Bevordert samenwerking van professionals in jeugdhulp, kinderopvang en basisonderwijs de kwaliteit van de begeleiding van kinderen met een ondersteuningsbehoefte?

 PO | VVE | Professionalisering | Leergemeenschappen | Schoolorganisatie

Voorwaarden voor een succesvolle samenwerking tussen basisonderwijs, kinderopvang en jeugdhulp zijn nabijheid en gelijkwaardigheid, kennis van en waardering voor elkaars inbreng, commitment, het vaststellen van gemeenschappelijke doelen, goede informatie-uitwisseling, ondersteunend management en voldoende middelen. Omdat het om recente ontwikkelingen gaat, zijn nog geen gegevens beschikbaar over langetermijneffecten van deze samenwerking op het verloop van (school)loopbanen van leerlingen.

Voorzieningen voor kinderopvang vervullen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van kinderen. Basisscholen werken steeds meer samen met kinderopvangvoorzieningen met als doel het bevorderen van een doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen. Daarvoor zoeken ze ook contact met opvoed- en ontwikkelondersteuning voor ouders en met jeugdhulp. Verondersteld wordt dat door samenwerking in de driehoek kinderopvang, basisonderwijs en jeugdhulp een inclusieve speelleeromgeving ontstaat, waarbinnen alle kinderen zich – ongeacht hun mogelijkheden of beperkingen – goed kunnen ontwikkelen. Bij drie recente samenwerkingsverbanden is gekeken naar de vormgeving en naar effecten op korte termijn.

Passend onderwijs

Uit de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en jeugdhulp voor ’passend onderwijs’ komt onder meer het belang van een gezamenlijke visie naar voren, gericht op een domeinoverstijgend doel zoals preventie. Die visie dient als basis voor initiatieven en activiteiten, waarbij verantwoordelijkheden en rollen van de professionals helder zijn. Verder is open communicatie nodig; de betrokkenen overleggen en delen informatie. Zij hebben kennis van elkaars mogelijkheden en werkwijze, hebben vertrouwen in elkaar en realistische verwachtingen over elkaars bijdragen. Samenwerking is gebaat met het uitvoeren van periodieke evaluaties, gericht op het doel. Dan is het goed mogelijk om tussentijds organisatie en werkwijze aan te passen. Daarnaast ontstaat er ruimte om voort te bouwen op eerdere samenwerking en aan te sluiten bij andere netwerken.

PACT-proeftuinen

In de zogenoemde PACT-proeftuinen werken kinderopvang, basisschool en jeugdhulp samen. Doel is het realiseren van een aanbod van hoogwaardige pedagogisch-educatieve kwaliteit voor alle kinderen van 0 tot 12 jaar, om verwijzing naar zorg te verminderen en alle kinderen een individueel ontwikkeltraject te bieden. Bij deze experimenten zijn grote verschillen in organisatievorm, reikwijdte, doelstelling en samenstelling van het team. De pedagogische en educatieve professionals en zorgmedewerkers zeggen veel van elkaar te leren. Ze ontwikkelen gezamenlijk een gemeenschappelijke visie op de ontwikkeling en ondersteuning van kinderen. De nadruk verschuift bovendien van curatief naar preventief. Pedagogisch medewerkers en leerkrachten voelen zich beter in staat om te gaan met verschillen tussen kinderen. Of het aantal doorverwijzingen afneemt, is nog niet aan te tonen, maar er zijn lichte aanwijzingen in die richting.

Alert4you

Onder de naam Alert4you werken kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang samen. Dit programma heeft tot doel het vroegtijdig signaleren van kinderen die extra begeleiding nodig hebben, en zo te voorkomen dat zij onnodig worden verwezen naar gespecialiseerde jeugdhulpvoorzieningen. De coaching op de groep is hier het succesvolste en effectiefste onderdeel. De professionals uit de jeugdhulp begeleiden pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en brengen tijd door in de groep. Zij leren de opvangmedewerkers hoe zij kinderen kunnen herkennen die extra ondersteuning nodig hebben. De coach uit de jeugdhulp werkt op een gelijkwaardig niveau samen met de pedagogisch medewerkers. Voor vroegtijdig signaleren ervaren de pedagogisch medewerkers ondersteuning van het werken met een stappenplan, het gebruik van observatieformulieren, gezamenlijke training en coaching. De verwachting is dat de toegenomen professionaliteit van deze medewerkers leidt tot betere kansen voor kinderen, een afname van de instroom in tweedelijnsvoorzieningen en uiteindelijk minder kosten.

Meer weten

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Edith van Eck (Kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Margriet Heim en Annemiek Veen (Kohnstamm Instituut) geconsulteerd.

Onderwijssector
PO, VVE

Vraagsteller
Ministerie van OCW - beleidsmedewerker of afdelingshoofd

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag