepassingsvragen, Transfergerichte toepassingsvragen en Inzicht- & Innovatievragen. Het is een middel om diagnostische toetsen op te stellen waarmee de vier door de ontwikkelaars onderscheiden cognitieve niveaus van leren in kaart kunnen worden gebracht. Die cognitieve niveaus van leren zijn van ‘laag’ naar ‘hoog’:

  • reproductie van de leerstof
  • toepassen van leerstof in bekende situaties
  • toepassen van leerstof in nieuwe situaties
  • zelf actief iets aan leerstof toevoegen

Door in toetsen diverse soorten vragen volgens de RTTI®-systematiek in te bouwen, dus een mix van reproductie-, trainings-, transfer- en inzichtvragen, ontstaat een beeld van het cognitieve niveau van leren (volgens de RTTI®-indeling) waarop de leerling zich bevindt. RTTI® is een geregistreerd handelsmerk en ontwikkeld door DocentPlus BV.

Hulpmiddel bij formatief evalueren

RTTI® is een manier om een indeling te maken van verschillende soorten van kennisverwerving. RTTI® is bedoeld als hulpmiddel voor formatieve evaluatie en wordt in de praktijk ook zo gebruikt. Formatief evalueren is gericht op het in kaart brengen van leeractiviteiten en -resultaten van leerlingen. Deze informatie wordt vervolgens gebruikt om het leerproces verder vorm te geven en af te stemmen op de leerbehoeftes van (groepen van) leerlingen. De veronderstelling is dat met formatieve evaluatie leerlingen meer inzicht krijgen in hun eigen leerproces, deze hun motivatie bevordert en docenten meer onderwijs op maat kunnen realiseren.

Feedback

Feedback is een cruciaal onderdeel van formatief evalueren. Feedback wordt ingezet tijdens verschillende fasen van het leerproces, is gericht op het beter laten leren van de leerling en de leerling wordt actief betrokken bij het leerproces. Feedback heeft een groot positief effect op onderwijsprestaties. Daarbij is vooral feedback gericht op de leertaken, op het leerproces en op zelfregulering effectief. Feedback gericht op de leerling als persoon is dat veel minder.

Kortom, formatief evalueren waarbij feedback op de juiste wijze wordt ingezet, draagt bij aan hogere leerprestaties. Daarbij is RTTI® een hulpmiddel om formatief evalueren vorm te geven. Mogelijk heeft RTTI® dus op die manier indirect een positief effect op leerprestaties.

Empirisch onderzoek

RTTI® wordt volgens de ontwikkelaars (DocentPlus BV) op meer dan 9 van de 10 vo-scholen in Nederland gebruikt. Desondanks zijn er nauwelijks onderzoeksresultaten waaruit de effectiviteit op leerprestaties blijkt. Er is één empirische studie beschikbaar en die laat geen tot negatieve effecten van toepassing van RTTI® zien. Deze uitkomst, in combinatie met inzichten over de kwaliteit van feedback, doet vermoeden dat voor het optimaliseren van leerprestaties met behulp van formatieve evaluatie de focus moet liggen op het goed organiseren, formuleren en doseren van feedback. De keuze voor hulpmiddelen als RTTI® is daarbij secundair.

Meer weten?

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag