Hoe kunnen pabo-docenten de ontwikkeling van de schrijfvaardigheid van hun studenten versterken?

 LERARENOPLEIDING | Management | Taal | Vakken | Zelfregulerend leren

De ontwikkeling van schrijfvaardigheid van pabo-studenten vraagt om een serieuze, stapsgewijze aanpak. Die bestaat uit feedback geven, strategieën aanleren, het delen en bespreken van schrijfpogingen en leerlingen aanmoedigen. Vooral motivatie en zelfvertrouwen lijken belangrijke factoren in het goed leren schrijven. Omdat pabo-studenten onderling sterk verschillen in schrijfvaardigheid zou het goed zijn als er een leerlijn komt voor het schrijven van een eindscriptie. Daarbij zou er ook in andere vakken aandacht moeten zijn voor schrijfvaardigheid Nederlands.

In het algemeen geldt dat om te kunnen leren eigenaarschap belangrijk is. Dat betekent zelf verantwoordelijkheid nemen voor je leerproces. Betrokkenheid en motivatie zijn de basis; ze dragen bij aan zelfsturing en dat zorgt weer voor self-efficacy (het geloof in eigen kunnen), zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen. Leraren kunnen het eigenaarschap van leerlingen versterken door hun gevoel van autonomie en betrokkenheid aan te spreken. Daarbij helpt het om leerlingen uit te dagen met een realistisch vraagstuk.

Versterken eigenaarschap in schrijfonderwijs

Het verwerven van schrijfvaardigheid is een langdurig proces, waarbij een hoge kwaliteit van instructie komt kijken en vele uren oefening. Door dat vele oefenen raken leerlingen soms gedemotiveerd. Uit onderzoek onder diverse leeftijdsgroepen blijkt dat vooral motivatie en zelfregulatie belangrijk zijn. Leraren moeten zich daarom richten op een serieuze, stapsgewijze aanpak waar feedback geven op de voortgang een onderdeel is. Schrijfstrategieën aanleren, het delen en bespreken van schrijfpogingen en aanmoediging zijn ook essentieel.

Vooral schrijfstrategieën dragen bij aan betere motivatie

Vooral het leren van schrijfstrategieën zorgt ervoor dat leerlingen gemotiveerder zijn, blijkt uit onderzoek. Voor studenten geldt dat aandacht voor hun houding ten aanzien van schrijven belangrijk is: de kracht ervan maar ook de moeilijkheid. Ze moeten met name vertrouwen ontwikkelen in hun schrijfvaardigheid. Verder zijn authentieke schrijfdoelen belangrijk, zoals schrijven voor een echt publiek. En het werkt beter om schrijftaken in delen te geven, de leerling te helpen om specifieke doelen te stellen en feedback te geven op de voortgang.

Observeren en nadoen

Voor goede motivatie is het daarnaast belangrijk om te zorgen voor een zogeheten sociale context. Dat betekent gestructureerde schrijfactiviteiten aanbieden waarbij leerlingen samen kunnen overleggen, schrijfpogingen kunnen delen en bespreken. Belangrijk daarbij is dat de docent ze aanmoedigt. Zo ontwikkelen leerlingen een ‘I can do it if I try’-attitude.

Verder blijkt uit een experiment onder studenten dat het coping-model een effectieve manier kan zijn om beter te leren schrijven. Dit model gaat uit van vier stadia: observatie (iemand die het voordoet: een model), nadoen, zelfcontrole en zelfregulatie. Vooral de impact van observatie en nadoen blijkt groot. Dit heeft niet alleen effect op de schrijfvaardigheid maar het stimuleert ook de reflectie en de schrijfstrategieën. En het kan motiverend te werken: een leerling die iemand anders een succes ziet bereiken met een moeilijke taak, verwacht het zelf ook te kunnen.

Meer en bredere aandacht voor schrijfvaardigheid op de pabo

Goed leren schrijven is dus een complexe vaardigheid waarbij motivatie en vertrouwen belangrijk zijn. Een stapsgewijze aanpak werkt het best. Om de schrijfvaardigheid van studenten aan de pabo te versterken is wel extra aandacht nodig, vooral omdat ze hiaten vertonen in hun schrijfvaardigheid, meestal vanwege vooropleiding, intellectuele vermogens of achtergrond (zoals anderstaligheid). De gebrekkige schrijfvaardigheid speelt zich op allerlei niveaus af: van spelling en grammatica tot het opzetten van een redenering en de opbouw van een onderzoeksverslag of scriptie. Schrijfexpert Van Gelderen, die ook lector op een lerarenopleiding en pabo is, vindt dat een leerlijn schrijfonderwijs zou kunnen helpen om pabo-studenten stapsgewijs te helpen met het schrijven van een scriptie, wat immers een eis binnen de opleiding is. Ook voor de motivatie zou het goed zijn om het schrijfonderwijs niet alleen bij Nederlands, maar ook bij andere vakken aandacht te geven.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante Kennisrotonde-antwoord:

Hoe kunnen docenten het eigenaarschap van leerlingen in het vo versterken?

Andere relevante bron

Het Schoolvak Nederlands door Wilma van der Westen

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Yolande Emmelot (antwoordspecialist) en Marianne Boogaard (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben daartoe Amos van Gelderen (onderzoeker taalonderwijs) geraadpleegd.

Onderwijssector
LERARENOPLEIDING

Vraagsteller
pabo - docent

Gerelateerde vragen:

Hoe kunnen docenten het eigenaarschap van leerlingen in het voortgezet onderwijs versterken?
 VO | Motivatie | Zelfregulerend leren
Eigenaarschap van leren is de mate waarin de leerling verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen leerproces. Om het eigenaarschap van leerlingen te versterken kun je onder meer de motivatie, betrokkenheid, zelfsturing en metacognitieve vaardigheden bevorderen. Docenten kunnen daarvoor hun eigen gedragsrepertoire verbreden, bijvoorbeeld door didactische strategieën toe te passen die zijn gericht op het gevoel van autonomie, betrokkenheid en competentie. Ook leerlingen effectieve leerstrategieën aanleren en hen ondersteunende feedback geven, zijn voorbeelden van effectief docentgedrag. Bovendien kunnen docenten de leeromgeving verrijken met bijvoorbeeld goed toegankelijke informatiebronnen, internet en andere (digitale) hulpmiddelen.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag